آموزش در روسیه
| وزارت آموزش و وزارت علوم و آموزش عالی روسیه | |
|---|---|
| وزیر آموزش و وزیر علوم و آموزش عالی | سرگئی کراوتسوف[۱] و والری فالکوف |
| بودجهٔ آموزش و پرورش ملی (۲۰۲۴) | |
| بودجه | ۱٫۵ تریلیون روبل[۲] |
| داده‌های همگانی | |
| زبان‌های نخست | روسی |
| گونه نظام آموزشی | ملی |
| باسوادی | |
| مردان | ۹۹٫۷٪[۳] |
| زنان | ۹۹٫۶٪[۳] |
آموزش در روسیه از سوی دولت تأمین مالی می‌شود و نظام آموزشی این کشور زیر نظر وزارت آموزش و وزارت علوم و آموزش عالی روسیه اداره می‌گردد. مقامات منطقه‌ای نیز در چارچوب قوانین فدرال، آموزش را در حوزه قضایی خود تنظیم می‌کنند. هزینه‌های آموزشی روسیه از ۲٫۷ درصد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۵ به ۴٫۷ درصد در سال ۲۰۱۸ افزایش یافته‌است، هرچند این رقم همچنان زیر میانگین ۴٫۹ درصدی سازمان توسعه و همکاری اقتصادی قرار دارد. آموزش در مدارس دولتی متوسطه رایگان است و آموزش عالی دولتی نیز برای بخشی از دانشجویان به صورت رایگان ارائه می‌شود، هرچند شمار قابل توجهی از دانشجویان با پرداخت شهریه تحصیل می‌کنند.
پیش از سال ۱۹۹۰، دوره آموزش مدرسه‌ای در اتحاد جماهیر شوروی ده سال بود، اما در پایان همان سال، دوره یازده‌ساله به صورت رسمی به اجرا درآمد. دانش‌آموزان دختر و پسر در تمامی مقاطع آموزشی سهم برابری دارند، به جز در آموزش دانشگاهی که زنان با ۵۷ درصد پیشتاز هستند. بر پایه برآورد سازمان سیا در سال ۲۰۱۵، نرخ سواد در روسیه به ۹۹٫۷ درصد می‌رسد.
روسیه از نظر آموزشی جایگاه شایسته‌ای در مقایسه‌های جهانی دارد؛ در سال ۲۰۱۶، شرکت بلومبرگ ال.پی. آموزش عالی روسیه را سومین نظام برتر جهان ارزیابی کرد و بر پایه برآورد سازمان توسعه و همکاری اقتصادی در همان سال، ۵۴ درصد از بزرگسالان روس دارای تحصیلات دانشگاهی هستند که این کشور را در جایگاه دوم میان ۳۵ کشور عضو این سازمان قرار می‌دهد. در سال ۲۰۱۴ نیز روسیه به عنوان ششمین مقصد محبوب دانشجویان بین‌المللی شناخته شد.
سطوح آموزشی
بر پایه قانون فدرال،[۴] نظام آموزشی روسیه دو نوع آموزش را دربرمی‌گیرد: عمومی و حرفه‌ای.
آموزش عمومی دارای سطوح زیر است:
- پیش‌دبستانی (سطح ۰ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات)
- آموزش عمومی ابتدایی (سطح ۱ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۴ سال
- آموزش عمومی پایه (سطح ۲ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۵ سال
- آموزش عمومی متوسطه (سطح ۳ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۲ سال
افزون بر این، آموزش عمومی مکمل نیز وجود دارد که شامل گروه‌های پژوهشی و باشگاه‌های درون مدرسه می‌شود.
آموزش حرفه‌ای دارای سطوح زیر است:
- آموزش حرفه – بر پایه آموزش عمومی ابتدایی ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل بسته به حرفه خاص است و معمولاً از چند ماه تجاوز نمی‌کند
- آموزش فنی و حرفه‌ای – بر پایه آموزش عمومی پایه یا آموزش عمومی متوسطه ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل ۳ سال (بر پایه متوسطه) یا ۴ سال (بر پایه پایه)
- آموزش عالی:
- کارشناسی – بر پایه آموزش عمومی متوسطه ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل ۴ سال
- مدرک متخصص – بر پایه آموزش عمومی متوسطه و تنها برای برخی رشته‌های پزشکی و مهندسی ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل ۵ تا ۶ سال بسته به رشته تحصیلی
- کارشناسی ارشد – برای دارندگان هر مدرک دانشگاهی ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل ۲ سال
- تحصیلات تکمیلی (دوره دکتری، دستیاری پزشکی، دستیاری در زمینه هنر، ادجونکتورا در زمینه علوم نظامی) – برای دارندگان مدرک متخصص یا کارشناسی ارشد ارائه می‌شود؛ مدت تحصیل ۲ تا ۴ سال
پیش‌دبستانی و دبستان
بر پایه سرشماری ۲۰۰۲، ۶۸ درصد از کودکان (۷۸ درصد شهری و ۴۷ درصد روستایی) در سن ۵ سالگی در کودکستان ثبت‌نام شده بودند.[۵] بر پایه داده‌های یونسکو، ثبت‌نام در هر نوع برنامه پیش‌دبستانی از ۶۷ درصد در سال ۱۹۹۹ به ۸۴ درصد در سال ۲۰۰۵ افزایش یافت.[۶]
کودکستان‌ها، برخلاف مدارس، توسط مقامات منطقه‌ای و محلی اداره می‌شوند. وزارت آموزش و علوم روسیه تنها یک برنامه کوتاه آمادگی پیش‌دبستانی برای کودکان ۵ تا ۶ ساله تنظیم می‌کند. در سال ۲۰۰۴ دولت تلاش کرد تمام هزینه کودکستان را بر عهده والدین بگذارد، اما مخالفت گسترده عمومی این سیاست را معکوس کرد. در حال حاضر، مقامات محلی می‌توانند از والدین حداکثر ۲۰ درصد هزینه را دریافت کنند.[۷] دوقلوها، فرزندان دانشجویان دانشگاه، پناهندگان، جانبازان چرنوبیل و سایر گروه‌های اجتماعی تحت حمایت از خدمات رایگان بهره‌مند می‌شوند.[۸]
دوره پیش‌دبستانی (کودکستان) از هجده ماهگی تا شش سالگی است.[۹]
نظام شوروی آموزش عمومی ابتدایی (مهدکودک، ۱ تا ۳ سال) و کودکستان (۳ تا ۷ سال) را در مناطق شهری فراهم می‌کرد تا مادران شاغل از مراقبت روزانه از کودک آسوده باشند. تا دهه ۱۹۸۰ حدود ۸۸٬۰۰۰ مؤسسه پیش‌دبستانی وجود داشت. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی این شمار به ۴۶٬۰۰۰ کاهش یافت و بسیاری از ساختمان‌های کودکستان به دفاتر اداری تبدیل شدند.[۱۰] در همان حال، بخش کوچکی از کودکستان‌های دولتی موفق که به عنوان پلی به سوی مدارس با کیفیت شناخته می‌شدند، در طول دهه ۱۹۹۰ رونق داشتند.[۷] کودکستان‌های خصوصی با وجود تقاضای زیاد، به دلیل فشار اداری سهم قابل توجهی به دست نیاوردند؛ سهم کودکان ثبت‌نام‌شده در کودکستان‌های خصوصی از ۷ درصد در سال ۱۹۹۹ به ۱ درصد در سال ۲۰۰۵ کاهش یافت.[۱۱]
بهبود اقتصادی پس از بحران مالی ۱۹۹۸ روسیه همراه با اوج جمعیتی تاریخی، به افزایش نرخ تولد انجامید که نخستین بار در سال ۲۰۰۵ ثبت شد.[۱۰] شهرهای بزرگ زودتر، از سال ۲۰۰۲، با کمبود جای در کودکستان‌ها روبرو شدند. فهرست انتظار کودکستان‌های مسکو ۱۵٬۰۰۰ کودک داشت و در شهر کوچکتر تومسک (با جمعیت ۴۸۸٬۰۰۰ نفر) این رقم به ۱۲٬۰۰۰ رسید.[۷] شهر مسکو «کمیسیون‌های ویژه کودکستان» تأسیس کرد که وظیفه یافتن جای خالی برای کودکان را بر عهده دارند. نویسندگان مستقل ادعا می‌کنند که رشوه یا «اهدا» برای پذیرش در کودکستان با پذیرش دانشگاهی رقابت می‌کند،[۷] در حالی که مقامات این اتهام را رد می‌کنند.[۸]
شمار کودکان روسی ثبت‌نام‌شده در مؤسسات پیش‌دبستانی در سال ۲۰۲۰ به ۷٫۴۴ میلیون نفر رسید که نسبت به سال پیش کاهش نشان می‌دهد.
