آمادئوس سوم، کنت ساووی

آمادئوس سوم، کنت ساووی
کنت‌ها و دوک‌های ساوی
حکمرانی	۱۱۰۳–۱۱۴۸
پس از	هامبرت دوم، کنت ساووی
پیش از	هامبرت سوم، کنت ساووی
زاده	۱۰۹۵ کارینیانو
درگذشت	۱۱۴۸ نیکوزیا
دفن	نیکوزیا
خانواده اشرافی	دودمان ساووی
پدر	هامبرت دوم، کنت ساووی
مادر	گیزلا از بورگوندی، کنتس ساووی

آمادئوس سوم، کنت ساووی (انگلیسی: Amadeus III, Count of Savoy؛ ۱۰۹۵ – ۱۱۴۸) از سال ۱۱۰۳ تا زمان مرگش، کنت ساووی و مورین بود. او همچنین به عنوان یک جنگجوی صلیبی شناخته می‌شد.

او در کاریگنانو، پیمونت، پسر هامبرت دوم ساووی و ژیزلا بورگوندی، دختر ویلیام اول بورگوندی، متولد شد. پدر او، هامبرت دوم، در سال ۱۱۰۳ درگذشت. از کمیته کنت‌های ساووی مرگ هامبرت (هامبرتوس به نام مور می‌آید) را در ۱۹ سپتامبر گزارش می‌دهد، و او در کلیسای جامع موتیه، در ساووی، در ورودی دره تارنتایز به خاک سپرده شد. آمادئوس، پسر ارشد، با عنوان آمادئوس سوم، تحت سرپرستی کنت آیمونه از ژنو، جانشین او شد، که تا زمان رسیدن آمادئوس به سن قانونی، به عنوان نایب‌السلطنه عمل می‌کرد.

در سال ۱۱۰۴، در اهدایی به کلیسای موریانا، از آمادئوس به عنوان کنت (آمادئوس به نام) یاد شده است. مادرش، جیزلا، پس از بیوه شدن، در سال ۱۱۰۵ به عنوان همسر دوم خود، مارکی رانیری اول مونتفرات، ازدواج کرد.

در سال ۱۱۰۹، آمدئو پس از آنکه امپراتور هنری چهارم خودمختاری بیشتری را برای شهرداری تورین تعیین کرد، شروع به اداره متصرفات خود کرد و این امر مشکلات بزرگی را برای اهداف آمدئو ایجاد کرد. با این حال، در سال ۱۱۱۱، آمادئوس در زمان تاجگذاری هنری پنجم به عنوان امپراتور در رم، در خدمت او بود و امپراتور جدید عنوان کنت ساووی او را به رسمیت شناخت. در سال ۱۱۱۶، هنری پنجم خودمختاری شهر تورین را تأیید کرد و به اسقف شهر قدرت قابل توجهی بخشید.

در ۳ آگوست ۱۱۱۵، خواهرش، آدلاید، با پادشاه فرانسه، لویی ششم ملقب به فتی (۱۰۸۱–۱۱۳۷)، پسر ارشد پادشاه فرانسه، فیلیپ اول و برتا (۱۰۵۵–۳۰ ژوئیه ۱۰۹۴) ازدواج کرد.

پس از ۱۱۲۰ آمدئو با کنت ژنو درگیر شد، ابتدا آیمون که نگهبان او بود و سپس با جانشین او، آمدئو اول که به موریانا حمله کرد، شکست خورده ظاهر شد. از جمله صومعه آلتاکومبا را تأسیس کرد، جایی که اعضای خانه ساووی برای قرن‌ها در آنجا دفن شدند. از آنجایی که آمادئوس از ازدواج اولش فرزند پسری نداشت، خواهرش، آدلاید، ملکه فرانسه، و همسرش، لویی ششم ملقب به چاق، دوست داشتند که آمادئوس پسر دومشان، لویی، را به عنوان وارث خود اعلام کند، که این به ضرر برادران آمادئوس و دیگر برادرزاده‌هایش بود؛ لویی ششم برای اینکه او را مجبور به پذیرش کند، به بوگی حمله کرد، اما تولد پسرش، هامبرت در سال ۱۱۳۶ و مرگ لویی ششم در سال ۱۱۳۷، مشکل را حل کرد.

او پس از مرگ پدرش به عنوان کنت ساووی جانشین شد. آمادئوس تمایل داشت در القاب خود اغراق کند و همچنین ادعا می‌کرد که دوک لومباردی، دوک بورگوندی، دوک شابلاس و نایب‌السلطنه امپراتوری مقدس روم است، که دومی توسط هنری چهارم، امپراتور مقدس روم، به پدرش داده شده بود.

