آلن بایاش
آلن بایاش | |
|---|---|
Alain Bailhache | |
| درگذشت | ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵ (۸۷ سال) |
| ملیت | فرانسوی |
| تحصیلات | معماری داخلی و هنرهای تزئینی |
| محل تحصیل | مدرسه عالی ملی هنرهای تزئینی |
| شناخته‌شده برای | تصویرگری کتاب کودک در ایران؛ نقاشی‌های متأثر از هنر ایران و مناظر دریایی برتانی |
| جوایز | انتصاب به‌عنوان نقاش رسمی نیروی دریایی فرانسه، ۱۹۹۷ |
آلن بایاش ((به فرانسوی: Alain Bailhache)؛ ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷ – ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵) نقاش، تصویرگر، نویسندهٔ کتاب کودک و معمار داخلی فرانسوی بود. او بخشی مهم از زندگی حرفه‌ای خود را در ایران گذراند و در دانشکدهٔ هنرهای تزئینی تهران تدریس کرد. بایاش با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و دیگر ناشران ایرانی همکاری داشت و بیش از بیست کتاب کودک را در ایران تصویرگری کرد که از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها می‌توان به بابا برفی، چوپان دریایی، ستاره و دو دوست اشاره کرد.[۱][۲]
آثار او عناصر نقاشی ایرانی، معماری تاریخی ایران، طراحی خطی اروپایی و رنگ‌های درخشان را با یکدیگر ترکیب می‌کنند. پس از بازگشت به فرانسه، مناظر دریایی، بندرها، کشتی‌ها و معماری منطقهٔ برتانی از موضوعات اصلی نقاشی‌های او شدند. بایاش در سال ۱۹۹۷ به‌عنوان یکی از نقاشان رسمی نیروی دریایی فرانسه منصوب شد.[۳]
زندگی و تحصیلات
بایاش در ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷ در شهر گره در استان کروز فرانسه به دنیا آمد.[۴] او چهار سال در مدرسهٔ ملی عالی هنرهای تزئینی پاریس، در دوره‌ای که با نام «گروه مایول» شناخته می‌شد، تحصیل کرد و در رشتهٔ معماری و دکوراسیون داخلی فارغ‌التحصیل شد. پس از پایان تحصیلات، از سال ۱۹۶۲ تا اواخر دههٔ ۱۹۶۰ در پروژه‌های معماری داخلی و بازسازی بیمارستان‌ها در پاریس فعالیت داشت.[۵]
او در سال ۱۹۶۷ به خاورمیانه سفر کرد و سپس در تهران اقامت گزید. بایاش حدود دوازده سال در دانشکدهٔ هنرهای تزئینی تهران معماری داخلی تدریس کرد و هم‌زمان در پروژه‌های معماری و طراحی داخلی در تهران و اصفهان مشارکت داشت.[۶] از فعالیت‌های او در این دوره طراحی داخلی دو کتابخانهٔ کودک کانون پرورش فکری در تهران و کرج بود.[۷]
بایاش پس از انقلاب ۱۳۵۷ به فرانسه بازگشت و در منطقهٔ برتانی ساکن شد، اما همکاری خود را با ناشران ایرانی ادامه داد و چندین بار برای فعالیت حرفه‌ای و برگزاری نمایشگاه به ایران سفر کرد.[۵]
او در ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵ در دینار در ۸۷سالگی درگذشت.[۸]
فعالیت در ایران
تصویرگری کتاب کودک
بایاش در آغاز اقامت خود در ایران با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان همکاری کرد. تصویرگری کتاب بابا برفی، نوشتهٔ جبار باغچه‌بان، در سال ۱۳۴۹ آغاز یکی از شناخته‌شده‌ترین همکاری‌های او با کانون بود. این کتاب تا سال ۱۳۹۳ به چاپ پانزدهم رسید و شمارگان مجموع آن از ۳۰۰ هزار نسخه گذشت.[۹]
او در بعضی کتاب‌ها تنها تصویرگر و در برخی دیگر نویسنده و تصویرگر بود. از آثار او در ایران می‌توان به آرزوی سهره، دخترک و گل نرگس، بابا برفی، چوپان دریایی، مردی که فکر نمی‌کرد، باران شبنم، ستاره، افسانهٔ کشتیران آناهید، گرگ و خرگوش، سه تار موی طلایی، آب حیات، دو دوست و ژینژانبر، مرغ نوروزی اشاره کرد.[۲]
کتاب دو دوست که نویسندگی و تصویرگری آن را بایاش بر عهده داشت، روایت سفر دو شخصیت ایرانی و فرانسوی در ایران و آشنایی آنان با فرهنگ و آثار تاریخی کشور است. این کتاب در سال ۱۳۸۷ از سوی کانون منتشر و در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران عرضه شد.[۱]
در سال ۱۳۸۵ نمایشگاهی شامل ۶۶ تصویر از هفت کتاب بایاش در مرکز آفرینش‌های فرهنگی و هنری کانون در تهران برگزار شد. آثار به‌نمایش‌درآمده شامل تصویرهای کتاب‌های ستاره، چوپان دریایی، باران شبنم، بابا برفی، دخترک و گل نرگس، آرزوی سهره و مردی که فکر نمی‌کرد بود.[۱۰]
نقاشی‌های ایران
معماری اصفهان، کاشان، یزد و شهرهای کویری، بازارها، کاخ‌ها و بناهای تاریخی ایران از موضوعات مکرر نقاشی‌های بایاش بودند. او معمولاً آبرنگ و گواش را با خطوط مرکب و طراحی دقیق معماری ترکیب می‌کرد. در توصیف آثارش، به تأثیر نگارگری ایرانی، تقارن، جزئیات تزئینی و رنگ‌های شفاف اشاره شده است.[۷]
کتاب اصفهان، نهان دل من: آثار آبرنگ نقاش فرانسوی آلن بایاش مجموعه‌ای از آثار او دربارهٔ اصفهان است که با ترجمهٔ حامد فولادوند و کریم امامی از سوی انتشارات یساولی منتشر شد.[۱۱]
پنج تابلوی آبرنگ او با موضوع ایران در مجموعه‌های کتابخانهٔ اختصاصی کاخ نیاوران، کاخ اختصاصی نیاوران و موزهٔ جهان‌نما نگهداری می‌شوند. این آثار در سال ۱۳۹۴ از سوی واحد حفاظت و مرمت مجموعهٔ نیاوران مرمت شدند.[۱۲]
نقاشی دریایی و فعالیت در فرانسه
پس از بازگشت به فرانسه، بایاش مناظر سن‌مالو، دینار، سواحل برتانی، بندرها و شناورها را به موضوع اصلی بخشی از آثارش تبدیل کرد. او عمدتاً با آبرنگ، گواش، اکریلیک و مرکب کار می‌کرد و طراحی دقیق و جزئیات معماری را با رنگ‌های درخشان ترکیب می‌کرد.[۱۳]
بایاش در سال‌های ۱۹۸۸، ۱۹۹۰، ۱۹۹۲ و ۱۹۹۵ در سالن‌های نقاشی نیروی دریایی فرانسه شرکت کرد و در ۱ مارس ۱۹۹۷ به جمع نقاشان رسمی نیروی دریایی فرانسه پیوست.[۳][۱۳] این عنوان از سوی وزیر دفاع فرانسه و بر پایهٔ نظر هیئت داوران سالن دوسالانهٔ نیروی دریایی اعطا می‌شود.
