آموزش در آندورا
آموزش در آندورا به وضعیت نظام آموزشی شاهزاده‌نشین آندورا اشاره دارد که از ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن همزیستی سه نظام آموزشی مجزا در کنار یکدیگر است: نظام آندورایی، نظام اسپانیایی و نظام فرانسوی. آموزش در این کشور برای همه کودکان در بازه سنی ۶ تا ۱۶ سال اجباری است.
نظام آموزشی آندورایی (اِسکولا آندورانا) که از سال ۱۳۶۱ شمسی (۱۹۸۲ میلادی) پایه‌گذاری شد، به‌طور کامل زیر نظر وزارت آموزش و پرورش آندوراست و زبان تدریس آن کاتالان است. نظام اسپانیایی زیر نظر وزارت آموزش اسپانیاست و نظام فرانسوی نیز از سوی دولت فرانسه یارانه می‌گیرد. هر سه نظام برنامه‌های درسی ویژه‌ای را دنبال می‌کنند که شامل آموزش زبان کاتالان، تاریخ، جغرافیا و نهادهای آندورا نیز می‌شود.
نرخ ثبت‌نام در مدارس ابتدایی آندورا در سال ۲۰۰۳ میلادی حدود ۸۹ درصد (۸۸ درصد برای پسران و ۹۰ درصد برای دختران) بود و نرخ ثبت‌نام در مدارس متوسطه در همان سال ۷۱ درصد (۶۹ درصد برای پسران و ۷۴ درصد برای دختران) گزارش شد. نسبت دانش‌آموز به معلم در دوره ابتدایی ۱۲ به ۱ و در دوره متوسطه ۷ به ۱ بوده‌است.
پیشینه
آغاز آموزش در آندورا
در اواخر سده نوزدهم میلادی، مدارسی به معنای واقعی در پارروکیاهای (بخش‌های) آندورا وجود نداشت. آموزش در این دوره به دست معلمان یا کشیشان محلی در چارچوب مدارس اجتماعی (کومونال) انجام می‌شد. کلاس‌های دختران بیشتر به آموزش کارهای خانگی می‌پرداخت، در حالی که پسران ریاضیات و حرفه‌هایی مانند نجاری می‌آموختند. حقوق مربیان از سوی کمون (شورای محلی) هر پارروکیا، شهریه دانش‌آموزان و کمک‌های مالی اسقف‌نشین تأمین می‌شد.[۱]
در سال ۱۲۶۱ شمسی (۱۸۸۲ میلادی)، شورای عمومی آندورا فرمانی صادر کرد که نصب نخستین مدرسه کنگرگاسیونال در پارروکیای کانیو را مجاز می‌شمرد. این مدرسه توسط راهبه‌های خانواده مقدس اورخل اداره می‌شد. در سال‌های بعد، مدارس دینی در آندورا لا وِیا (۱۸۸۳)، سان‌ژولیا دو لوریا (۱۸۸۷ تا ۱۹۶۲) و انکام (۱۸۹۸ تا ۱۹۲۴) نیز تأسیس شدند.[۱]
پیدایش مدارس فرانسوی
از سال ۱۲۷۹ شمسی (۱۹۰۰ میلادی) نخستین مدارس ابتدایی فرانسوی در آندورا گشوده شدند. از ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۳، پنج مدرسه فرانسوی در شاهزاده‌نشین دایر شد. در همان سال، شورای عمومی تصمیم گرفت آموزش‌هایی دربارهٔ آندورا را در همه مدارس بگنجاند.[۲]
در سال ۱۹۱۴، وزیر آموزش فرانسه طی نامه‌ای به وزیر امور خارجه آندورا، هدف خود را گسترش نفوذ فرانسه از راه آموزش اعلام کرد. به همین منظور، شمار معلمان فرانسوی افزایش یافت، حقوق آن‌ها بیشتر شد و بورسیه‌هایی برای تحصیل آندوراییان در فرانسه اعطا شد. مدارس فرانسوی در آندورا زیر نظر بازرس پرپینیان قرار گرفتند که مسئول برنامه‌ریزی درسی و بازرسی سالانه بود. در سال ۱۹۱۷، رئیس‌جمهور فرانسه فرمانی صادر کرد که بر اساس آن مدارس فرانسوی در آندورا از بودجه دولت فرانسه بهره‌مند می‌شوند، تدریس به زبان فرانسه انجام می‌شود و معلمان می‌توانند تبعه فرانسه یا آندورا باشند به شرطی که دارای مدرک فرانسوی باشند. همچنین دو بورسیه سالانه برای دانش‌آموزان آندورایی پیش‌بینی شد. کمون‌ها نیز موظف به تهیه فضا، تجهیزات و نظافت مدارس شدند. در همین سال، شورای عمومی مصوبه‌ای برای ایجاد مدارس فرانسوی دولتی در آندورا صادر کرد.[۲]
سازماندهی آموزشی
از سال ۱۹۲۱، پارروکیاها به سازماندهی آموزشی مشخصی دست یافتند. در کانیو بیشتر کودکان نزد معلم مدرسه فرانسوی درس می‌خواندند. در انکام اکثر کودکان در مدارس راهبه‌ها بودند. در سان‌ژولیا دو لوریا برنامه به دو بخش تقسیم شده بود: صبح پسران نزد معلم کمون و دختران نزد معلم مدرسه فرانسوی درس می‌خواندند و بعدازظهر به عکس. کودکان زیر هشت سال نزد راهبه‌ها می‌رفتند. در آندورا لا ویا بیشتر دانش‌آموزان نزد معلم کمون درس می‌خواندند. سرانجام در سال ۱۹۲۲، شورای عمومی آموزش اجباری را تا سن ۱۲ سالگی تصویب کرد.[۳]
پیدایش مدارس اسپانیایی
نظام آموزشی اسپانیایی از اوایل سده بیستم میلادی در آندورا پا گرفت. در ۷ مه ۱۹۳۰، بنا به ابتکار کوپرنس اسقفی، گفت‌وگوهایی برای راه‌اندازی مدارس اسپانیایی آغاز شد. هدف این مدارس در ابتدا مقابله با نفوذ نظام فرانسوی بود. از اکتبر همان سال، نخستین مدارس اسپانیایی در دو پارروکیای سان‌ژولیا دو لوریا و انکام با ۴۰ و ۲۰ دانش‌آموز آغاز به کار کردند.[۴]
در سال ۱۹۳۲، نماینده «هیئت روابط فرهنگی وزارت امور خارجه» اسپانیا درخواست یارانه‌ای به مبلغ ۲۵٬۰۰۰ پزتا (معادل ۱۲۰٫۲۰ یورو) برای اعزام شش معلم اسپانیایی به همه پارروکیاهای آندورا کرد. هفت سال بعد، مدارس اسپانیایی تحت سرپرستی اسقف اورخل و در چارچوب توافقی با بخش «فعالیت فرهنگی اسپانیا در وادی‌های آندورا» قرار گرفتند. بر این اساس، ده مدرسه اسپانیایی در پارروکیاهای مختلف برای پسران و دختران به صورت جداگانه تأسیس شدند.[۴]
شایان ذکر است که برخلاف نظام‌های آموزشی دیگر، نظام اسپانیایی آموزش زبان کاتالان ـ زبان رسمی آندورا ـ را ممنوع کرده بود. در سال ۱۹۵۱ مدارس اسپانیایی در مجموع ۳۱۰ دانش‌آموز داشتند که ۳۵ نفر کمتر از مدارس فرانسوی بود. در سال ۱۹۶۲ نخستین دبیرستان (مقطع متوسطه) با ۶۶ دانش‌آموز توسط نظام اسپانیایی گشوده شد.[۴]
در ۱۱ ژوئیه ۱۹۸۱، توافقنامه‌ای میان کوپرنس اسقفی و دولت اسپانیا امضا شد که بر اساس آن تدریس در مراکز اسپانیایی توسط معلمانی انجام می‌شود که مستقیماً به مادرید وابسته‌اند. برنامه درسی همان برنامه اسپانیا خواهد بود، با افزودن زبان کاتالان، تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و نهادهای آندورا به عنوان دروس تکمیلی. در ۱۱ ژانویه ۱۹۹۳، قراردادهای آموزشی میان اسپانیا و آندورا امضا شد. در سال ۲۰۰۰ نیز نخستین مدرسه خصوصی آندورا زیر پوشش نظام آموزشی اسپانیایی تأسیس شد.[۴]
فرایند آندوراییزه‌شدن
در سال ۱۹۷۲، شورای عمومی نخستین دوره‌های آموزش زبان کاتالان، جغرافیا، تاریخ و نهادهای آندورا را برای بزرگسالان راه‌اندازی کرد. کاتالان زبان رسمی آندوراست؛ از این رو، شورای عمومی در ۲۵ ژانویه ۱۹۶۷ از مقامات اسپانیایی خواسته بود که آموزش کاتالان را آغاز کنند.[۵]