مدرسه متوسطه
چارچوب کلی
در سال تحصیلی ۲۰۰۷–۲۰۰۸ تعداد ۵۹٬۲۶۰ مدرسه آموزش عمومی وجود داشت که نسبت به سال پیش (۵۸٬۵۰۳ مدرسه) افزایش نشان می‌دهد. پیش از سال تحصیلی ۲۰۰۵–۲۰۰۶، شمار مدارس از ۶۵٬۸۹۹ در سال تحصیلی ۲۰۰۰–۲۰۰۱ به تدریج کاهش می‌یافت.[۱۲] آمار سال تحصیلی ۲۰۰۷–۲۰۰۸ شامل ۴٬۹۶۵ مدرسه تخصصی پیشرفته در زمینه‌هایی مانند زبان‌های خارجی و ریاضیات، ۲٬۳۴۷ مدرسه عمومی پیشرفته (گیمنازیوم‌ها و لیسه‌ها) و ۱٬۸۸۴ مدرسه برای همه دسته‌های کودکان دارای معلولیت است.[۱۲] مدارس خصوصی در سال ۲۰۰۵ تنها ۰٫۳ تا ۰٫۵ درصد از ثبت‌نام دبستانی را به خود اختصاص می‌دادند.[۱۳]
بر پایه گزارش یونسکو در سال ۲۰۰۵، ۹۶ درصد از جمعیت بزرگسال آموزش متوسطه پایین را تکمیل کرده‌اند و بیشتر آنان آموزش متوسطه بالا را نیز گذرانده‌اند.[۱۴]
آموزش متوسطه نه‌ساله از اول سپتامبر ۲۰۰۷ اجباری شد.[۱۵] پیش از ۲۰۰۷ آموزش اجباری تنها تا پایان سال نهم بود و پایه‌های دهم و یازدهم اختیاری محسوب می‌شدند؛ واحدهای فدرال روسیه می‌توانستند از طریق قوانین محلی استاندارد اجباری بالاتری را در چارچوب برنامه یازده‌ساله فدرال اعمال کنند. مسکو در سال ۲۰۰۵ آموزش اجباری یازده‌ساله را تصویب کرد و قوانین مشابهی در سرزمین آلتای، یاقوتستان و استان تیومن وجود داشت.[۱۵] دانش‌آموز ۱۵ تا ۱۸ ساله می‌تواند با تأیید سرپرست و مقامات محلی مدرسه را ترک کند و پس از رسیدن به ۱۸ سالگی بدون نیاز به رضایت آنان این کار را انجام دهد.