او همچنین با ژیل فوکرون در تهیهٔ دو کتاب دربارهٔ تاریخ و معماری سن‌مالو همکاری کرد. کتاب حماسهٔ مالوئینیرها شامل بیش از هشتاد آبرنگ بایاش و کتاب سن‌مالو در جزیره شامل بیش از هفتاد اثر اوست.[۱۴][۱۵]
در سال ۲۰۲۵، پس از مرگ او، نمایشگاه مروری بادهای غرب و رؤیاهای شرق در مرکز کریستل سن‌مالو برگزار شد. این نمایشگاه بر پیوند میان تصاویر ایران، فضای افسانه‌ای شرق و مناظر دریایی ساحل زمرد تمرکز داشت.[۱۳]
آثار منتشرشدهٔ برگزیده
در ایران
- بابا برفی، نوشتهٔ جبار باغچه‌بان، تصویرگری آلن بایاش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۴۹
- چوپان دریایی، نویسنده و تصویرگر: آلن بایاش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۵۴
- ستاره، نویسنده و تصویرگر: آلن بایاش
- دو دوست، نویسنده و تصویرگر: آلن بایاش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۸۷
- اصفهان، نهان دل من: آثار آبرنگ نقاش فرانسوی آلن بایاش، انتشارات یساولی
- ژینژانبر، مرغ نوروزی، نوشتهٔ مرجان فولادوند، تصویرگری آلن بایاش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۹۳[۱۶]
در فرانسه
- Paris, Bretagne, Iran: itinéraire d'un peintre، ۱۹۹۵
- Chateaubriand: terres et demeures d'outre-temps، با برنار اودره، ۱۹۹۸
- Félicité de Lamennais، با برنار اودره، ۲۰۰۱
- L'Épopée des Malouinières، با ژیل فوکرون، ۲۰۰۷
- Saint-Malo en l'Isle، با ژیل فوکرون، ۲۰۱۱
پانویس
- 1 2 «تصویرگر فرانسوی با «دو دوست» به نمایشگاه بین‌المللی کتاب آمد». کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «معرفی بخشی از آثار آلن بایاش در موزه‌های مجموعه نیاوران». مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران. ۲۹ فروردین ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Liste des Peintres Officiels de la Marine depuis 1830" (in French). Association des Peintres Officiels de la Marine. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ "Bailhache, Alain (1937-....)" (in French). کتابخانه ملی فرانسه. Retrieved 11 مرداد 1405.
- 1 2 Hiliquin, Maëlle (8 مارس 2008). "Alain Bailhache, précision et poésie du trait". Cols bleus (in French) (2861): 29. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ "Alain Bailhache" (in French). Éditions Cristel. Retrieved 11 مرداد 1405.
- 1 2 «این نقاش فرانسوی بیشترین نقاشی را از ایران کشیده است». همشهری آنلاین. ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Alain Bailhache: avis de décès". Ouest-France (in French). 4 فوریه 2025. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ ««بابا برفی» جبار باغچه‌بان به ۳۰۰ هزار نسخه رسید». کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ۲۵ آبان ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نمایشگاه نقاشی‌های آلن بایاش تصویرگر فرانسوی در تهران». همشهری آنلاین. ۱۸ آذر ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اصفهان، نهان دل من: آثار آبرنگ نقاش فرانسوی آلن بایاش». خانه کتاب و ادبیات ایران. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مرمت آثار نقاشی آلن بایاش در کاخ نیاوران». میراث آریا. ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 "Alain Bailhache: Vents d'ouest et rêves d'Orient" (in French). Centre Cristel Éditeur d'Art. 2025. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ "L'Épopée des Malouinières" (in French). Éditions Cristel. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ "Saint-Malo en l'Isle" (in French). Éditions Cristel. Retrieved 11 مرداد 1405.
- ↑ «ژینژانبر، مرغ نوروزی». خانه کتاب و ادبیات ایران. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- تصویرگران اهل فرانسه
- تصویرگران کتاب کودک
- درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
- دور از وطنهای اهل فرانسه در ایران
- زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
- نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
- نقاشان سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه