آمبروکسول

آمبروکسول
داده‌های بالینی
AHFS/Drugs.comInternational Drug Names
روش مصرف داروخوراکی، استنشاقی، عضلانی، وریدی
کد ATC
وضعیت قانونی
وضعیت قانونی
  • otc
شناسه‌ها
  • ترانس-۴-(۲-آمینو-۳٬۵-دی‌بروموبنزیل‌آمینو)-سیکلوهگزانول
شمارهٔ سی‌ای‌اس
پاب‌کم CID
کم‌اسپایدر
UNII
KEGG
ChEMBL
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.038.621
داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیاییC13H18Br2N2O
جرم مولی۳۷۸٫۱۰۸ g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول)
  • C1CC(CCC1NCC2=C(C(=CC(=C2)Br)Br)N)O
  • InChI=1S/C13H18Br2N2O/c14-9-5-8(13(16)12(15)6-9)7-17-10-1-3-11(18)4-2-10/h5-6,10-11,17-18H,1-4,7,16H2/t10-,11- ✔Y
  • Key:JBDGDEWWOUBZPM-XYPYZODXSA-N ✔Y
 N✔Y (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)

آمبروکسل (به انگلیسی: Ambroxol) دارویی است که خلط را می‌شکند و در درمان بیماری‌های تنفسی همراه با ترشح چسبناک یا بیش‌ازحد مخاط به‌کار می‌رود. آمبروکسل اغلب به‌عنوان مادهٔ مؤثره در شربت سرفه تجویز می‌شود.

این دارو در سال ۱۹۶۶ به ثبت رسید و در سال ۱۹۷۹ وارد استفاده پزشکی شد.[۱]

کاربردهای پزشکی

آمبروکسل به‌عنوان «درمان سکرتولیتیک در بیماری‌های برونکولئوپولمونری مرتبط با ترشح غیرطبیعی موکوس و اختلال در انتقال آن» تجویز می‌شود. این دارو به پاکسازی موکوس کمک می‌کند، دفع خلط را تسهیل می‌کند و سرفهٔ خلط‌دار را آسان‌تر می‌سازد و در نتیجه بیماران می‌توانند آزادانه و عمیق نفس بکشند.[۲]

قرص‌های آمبروکسل هیدروکلراید در ژاپن

از سال ۱۹۷۸ و اعطای اولین مجوز بازاریابی، شکل‌های دارویی گوناگونی از این ماده ساخته شده است. آمبروکسل به شکل شربت، قرص، آب‌نبات مکیدنی، ساشه پودر خشک، محلول استنشاقی، قطره و آمپول و همچنین قرص جوشان عرضه می‌شود.

آمبروکسل همچنین در گلودرد حاد باعث تسکین درد می‌شود. درد گلو مشخصهٔ اصلی فارینژیت حاد است.[۳] گلودرد معمولاً ناشی از عفونت ویروسی بوده که این عفونت قابل مدیریت است و بیمار معمولاً پس از چند روز بهبود می‌یابد. آزاردهنده‌ترین علامت برای بیمار درد مداوم گلو بوده که هنگام بلع شدیدتر می‌شود. هدف اصلی درمان کاهش درد است. ویژگی عمدهٔ آمبروکسل در درمان گلودرد، اثر بی‌حسی موضعی آن است که نخستین بار در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ توصیف شد و بعدها در مطالعات جدیدتر توضیح داده و تأیید شد.[۴][۵]

دوز بالای آمبروکسل که به‌صورت تزریق وریدی داده می‌شود، مرگ‌ومیر ناشی از مسمومیت با پاراکوات را تا ۳۱٪ کاهش می‌دهد.[۶]

عوارض جانبی

مطالعات و مشاهدات تا کنون منع مصرف خاصی برای آمبروکسل کشف نکرده‌اند؛ بااین‌حال، در بیماران مبتلا به زخم معده احتیاط توصیه می‌شود و استفاده در سه‌ماههٔ نخست بارداری پیشنهاد نمی‌گردد.[۷]

مکانیسم اثر

این ماده بر روی غشای مخاطی اثر می‌گذارد و با چندین سازوکار مختلف، مکانیسم‌های پاکسازی فیزیولوژیک دستگاه تنفسی را که نقش مهمی در دفاع طبیعی بدن دارند، بازمی‌گرداند. از جمله این سازوکارها شکستن خلط، تحریک ترشح موکوس و تحریک سنتز و آزادسازی سورفاکتانت توسط پنوموسیت نوع دوم است.[۸][۹] سورفاکتانت به‌عنوان عامل ضدچسبندگی عمل می‌کند و با کاهش چسبندگی موکوس به دیوارهٔ برونش، انتقال آن را بهبود داده و در برابر عفونت و عوامل محرک محافظت ایجاد می‌کند.[۱۰][۱۱]