در سال ۱۳۶۱ شمسی (۱۹۸۲ میلادی)، دولت آندورا در چارچوب سخنرانی برنامه‌ای اُسکار ریباس رِئیگ، نیاز به تقویت فرایند آندوراییزه‌شدن و ایجاد اسکولا آندورانا را به شورای عمومی اعلام کرد. در سپتامبر همان سال، نخستین مدرسه مادرستان آندورایی (Escola Maternal Andorrana) تأسیس شد. در ۶ دسامبر ۱۹۸۴، والدین دانش‌آموزان از شورا خواستند که یک مدرسه ملی، لائیک و رایگان برای تداوم مادرستان ایجاد شود. در سال ۱۹۸۵، سطح آموزش ابتدایی اسکولا آندورانا راه‌اندازی شد.[۶]
در سال ۱۳۶۷ شمسی (۱۹۸۸ میلادی)، دو مرکز آموزش حرفه‌ای و دانشگاهی تأسیس شدند: مدرسه پرستاری و مدرسه انفورماتیک آندورا. در سال ۱۹۹۰، دولت آندورا ساختار دوره متوسطه دوم اسکولا آندورانا را تصویب کرد که از سال تحصیلی ۱۹۹۱–۱۹۹۲ آغاز به کار کرد. در سال ۱۳۷۱ شمسی (۱۹۹۲ میلادی)، اُسکار ریباس رئیگ در سخنرانی‌اش اراده خود را برای تشکیل دوره باشیارات (دیپلم پیش‌دانشگاهی) آندورایی اعلام داشت.[۶]
در مارس ۱۳۷۱ شمسی (۱۹۹۳ میلادی)، قانون اساسی شاهزاده‌نشین آندورا به تصویب رسید. در همین سال، «قانون آموزش مصوّب» تصویب شد که آموزش اجباری را تا سن ۱۶ سالگی یعنی پایان دبیرستان اعلام کرد.[۷] در ۹ ژوئن ۱۳۷۳ شمسی (۱۹۹۴ میلادی)، «قانون سازماندهی نظام آموزشی آندورا» تصویب شد.[۷] در سال ۱۹۹۷، مرکز آموزش کارآموزان و مرکز آموزش پایه بزرگسالان تأسیس شد و همچنین دانشگاه آندورا (شامل مدرسه پرستاری، مدرسه انفورماتیک و مرکز مطالعات مجازی) بنیان‌گذاری شد.[۶]
از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۳، مدارک و آزمون‌های رسمی گوناگونی ایجاد شدند: «دیپلم آموزش حرفه‌ای» در رشته‌های بهداشتی و اجتماعی در سال ۲۰۰۴، «آزمون‌های رسمی باشیارات (POB)» در سال ۲۰۱۰ و «آزمون‌های رسمی باشیارات حرفه‌ای (POBPRO)» در سال ۲۰۱۳.[۶]
نظام آموزشی آندورایی (اِسکولا آندورانا)
ساختار
اِسکولا آندورانا دربرمی‌گیرد: آموزش مادرستان که کودکان ۳ تا ۶ سال را می‌پذیرد؛ آموزش ابتدایی برای سنین ۶ تا ۱۲ سال؛ و آموزش متوسطه برای سنین ۱۲ تا ۱۶ سال. باشیارات یک دوره آموزشی پس از اجبار است که دانش‌آموز می‌تواند یکی از چهار رشته را برگزیند: علمی-فناورانه، اقتصادی-اجتماعی، زبانی-علوم انسانی و هنری. آموزش عالی شامل دوره‌های حرفه‌ای، لیسانس تخصصی، کارشناسی ارشد و دکتری است.[۷]
نظام آندورایی به‌طور کامل زیر نظر وزارت آموزش و جوانان قرار دارد که برنامه‌های درسی آن را تدوین می‌کند. زبان آموزش در اسکولا آندورانا کاتالان است، هر چند اسپانیایی و فرانسوی نیز به عنوان زبان‌های آموزشی تکمیلی به کار می‌روند. آموزش حرفه‌ای در قالب برنامه‌های با مدت متغیر سازماندهی می‌شود و شامل مدرک آموزش حرفه‌ای و باشیارات حرفه‌ای است. مرکز آموزش پایه بزرگسالان افرادی را می‌پذیرد که می‌خواهند پس از ۱۶ سالگی و بدون محدودیت سنی به تحصیلات پایه خود ادامه دهند.[۷]
طرح راهبردی نوسازی و بهبود نظام آموزشی آندورا (PERMSEA)
در سال تحصیلی ۲۰۰۹–۲۰۱۰، وزارت آموزش آندورا ضرورت تغییر رویکرد در نظام آموزشی را مطرح کرد تا شهروندانی شایسته‌تر با توانایی سازگاری با تحولات پیوسته جامعه پرورش یابند و آندورا با جریان‌های نو سیاست‌های آموزشی اروپایی هم‌راستا شود.[۸]
PERMSEA در سال تحصیلی ۲۰۱۰–۲۰۱۱ راه‌اندازی شد تا رویکرد آموزشی نوینی به نظام آموزشی آندورا بدهد. این طرح نقش محوری را به پرورش شایستگی‌ها و توانایی عملکرد اثربخش در موقعیت‌های واقعی گوناگون و پیچیده، از طریق دانش، مهارت و تجربه اندوخته‌شده، می‌دهد. این نوسازی آموزشی از سال تحصیلی ۲۰۱۲–۲۰۱۳ عملاً به کار بسته شد و از سال تحصیلی ۲۰۱۳–۲۰۱۴ به تمام آموزش پایه اجباری گسترش یافت. در سال تحصیلی ۲۰۱۷–۲۰۱۸، اجرای این طرح در سطح باشیارات آغاز شد.[۸]
هدف‌ها
نظام آموزشی آندورا بر پایه حقوق، آزادی‌ها و اصولی استوار است که در قانون اساسی و قانون آموزش مصوّب تعریف شده‌اند و درصدد است رهنمودهای اروپایی در زمینه آموزش را دنبال کند. هدف‌های اصلی این نظام عبارتند از:[۷]
- پیشبرد رشد فرهنگی، فکری، اجتماعی، جسمی و اخلاقی اشخاص
- پرورش روحیه انتقادی و خلاقانه جهانی و رفتارهای سازگارپذیر و مستقل
- پیشبرد ادغام و مشارکت اجتماعی و مدنی
- آموزش در زمینه احترام به تنوع، حقوق و آزادی‌های بنیادی و تمرین شکیبایی در چارچوب اصول دموکراتیک همزیستی و پلورالیسم
- تقویت اکتساب عادت‌های فکری و فنون کار
- تضمین کاربرد زبان کاتالان در حوزه‌های گوناگون ارتباطی
- پیشبرد فراگیری زبان‌های گوناگون برای گشودگی به فرهنگ جهانی
- انتقال دانش‌های علمی، فنی، علوم انسانی، هنری و اخلاقی
- آماده‌سازی برای کار حرفه‌ای
- پرداختن به تفاوت‌های فردی برخاسته از ریشه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، قومی و جغرافیایی و جبران نابرابری‌های احتمالی
- پیشبرد آموزش برای صلح، همبستگی و همکاری میان ملت‌ها
- رسیدگی به ادغام دانش‌آموزان دارای نیازهای آموزشی ویژه
- تشویق مشارکت همه بخش‌های جامعه مدرسه‌ای: والدین، دانش‌آموزان و معلمان
- برقراری و تقویت روابط هماهنگی و همکاری با نظام‌های آموزشی کشورهای همسایه
فهرست مدارس آندورایی
مدارس اِسکولا آندورانا در سراسر کشور عبارتند از:[۷]
- اسکولا آندورانای کانیو
- اسکولا آندورانای مادرستان و ابتدایی انکام
- اسکولا آندورانای پاس دو لا کازا
- اسکولا آندورانای مادرستان و ابتدایی اوردینو
- اسکولا آندورانای مادرستان و ابتدایی لا ماسانا
- اسکولا آندورانای مادرستان و ابتدایی آندورا لا ویا
- اسکولا آندورانای سان‌ژولیا دو لوریا
- اسکولا آندورانای اسکالدس-انگوردانی
- اسکولا آندورانای متوسطه انکام
- اسکولا آندورانای متوسطه اوردینو
- اسکولا آندورانای متوسطه سانتا کولوما/ال روک
- اسکولا آندورانای باشیارات
- مرکز آموزش حرفه‌ای
- مرکز آموزش پایه بزرگسالان
آموزش آندورایی (فورماسیو آندورانا)
«فورماسیو آندورانا» (آموزش آندورایی) به سازمان ویژه هر نظام آموزشی سازگار می‌شود و بررسی زبان کاتالان، محیط، تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و نهادهای آندورا را بر عهده می‌گیرد. این برنامه باید در همه مراکز آموزشی فرانسوی و اسپانیایی از سطح مادرستان تا آموزش عالی حاضر باشد.[۸]
نظام آموزشی اسپانیایی
نظام اسپانیایی از اواخر سده نوزدهم پایه‌گذاری شد و زیر نظر وزارت آموزش اسپانیا اداره می‌شود. آندورا دارای چهار مرکز آموزشی اسپانیایی است: دو مدرسه دولتی و لائیک که مستقیماً زیر نظر وزارت آموزش اسپانیا قرار دارند، سه مدرسه کنگرگاسیونال و یک مدرسه خصوصی. برنامه درسی همان برنامه اسپانیاست که دروس تکمیلی مربوط به زبان، تاریخ و جغرافیای آندورا نیز به آن افزوده شده‌است. مدارک تحصیلی این مدارس در اسپانیا به رسمیت شناخته می‌شود.[۴]