دوره یازده‌ساله مدرسه به سه بخش ابتدایی (پایه‌های ۱ تا ۴)، متوسطه (پایه‌های ۵ تا ۹) و دبیرستان (پایه‌های ۱۰ و ۱۱) تقسیم می‌شود. اکثریت قاطع کودکان در مدارس تمام‌برنامه یازده‌ساله ثبت‌نام می‌کنند؛ مدارس محدود به ابتدایی یا ابتدایی و متوسطه معمولاً در مناطق روستایی وجود دارند. از مجموع ۵۹٬۲۶۰ مدرسه در روسیه، ۳۶٬۲۴۸ مدرسه برنامه کامل یازده‌ساله ارائه می‌دهند، ۱۰٬۸۳۳ مدرسه آموزش نه‌ساله «پایه» دارند و ۱۰٬۱۹۸ مدرسه تنها آموزش ابتدایی ارائه می‌کنند.[۱۲] در مناطقی که ظرفیت مدارس برای آموزش همه دانش‌آموزان در یک نوبت کافی نیست، مقامات به «مدارس دو نوبته» روی می‌آورند. در سال تحصیلی ۲۰۰۷–۲۰۰۸ تعداد ۱۳٬۱۰۰ مدرسه دو نوبته و ۷۵ مدرسه سه‌نوبته وجود داشت که در مقایسه با ۱۹٬۲۰۱ و ۲۳۵ مدرسه در سال تحصیلی ۲۰۰۰–۲۰۰۱ کاهش نشان می‌دهد.[۱۲]
کودکان در سن ۶ یا ۷ سالگی بسته به رشد فردی هر کودک به پایه اول پذیرفته می‌شوند. پیش از ۱۹۹۰ سن شروع هفت سال بود و تحصیل ده سال به طول می‌انجامید. تغییر از دوره ده‌ساله به یازده‌ساله به دلیل افزایش مداوم بار آموزشی در دوره‌های متوسطه و دبیرستان بود.[۱۶]
کودکان دوره ابتدایی معمولاً در طبقه جداگانه‌ای از ساختمان مدرسه تحصیل می‌کنند. در آرمانی‌ترین حالت، یک معلم در تمام چهار سال ابتدایی (به جز تربیت‌بدنی و در صورت وجود، زبان‌های خارجی) آنان را تدریس می‌کند؛ ۹۸٫۵ درصد از معلمان دوره ابتدایی زن هستند.[۱۷] شمار آنان از ۳۴۹٬۰۰۰ نفر در سال ۱۹۹۹ به ۳۱۷٬۰۰۰ نفر در سال ۲۰۰۵ کاهش یافت.[۱۸] از پایه پنجم به بعد، هر درس توسط معلم اختصاصی آن رشته تدریس می‌شود (۸۰٫۴ درصد زن در سال ۲۰۰۴، در مقایسه با ۷۵٫۴ درصد در سال ۱۹۹۱).[۱۹] نسبت دانش‌آموز به معلم (۱۱ به ۱) با کشورهای توسعه‌یافته اروپایی برابر است.[۲۰]
سال تحصیلی از اول سپتامبر تا پایان ماه مه ادامه دارد و به چهار ترم تقسیم می‌شود. برنامه درسی در مدارس ثابت است و بر خلاف برخی کشورهای غربی، دانش‌آموزان یا والدین آنان هیچ انتخابی در موضوعات درسی ندارند. بار درسی دانش‌آموزان (۶۳۸ ساعت در سال برای نه‌ساله‌ها و ۸۹۳ ساعت برای سیزده‌ساله‌ها) از شیلی، پرو و تایلند کمتر است.[۲۱]
نظام نمره‌دهی
در مدارس روسیه، نمره‌ها بر پایه مقیاس پنج‌امتیازی داده می‌شوند که بهترین نمره «پنج» است. دانش‌آموزان ممتاز با دیپلم افتخار تشویق می‌شوند و پس از پایان تحصیل در مدرسه، مدال طلا یا نقره دریافت می‌کنند. در صورت ضعف تحصیلی، دانش‌آموز ممکن است مجبور به تکرار سال تحصیلی شود. اخراج از مدرسه به دلیل نقض‌های مکرر نظم مدرسه از سن ۱۵ سالگی امکان‌پذیر است.[۴]
آموزش عالی
بر پایه برآورد سازمان توسعه و همکاری اقتصادی در سال ۲۰۱۶، ۵۴ درصد از بزرگسالان روس (در سنین ۲۵ تا ۶۴ سال) دارای تحصیلات دانشگاهی هستند که روسیه را در جایگاه دوم میان ۳۵ کشور عضو این سازمان از نظر بالاترین سطح آموزش دانشگاهی قرار می‌دهد.[۲۲] بالاترین نرخ آموزش دانشگاهی (۲۴٫۷ درصد) در میان زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله ثبت شده که در مقایسه با ۱۹٫۵ درصد برای مردان همین گروه سنی قابل توجه است.[۲۳]
در سال ۲۰۱۶، بلومبرگ ال.پی. آموزش عالی روسیه را سومین نظام برتر جهان ارزیابی کرد. این ارزیابی بر پایه درصد فارغ‌التحصیلان دبیرستانی که به دانشگاه می‌روند، فارغ‌التحصیلان سالانه علوم و مهندسی به عنوان درصدی از کل فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، و فارغ‌التحصیلان علوم و مهندسی به عنوان درصدی از نیروی کار انجام شد.[۲۴]
روسیه دارای حدود ۱٬۰۰۰ مؤسسه آموزش عالی دولتی و خصوصی و نزدیک به ۲٬۰۰۰ شعبه است. سالانه بیش از ۱٫۱ میلیون نفر از این مؤسسات فارغ‌التحصیل می‌شوند که این رقم بیش از سه برابر دوران اتحاد شوروی است، هرچند روسیه همچنان با کمبود نیروی متخصص روبرو است.[۲۵]
دانشجویان بین‌المللی
در سال ۲۰۱۴، روسیه ششمین مقصد محبوب دانشجویان بین‌المللی بود.[۲۶] شمار دانشجویان خارجی در دانشگاه‌ها و مؤسسات عالی روسیه از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تجاوز نمی‌کند و سهم روسیه در بازار آموزش بین‌المللی حدود پنج درصد است.[۲۵] در سال ۲۰۰۸ قراردادی وزارتی صادر شد که تعداد بورسیه‌های تحصیلی دانشجویان خارجی را به ۱۰٬۰۰۰ بورس افزایش داد. دانشجویان خارجی در ۲۵۰ رشته تحصیل می‌کنند و تقاضا برای رشته‌های پزشکی، حقوق و فناوری اطلاعات بسیار زیاد است.[۲۵]
رتبه‌بندی‌های جهانی
در سال ۲۰۱۴، پیرسون/واحد اطلاعات اکونومیست نظام آموزشی روسیه را هشتم در اروپا و سیزدهم در جهان ارزیابی کرد؛ سطح دستاوردهای آموزشی روسیه بیست‌ویکم و مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان نهم در جهان رتبه‌بندی شد.[۲۷]
در سال ۲۰۱۵، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی مهارت‌های ریاضی و علوم دانش‌آموزان روسی را سی‌وچهارم در جهان، میان سوئد و ایسلند رتبه‌بندی کرد.[۲۸]
حقوق بشر و آموزش
ابتکار سنجش حقوق بشر (HRMI) دریافته که روسیه ۸۶٫۸ درصد از آنچه باید برای حق آموزش بر اساس سطح درآمدش انجام دهد را محقق می‌کند.[۲۹]
پیشینه تاریخی
پیش از ۱۹۱۷، روسیه تزاری تنها یک کودک از هر پنج کودک را به مدرسه می‌فرستاد.[۳۰] در آوریل ۱۹۱۸، مدرسه اجباری، رایگان و مختلط شد. در اکتبر همان سال، لنین با فرمانی مدرسه واحد کار را جایگزین نظام آموزشی پیشین کرد. قانون دسامبر ۱۹۱۹ اعلام کرد که هر کس مانع حضور افراد بی‌سواد در کلاس‌های آموزشی شود در معرض پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.[۳۰]
نرخ سواد که در سال ۱۹۱۷ کمتر از ۲۵ درصد بود، تا سال ۱۹۲۶ به بیش از ۵۰ درصد رسید. گسترش آموزش در دوران استالین ادامه یافت و توجه ویژه‌ای به مناطق آسیایی که پیش‌تر توسط تزارها نادیده گرفته شده بودند صورت گرفت، هرچند زبان‌های محلی به نفع روسی تضعیف شدند.[۳۰]
منابع
- ↑ "Utbildningsdepartementet" (in Swedish). دولت سوئد. 2019. Retrieved 25 فوریه 2019.
- ↑ «Известия».
- 1 2 «CIA - the World Factbook -- Field Listing - Literacy». www.cia.gov. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Об образовании в Российской Федерации" [About education in Russian Federation]. Federal Law No. 273-FZ of 29 December 2012 (in Russian). دومای دولتی.
- ↑ "Data tables of 2002 census: Shares of children aged 3-9 attending school and pre-school institutions" (in Russian). Archived from the original on 16 دسامبر 2007. Retrieved 6 اکتبر 2008.
- ↑ Education for all by 2015, pp. 39, 268-269
- 1 2 3 4 Aronstam, Marina (8 مارس 2008). "Demograficheskaya sityatsiya i ocheredi v detskie sady (Демографическая статистика и очереди в детские сады)". Russky Journal (in Russian). Archived from the original on 27 مارس 2008. Retrieved 7 اکتبر 2008.
- 1 2 Masyukevich, Olga (13 آوریل 2007). "Kak ustroit rebenka v detsky sad (Как устроить ребенка в детский сад)". Rossiyskaya Gazeta (in Russian). Retrieved 7 اکتبر 2008.
- ↑ https://www.expatica.com/ru/education/children-education/the-education-system-in-russia-104072/
- 1 2 Kucher, Natalya (2007). "Strane nyzhen detsky sad (Стране нужен детский сад)". Parlamentskaya Gazeta7 (in Russian). Retrieved 7 اکتبر 2008.
{{cite web}}:|archive-date=نیازمند|archive-url=است (کمک)نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) نگهداری یادکرد:وضعیت پیوند (رده) - ↑ Education for all by 2015, p. 269
- 1 2 3 4 "Statistics (in Russian): number of schools by type and year" (in Russian). Ministry of Education and Science. 6 اکتبر 2008. Archived from the original on 1 نوامبر 2008.
- ↑ Education for all by 2015, p. 284
- ↑ «EDUCATION TRENDS IN PERSPECTIVE ANALYSIS OF THE WORLD EDUCATION INDICATORS 2005 Edition». یونسکو. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ ژانویه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Federal law of 21 July 2007 No. 194-FZ". Rossiyskaya Gazeta (in Russian). Retrieved 6 اکتبر 2008.
- ↑ Nina Gutkina. "Vspomnim zabytoye staroye (Вспомним забытое старое)" (in Russian). 1 sentyabrya. Retrieved 6 اکتبر 2008.
- ↑ Teachers and educational quality, p. 143
- ↑ Education for all by 2015, p. 332-333
- ↑ Teachers and educational quality, p. 153
- ↑ Education counts... , p. 136
- ↑ Education counts... , p. 140
- ↑ «"Education at a glance in 2016: Russian Federation"». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Data tables of 2002 census: Breakdown by level of education" (in Russian). Archived from the original on 18 دسامبر 2007. Retrieved 6 اکتبر 2008.
- ↑ «These Are the World's Most Innovative Economies». Bloomberg Business.
- 1 2 3 «مکانة التعلیم فی روسیا الراهنة». جریدة الریاض. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Top 20 countries for international students». گاردین. ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۴. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۸ مه ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Top 20 Education Systems». BBC.
- ↑ «Asia tops biggest global school rankings». BBC.
- ↑ "Russian Federation - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 4 مارس 2022.
- 1 2 3 «En 1917, priorité à l'éducation des masses». Le Monde diplomatique. ۱ اکتبر ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Russia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «التعلیم فی روسیا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Système éducatif en Russie». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- وزارت آموزش و علوم فدراسیون روسیه بایگانی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
- ابتکار سنجش حقوق بشر
- آموزش در روسیه