آمبروکسل یک مهارکنندهٔ قوی کانال‌های سدیمی عصبی است که اثر بی‌حسی آن را توضیح می‌دهد.[۱۲] این ویژگی منجر به توسعهٔ آب‌نبات مکیدنی حاوی ۲۰ میلی‌گرم آمبروکسل شد. بسیاری از مطالعات بالینی پیشرفته اثربخشی آمبروکسل را در کاهش درد گلودرد حاد نشان داده‌اند که با شروع سریع اثر همراه بوده و دست‌کم سه ساعت دوام دارد.[۳]

آمبروکسل همچنین دارای خاصیت ضدالتهاب است و قرمزی گلو را کاهش می‌دهد. این دارو در کشت‌های سلولی، آزادسازی سیتوکین‌های التهابی و هیستامین را کاهش می‌دهد. همچنین به‌عنوان آنتی‌اکسیدان عمل کرده و رادیکال آزاد و اسید هیپوکلریک تولیدشده توسط نوتروفیل‌ها را خنثی می‌کند.[۱۳] این دو اثر، نقش دارو در درمان آسیب حاد ریوی ناشی از پاراکوات را توضیح می‌دهند.[۶]

به‌تازگی نشان داده شده است که آمبروکسل فعالیت آنزیم گلوکوکربروزیداز لیزوزومی را افزایش می‌دهد. به همین دلیل ممکن است داروی مفیدی برای درمان بیماری گوشه و بیماری پارکینسون باشد. همچنین گزارش شده که آمبروکسل با آزادسازی کلسیم از ذخایر اسیدی درون‌سلولی، باعث اگزوسیتوز لیزوزوم‌ها می‌شود.[۱۴] این پدیده از طریق ورود آمبروکسل به لیزوزوم‌ها و خنثی‌سازی pH آن‌ها رخ می‌دهد. این مکانیسم احتمالاً مسئول اثر موکولیتیک دارو است و همچنین می‌تواند اثر آن در بیماری‌های زوال عقل و پارکینسون را توضیح دهد.[۹]

هم آمبروکسل و هم داروی مادر آن برم‌هگزین در انواع سلول‌ها باعث اتوفاژی می‌شوند.[۱۵][۱۶] همچنین نشان داده شده که آمبروکسل در یک مدل سل درمان با ریفامپیسین را تقویت می‌کند. افزون بر این، آمبروکسل سطح ریوی طیف وسیعی از آنتی‌بیوتیک‌ها را افزایش می‌دهد.[۱۷]

نام‌های تجاری

آمبروکسل مادهٔ مؤثرهٔ داروهای میوسیکلَر (ایتالیا – Muciclar)، میوکوسالوَن (Mucosolvan)، میوکوبروکس (اسپانیا – Mucobrox)، بای‌سول‌وَن (سوئیس – Bisolvon)، کلوکسان (مکزیک – Cloxan)، میوکول (Mucol)، لاسول‌وَن (Lasolvan)، میوکواَنجین (Mucoangin)، سوربرونک (Surbronc)، برونتِکس (لیتوانی – Brontex)، اَمبرُو (قزاقستان – Ambro)، اَنبولار (Ambolar)، اینهالِکس (Inhalex)، میوکولایت (هند – Mucolite)، فلوای‌بروکس (یونان – Fluibrox) و لایزوپِین (Lysopain). است.[۱۸]

آمبروکسل به‌عنوان ماده‌ای ایمن و مؤثر توسط آژانس دارویی اروپا تأیید، اما توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده در آمریکا تأیید نشده است.[۱۹] همچنین آمبروکسل برای استفاده در استرالیا مورد پذیرش قرار نگرفته است.[۲۰]

منابع

  1. Fischer J, Ganellin CR (2006). Analogue-based Drug Discovery (به انگلیسی). John Wiley & Sons. p. 544. ISBN 978-3-527-60749-5.
  2. Malerba M, Ragnoli B (August 2008), "Ambroxol in the 21st century: pharmacological and clinical update", Expert Opin Drug Metab Toxicol, 4 (8): 1119–29, doi:10.1517/17425255.4.8.1119, PMID 18680446, S2CID 72361856
  3. 1 2 de Mey C, Peil H, Kölsch S, Bubeck J, Vix JM (2008). "Efficacy and safety of ambroxol lozenges in the treatment of acute uncomplicated sore throat. EBM-based clinical documentation". Arzneimittel-Forschung. 58 (11): 557–68. doi:10.1055/s-0031-1296557. PMID 19137906. S2CID 10201086.
  4. Püschmann S, Engelhorn R (1978). "[Pharmacological study on the bromhexine metabolite ambroxol (author's transl)]". Arzneimittel-Forschung. 28 (5a): 889–98. PMID 581987.
  5. Klier KF, Papendick U (December 1977). "[The local anesthetic effect of NA872-containing eyedrops]". Medizinische Monatsschrift. 31 (12): 575–8. PMID 593223.
  6. 1 2 Wang J, Yu W, Wu N, Gitonga EN, Shen H (2020). "Efficacy of high-dose ambroxol for paraquat poisoning: A meta-analysis of randomized controlled trials". Journal of Research in Medical Sciences. 25 (1): 67. doi:10.4103/jrms.JRMS_484_19. PMC 7554424. PMID 33088304.
  7. "Ambroxol". Drugs.com. Retrieved 21 January 2014.
  8. Seifart C, Clostermann U, Seifart U, Müller B, Vogelmeier C, von Wichert P, Fehrenbach H (February 2005). "Cell-specific modulation of surfactant proteins by ambroxol treatment". Toxicology and Applied Pharmacology. 203 (1): 27–35. Bibcode:2005ToxAP.203...27S. doi:10.1016/j.taap.2004.07.015. PMID 15694461.
  9. 1 2 Fois G, Hobi N, Felder E, Ziegler A, Miklavc P, Walther P, Radermacher P, Haller T, Dietl P (December 2015). "A new role for an old drug: Ambroxol triggers lysosomal exocytosis via pH-dependent Ca²⁺ release from acidic Ca²⁺ stores". Cell Calcium. 58 (6): 628–37. doi:10.1016/j.ceca.2015.10.002. PMID 26560688.
  10. Sanderson RJ, Paul GW, Vatter AE, Filley GF (September 1976). "Morphological and physical basis for lung surfactant action". Respiration Physiology. 27 (3): 379–92. doi:10.1016/0034-5687(76)90066-9. PMID 989610.
  11. Kido H, Okumura Y, Yamada H, Mizuno D, Higashi Y, Yano M (November 2004). "Secretory leukoprotease inhibitor and pulmonary surfactant serve as principal defenses against influenza A virus infection in the airway and chemical agents up-regulating their levels may have therapeutic potential". Biological Chemistry. 385 (11): 1029–34. doi:10.1515/bc.2004.133. PMID 15576322. S2CID 43633056.
  12. Weiser T (March 2006). "Comparison of the effects of four Na+ channel analgesics on TTX-resistant Na+ currents in rat sensory neurons and recombinant Nav1.2 channels". Neuroscience Letters. 395 (3): 179–84. doi:10.1016/j.neulet.2005.10.058. PMID 16293367. S2CID 45844891.
  13. Malerba M, Ragnoli B (August 2008). "Ambroxol in the 21st century: pharmacological and clinical update". Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology. 4 (8): 1119–1129. doi:10.1517/17425255.4.8.1119. PMID 18680446.
  14. McNeill A, Magalhaes J, Shen C, Chau KY, Hughes D, Mehta A, Foltynie T, Cooper JM, Abramov AY, Gegg M, Schapira AH (May 2014). "Ambroxol improves lysosomal biochemistry in glucocerebrosidase mutation-linked Parkinson disease cells". Brain. 137 (Pt 5): 1481–95. doi:10.1093/brain/awu020. PMC 3999713. PMID 24574503.
  15. Choi SW, Gu Y, Peters RS, Salgame P, Ellner JJ, Timmins GS, Deretic V (September 2018). "Ambroxol Induces Autophagy and Potentiates Rifampin Antimycobacterial Activity". Antimicrobial Agents and Chemotherapy. 62 (9): AAC.01019–18. doi:10.1128/AAC.01019-18. PMC 6125555. PMID 30012752.
  16. Chauhan S, Ahmed Z, Bradfute SB, Arko-Mensah J, Mandell MA, Won Choi S, Kimura T, Blanchet F, Waller A, Mudd MH, Jiang S, Sklar L, Timmins GS, Maphis N, Bhaskar K, Piguet V, Deretic V (October 2015). "Pharmaceutical screen identifies novel target processes for activation of autophagy with a broad translational potential". Nature Communications. 6: 8620. Bibcode:2015NatCo...6.8620C. doi:10.1038/ncomms9620. PMC 4624223. PMID 26503418.
  17. Deretic V, Timmins GS (March 2019). "Enhancement of lung levels of antibiotics by ambroxol and bromhexine". Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology. 15 (3): 213–8. doi:10.1080/17425255.2019.1578748. PMC 6947664. PMID 30721101.
  18. "Ambroxol (International)". Drugs.com. 6 May 2024. Retrieved 2024-05-29.
  19. "The Next Insulin Scandal". Health and Social Policy. The American Prospect. 14 November 2023. Retrieved 2024-05-29.
  20. "Bromhexine-containing cough and cold medicines – risk of allergy and skin reactions" (PDF). Medicines Safety Update. Therapeutic Goods Administration. 7 (3). June 2016. Retrieved 2023-05-09.