نظام آموزشی فرانسوی
نظام فرانسوی دارای سیزده مدرسه است که برنامه‌های درسی تعیین‌شده توسط وزارت آموزش فرانسه را دنبال می‌کنند. دولت فرانسه این مدارس را به‌طور جزئی یارانه‌ای می‌پوشاند. حدود ۵۰ درصد کودکان آندورا در مدارس ابتدایی فرانسوی ثبت‌نام می‌کنند و مابقی در مدارس اسپانیایی یا آندورایی تحصیل می‌کنند.
آمار آموزشی
بر اساس داده‌های سال ۲۰۰۳ میلادی:[۹]
- نرخ ثبت‌نام مقطع ابتدایی: ۸۹٪ (پسران ۸۸٪، دختران ۹۰٪)
- نرخ ثبت‌نام مقطع متوسطه: ۷۱٪ (پسران ۶۹٪، دختران ۷۴٪)
- نسبت دانش‌آموز به معلم در ابتدایی: ۱۲ به ۱
- نسبت دانش‌آموز به معلم در متوسطه: ۷ به ۱
منابع
- 1 2 Acta del Consell extraordinari del Consell General, ۳ de juliol de ۱۸۸۲.
- 1 2 Consell extraordinari, ۸, ۹ i ۱۰ de maig de ۱۹۱۳ Llibre de Decisions sobre ensenyament del Consell General.
- ↑ Fiter (Ricard) Monumenta Andorrana, ۵ (۲۹ de maig de ۱۹۲۲).
- 1 2 3 4 5 Govern d'Andorra، ویراستار (۱۳ juliol ۱۹۹۴). «Llei d'ordenament del sistema educatiu andorrà». Butlletí Oficial del Principat d'Andorra (BOPA), Any ۶, Núm. ۴۸. دریافت‌شده در ۱۳ febrer ۲۰۱۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی=و|تاریخ= - ↑ Govern d'Andorra، ویراستار (۱۴ gener ۲۰۱۵). «Llei de modificació de la Llei d'ordenament del sistema educatiu andorrà». Butlletí Oficial del Principat d'Andorra (BOPA), Any ۲۷, Núm. ۲. دریافت‌شده در ۱۳ febrer ۲۰۱۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی=و|تاریخ= - 1 2 3 4 Govern d'Andorra، ویراستار (۱۳ juliol ۱۹۹۴). «Llei d'ordenament del sistema educatiu andorrà». Butlletí Oficial del Principat d'Andorra (BOPA), Any ۶, Núm. ۴۸. دریافت‌شده در ۱۳ febrer ۲۰۱۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی=و|تاریخ= - 1 2 3 4 5 6 Govern d'Andorra، ویراستار (۱۳ juliol ۱۹۹۴). «Llei d'ordenament del sistema educatiu andorrà». Butlletí Oficial del Principat d'Andorra (BOPA), Any ۶, Núm. ۴۸. دریافت‌شده در ۱۳ febrer ۲۰۱۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی=و|تاریخ= - 1 2 3 Govern d'Andorra، ویراستار (۱۴ gener ۲۰۱۵). «Llei de modificació de la Llei d'ordenament del sistema educatiu andorrà». Butlletí Oficial del Principat d'Andorra (BOPA), Any ۲۷, Núm. ۲. دریافت‌شده در ۱۳ febrer ۲۰۱۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی=و|تاریخ= - ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامpt-eduوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Andorra». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Educação em Andorra». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای پرتغالی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sistemes educatius d'Andorra». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای کاتالان ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.