او به بازسازی صومعه سنت موریس آگئون، که پادشاهان سابق بورگوندی در آن تاجگذاری کرده بودند، کمک کرد و خود تا سال ۱۱۴۷ رئیس آن بود. او همچنین صومعه سنت سولپیسیوس را در بوژی، صومعه تامیه را در باوژ و صومعه اوتکومب را در لاک دو بورژه تأسیس کرد.

در سال ۱۱۲۸، آمادئوس قلمرو خود را که با نام «شابله قدیمی» شناخته می‌شد، با افزودن منطقه‌ای از آروه تا درانس دابوندانس گسترش داد که بعدها «شابله جدید» با پایتخت سنت موریس نامیده شد. با وجود ازدواج با ماهوت، او همچنان با برادر همسرش گی، که در نبرد مونملیان کشته شد، جنگید. پس از این، پادشاه لویی ششم فرانسه، که با خواهر آمادئوس، آدلاید دو مورین، ازدواج کرده بود، تلاش کرد تا ساووی را مصادره کند. آمادئوس با وساطت پیتر زاهد و با وعده او برای شرکت در جنگ صلیبی برنامه‌ریزی‌شده توسط لویی نجات یافت.

به گفته مورخ فرانسوی، ویکتور فلور دو سنت-ژنیس، آمادئوس سوار بر کشتی‌ای شد که قرار بود او را به جنوا ببرد، اما در سال ۱۱۴۹ در نیکوزیا، در جزیره قبرس، بر اثر خستگی مفرط درگذشت؛ به گفته ساموئل گیشنون، او در اول آوریل ۱۱۴۹ در نیکوزیا درگذشت و در کلیسای محلی «صلیب مقدس» به خاک سپرده شد، در حالی که به گفته چارلز ویلیام پرویته-اورتون، آمادئوس در اوایل آوریل ۱۱۴۸ در نیکوزیا درگذشت، بدون اینکه بتواند نذر خود را به عنوان یک صلیبی انجام دهد؛ سند شماره. ۲۹۷ از کنت‌های ساووی، مرگ را در سال ۱۱۴۸ در قبرس گزارش می‌کند، در اول آوریل. همچنین سیگسبرت مرگ آمادئوس در ۱۱۴۸ را گزارش می‌کند. آمدئو توسط پسر اولش، اومبرتو، به عنوان امبرتو سوم جانشین او شد، که تحت فرمانروایی آمدئو دهاتریو، راهب سیسترسیایی، اسقف لوزان، که راهبایی هاوتکامب بود و دوست خوب پدرش، آمدئو سوم بود.

در سال ۱۱۴۷، او برادرزاده‌اش لویی هفتم فرانسه و همسرش النور آکیتن را در جنگ صلیبی دوم همراهی کرد. او با کمک وامی که از صومعه سنت موریس دریافت کرده بود، هزینه سفر خود را تأمین کرد. در میان همراهان او، بسیاری از بارون‌های ساووا، از جمله اربابان فوسینی، سیسل، لا چمبر، میولان، مونتبل، توآر، مونتمایور، وین، ویری، لا پالود، بلونای، شورون-ویلت، چیگنین و شاتیون حضور داشتند. آمادئوس از طریق ایتالیا به سمت جنوب و به بریندیسی سفر کرد، جایی که از آنجا به دوراتزو عبور کرد و در اواخر سال ۱۱۴۷ در امتداد جاده اگناتیا به سمت شرق حرکت کرد تا در قسطنطنیه با لویی ملاقات کند. پس از عبور از آناتولی، آمادئوس که پیشتاز سپاه بود، در نزدیکی لائودیسیا از لویی جدا شد و نیروهای لویی تقریباً به‌طور کامل نابود شدند.

لویی، آمادئوس و دیگر بارون‌ها در حالی که به سمت آدالیا حرکت می‌کردند، تصمیم گرفتند با کشتی به انطاکیه ادامه دهند. در طول سفر، آمادئوس در قبرس بیمار شد و در آوریل ۱۱۴۸ در نیکوزیا درگذشت. او در کلیسای سنت کروا در نیکوزیا به خاک سپرده شد. در ساووا، پسرش هامبرت سوم، تحت نیابت اسقف آمادئوس لوزان، جانشین او شد.

• Previte-Orton, C.W. (1912). The Early History of the House of Savoy: 1000-1233. Cambridge University Press.
• Suger (2018). Selected Works of Abbot Suger of Saint Denis. Translated by Whitmore, Eric; Cusimano, Richard. Catholic University of America Press.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Amadeus III, Count of Savoy». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵.