آرایهشناسی لینهای (یا تاکسونومی لینهای) ممکن است به هریک از معانی زیر باشد:
شکل خاصی از طبقهبندی زیستشناختی (آرایهشناسی) که توسط کارل لینه در کتاب سامانه طبیعت (۱۷۳۵)، و آثار بعدی اش پایهریزی شده. در آرایهشناسی لینهای، سه نوع فرمانرو وجود دارند، که هر کدام به ردهها (classها)، دستهبندی شده که خود ردهها به نوبه خود به راستهها (orderها)، سردهها (genusها)، و گونهها (speciesها)[۱] طبقهبندی شده، که یک طبقه هم زیر گونهها داشت.
عبارتی که برای طبقهبندی جانداران برمبنای طبقه، در حالت کلی، صورت میگیرد؛ یعنی همان آرایهشناسی در معنای سنتی کلمه: دستهبندی علمی. این عبارت بهطور ویژه در مقابل سیستماتیک کلادیستیک قرار دارد. این نوع طبقهبندی را به لینه نسبت میدهند، گرچه که نه او چنین دستگاه دستهبندی طبقهای را ابداع کرده (این دستهبندی به افلاطون و ارسطو بر میگردد) و نه او این دستگاه را به شکل امروزیاش درآورده. در حقیقت، این دستگاه، در دستگاههای کنونی شکل دقیقاً معادلی ندارد، چرا که اصولاً چیزی به نام «آرایهشناسی لینهای» وجود ندارد: این دستگاه، گردایهای از عبارات تجریدی است که اصولاً مجموعهای از چند شاخه علمی بوده که از رهیافتهای مشترکی استفاده میبرند.
نام لینهای دو معنا دارد: براساس محتوایی که در آن به کار میرود، ممکن است به نام رسمی که خود لینه بر آن مفهوم نهاده است اشاره داشته باشد، همچون Giraffa camelopardalis، لینه، ۱۷۵۸، یا نامی در نامگذاری پذیرفته شده رسمی (در مقابل کلاد نوین).
منابع
↑Frängsmyr, Tore; Lindroth, Sten (1994). Linnaeus, the man and his work (Reviseded.). Canton, MA, USA: Science History Publications/USA. ISBN978-0-88135-155-2. OCLC30154266.
George, Sam (June 2005). "'Not Strictly Proper For A Female Pen': Eighteenth-Century Poetry and the Sexuality of Botany". Comparative Critical Studies. 2 (2): 191–210. doi:10.3366/ccs.2005.2.2.191.
Gould, Stephen Jay. 1989. Wonderful Life: The Burgess Shale and the Nature of History. W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-02705-8
Pavord, Anna. The Naming of Names: The Search for Order in the World of Plants. Bloomsbury. ISBN 0-7475-7952-0
This is a selected list of the more influential systems. There are many other systems, for instance a review of earlier systems, published by Lindley in his 1853 edition, and Dahlgren (1982). Examples include the works of جووانی آنتونیو اسکپولی, Ventenat, Batsch and آوگوست گریسباخ.
Genera Plantarum, secundum ordines naturales disposita juxta methodum in Horto Regio Parisiensi exaratam
دستگاه دی کاندول (۱۸۱۹–۱۸۲۴)
Théorie élémentaire de la botanique, ou exposition des principes de la classification naturelle et de l'art de décrire et d'etudier les végétaux
Prodromus systemati naturalis regni vegetabilis sive enumeratio contracta ordinum, generum specierumque plantarum huc usque cognitarum, juxta methodi naturalis normas digesta
Berchtold and Presl system (1820–1823)
O Prirozenosti Rostlin
دستگاه آگارد (۱۸۲۵)
Classes Plantarum
دستگاه گری (۱۸۲۱)
The Natural Arrangement of British Plants
دستگاه پرلب (۱۸۲۶)
Lehrbuch der Naturgeschichte des Pflanzenreichs
دستگاه دومرتیر (۱۸۲۹)
Analyse des familles des plantes
Lindley system (1830–45)
An Introduction to the Natural System of Botany
The Vegetable Kingdom
دستگاه دون (۱۸۳۴)
General History of Dichlamydious Plants.
Bentham & Hooker system (1862–83)
Genera plantarum ad exemplaria imprimis in herbariis kewensibus servata definita.