آموزش در کامرون
| نظارت آموزشی | |
|---|---|
| بودجهٔ آموزش و پرورش ملی (۲۰۱۱) | |
| بودجه | ۳٫۷٪ از تولید ناخالص داخلی |
| داده‌های همگانی | |
| زبان‌های نخست | فرانسوی و انگلیسی |
| باسوادی (۲۰۲۰) | |
| مردان | ۸۳٫۴٪ |
| زنان | ۷۳٫۱٪ |
آموزش در کامرون بازتاب‌دهندهٔ میراث دوگانهٔ استعماری این کشور آفریقایی است. کامرون کشوری در آفریقای مرکزی و واقع در ساحل خلیج گینه است که پس از جنگ جهانی اول، هشتاد درصد آن زیر اداره فرانسه و بیست درصد آن زیر اداره بریتانیا درآمد. در ۱۹۷۲ میلادی از ادغام کامرون شرقی و کامرون غربی یک جمهوری واحد تشکیل شد. تا ۱۹۷۶ دو نظام آموزشی جداگانه بر پایه مدل‌های فرانسوی و انگلیسی موجود بودند که ادغام آن‌ها به‌آسانی صورت نگرفت. امروزه انگلیسی و فرانسوی زبان‌های اصلی آموزش به‌شمار می‌روند و زبان‌های بومی به دلیل کثرت و حساسیت‌های سیاسی در برنامه‌های درسی جایی ندارند.
مدارس مأموریت‌های مسیحی نقش مهمی در آموزش کودکانی که خانواده‌هایشان توان پرداخت هزینه را دارند ایفا کرده‌اند؛ اما بیشتر خانواده‌ها از این توان بی‌بهره‌اند. آموزش ابتدایی از سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹ خورشیدی) رایگان شده، اما این مدارس بسیار ابتدایی و پرجمعیت‌اند و خانواده‌ها ملزم به تأمین لوازم جانبی هستند. بررسی دولتی سال ۲۰۰۴ نشان داد که مدارس ابتدایی تنها برای ۱٫۸ میلیون دانش‌آموز ظرفیت دارند، حال آنکه ۲٫۹ میلیون کودک به مدرسه می‌روند. شمار دختران دانش‌آموز به دلایلی چون ازدواج زودهنگام، بارداری، مشاغل خانگی و تعصبات فرهنگی کمتر از پسران است. آموزش عالی در کامرون شامل هشت دانشگاه دولتی و شماری دانشگاه خصوصی می‌شود.
ابتکار سنجش حقوق بشر اعلام کرده که کامرون تنها ۷۳٫۰٪ از آنچه باید بر اساس سطح درآمد خود برای تحقق حق آموزش انجام دهد را برآورده می‌کند. این سازمان حق آموزش را در دو بخش آموزش ابتدایی و متوسطه بررسی می‌کند: کامرون با در نظر گرفتن سطح درآمدش، ۹۰٫۶٪ از ظرفیت ممکن خود را در آموزش ابتدایی محقق می‌سازد، اما در آموزش متوسطه این رقم تنها به ۵۵٫۳٪ می‌رسد.
پیشینه
پس از استقلال کامرون، دو نظام آموزشی جداگانه در این کشور به کار گرفته می‌شد: نظام کامرون شرقی بر پایه مدل فرانسوی و نظام کامرون غربی بر پایه مدل بریتانیایی بنا شده بود. یکپارچه‌سازی این دو نظام نماد ادغام ملی میان بخش‌های غربی و شرقی کامرون تلقی می‌شد.[۱] این دو نظام تا سال ۱۹۷۶ با یکدیگر ادغام شدند، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این آمیختگی چندان موفقیت‌آمیز نبوده‌است.[۲] اندکی پس از استقلال، زبان فرانسوی زبان اصلی کشور به‌شمار می‌رفت، اما با گسترش انگلیسی به عنوان زبان میانجی در سطح جهانی، موازنه به سود این زبان تغییر کرد.[۳]
مدارس مأموریت‌های مسیحی بخش مهمی از نظام آموزشی بوده‌اند، اما بیشتر کودکان توانایی پرداخت هزینهٔ این مدارس را ندارند و ناچار به انتخاب مدارس دولتی می‌شوند.[۴] آموزش تا سن دوازده‌سالگی، یعنی پس از پایان شش سال دوره ابتدایی، اجباری است. آموزش رایگان است، اما خانواده‌ها باید هزینه لباس فرم، کتاب و گاه حتی داروهای پیشگیری از مالاریا را بپردازند. در دوران رئیس‌جمهور احمدو آهیجو و سال‌های نخست ریاست‌جمهوری پل بیا، دانشجویان مقطع عالی ماهانه مبلغی دریافت می‌کردند. شهریه مدارس متوسطه گران است و برای بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت آن وجود ندارد.[۵] این کشور دارای مؤسساتی برای تربیت معلم و آموزش فنی است. با این حال، گرایش رو به رشدی در میان ثروتمندترین و تحصیل‌کرده‌ترین دانشجویان برای مهاجرت به خارج از کشور به منظور تحصیل و اقامت وجود دارد.
قانون‌گذاری
نظام آموزشی کامرون از سوی قانون شماره ۹۸/۰۰۴ مصوب ۱۴ آوریل ۱۹۹۸ اداره می‌شود. قانون اساسی تأیید می‌کند که «دولت حق کودک به آموزش را تضمین می‌کند و آموزش ابتدایی اجباری خواهد بود»؛ با این حال، دولت از به‌کارگیری زبان حقوق بشری پرهیز کرده و تنها به «برابری فرصت برای دسترسی به آموزش» اشاره کرده‌است.[۶]
آمار
| اطلاعات کلی | آمار[۷] |
|---|---|
| سال‌های پیش‌بینی‌شده تحصیل (به‌طور میانگین) | ۱۲ سال |
| نرخ سواد بزرگسالان (افراد ۱۵ سال به بالا، هر دو جنس) | ۷۱٫۳٪ |
| میانگین سال‌های تحصیل (بزرگسالان) | ۵٫۹ سال |
| شاخص آموزش | ۵۲۰ |
| ثبت‌نام ناخالص ترکیبی در آموزش (هر دو جنس) | ۶۰٫۴ |
بر اساس داده‌های سال ۲۰۱۱، ۴۷٫۷٪ از دختران و ۵۶٫۷٪ از پسران در مدارس ابتدایی حضور داشتند. پایین بودن نرخ ثبت‌نام به هزینه‌ها نسبت داده می‌شود و مشارکت دختران به دلیل ازدواج زودهنگام، آزار جنسی، بارداری ناخواسته، مسئولیت‌های خانگی و تعصبات اجتماعی-فرهنگی بیشتر کاهش می‌یابد.[۸] کارگران خانگی معمولاً از سوی کارفرمایان‌شان اجازه رفتن به مدرسه را ندارند.[۵]
بررسی دولتی سال ۲۰۰۴ نشان داد که شکاف بزرگی میان ظرفیت مدارس و تعداد دانش‌آموزان بالقوه وجود دارد. بر اساس این بررسی، مراکز پیش‌دبستانی تنها به ۱۶٪ از جمعیت بالقوهٔ دانش‌آموزی خدمات می‌دادند. استان‌های شمالی محروم‌ترین مناطق بودند، چنان‌که تنها ۵٫۷٪ از کل معلمان در استان‌های ادماوا، شمال و شمال دور فعالیت می‌کردند. این بررسی نشان داد که مدارس ابتدایی تنها برای ۱٫۸ میلیون نفر صندلی دارند، در حالی که ۲٫۹ میلیون دانش‌آموز در مدارس حضور دارند.[۹]
پس از این یافته‌ها، دولت کامرون یک برنامهٔ سه‌ساله برای ساخت و بازسازی مدارس، بهبود شایستگی معلمان و تأمین مواد آموزشی آغاز کرد[۱۰] که در سال ۲۰۱۰ تمدید شد. با این حال، مشکلات همچنان حل نشده باقی مانده‌اند: اختلاس از بودجهٔ آموزشی اصلی‌ترین معضل آموزش ابتدایی محسوب می‌شود؛ نیمی از مدارس ابتدایی دولتی مورد بررسی از مشکلات ساختمانی رنج می‌برند (تنها ۱۹٪ توالت کارآمد، ۳۰٪ دسترسی به آب لوله‌کشی، و حدود ۳۰٪ میز و نیمکت کافی دارند)؛ غیبت معلمان و ضعف در اجرا و نظارت بر مقررات نیز از دیگر مشکلات جدی هستند.[۱۱]
ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر (HRMI)[۱۲] گزارش می‌دهد که کامرون تنها ۷۳٫۰٪ از آنچه بر اساس سطح درآمد خود باید برای تحقق حق آموزش انجام دهد را برآورده می‌سازد.[۱۳] کامرون ۹۰٫۶٪ از ظرفیت ممکن خود را در آموزش ابتدایی محقق می‌سازد، اما این رقم برای آموزش متوسطه تنها ۵۵٫۳٪ است.[۱۳]
ساختار نظام آموزشی
نظام آموزشی در کامرون به مقاطع ابتدایی (شش سال، اجباری)، متوسطه (پنج سال)، دبیرستان (دو سال) و عالی (دانشگاه) تقسیم می‌شود.
سال تحصیلی از سپتامبر تا ژوئن ادامه دارد و در پایان آن امتحانات پایان‌سال برگزار می‌شود. گواهی‌نامهٔ عمومی آموزش (GCE) در دو سطح عادی و پیشرفته، دو آزمون اصلی در بخش انگلیسی‌زبان کامرون هستند. دو نظام متوسطهٔ جداگانه وجود دارد که بر اساس مدل استعماری فرانسوی یا بریتانیایی عمل می‌کنند. در کل، مرحله متوسطه شامل یک دوره پایین (راهنمایی) و یک دوره بالا (دبیرستان) است. بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت شهریه متوسطه را ندارند.[۱۴]
دانش‌آموزانی که دوره پنج‌ساله متوسطه را به پایان می‌رسانند باید در آزمون GCE سطح عادی و آنانی که دوره دوساله دبیرستان را تمام می‌کنند باید در آزمون GCE سطح پیشرفته شرکت کنند. تاکنون GCE سطح پیشرفته و بکالوریا (معادل فرانسوی آن) دو مدرک اصلی برای ورود به مؤسسات آموزش عالی به‌شمار می‌روند.[۱۵]
پس از دوره متوسطه، امکان دنبال‌کردن «تحصیلات فنی و حرفه‌ای» وجود دارد؛ این دوره‌ها برای افراد بیکار زیر نظر وزارت اشتغال برگزار می‌شوند.
مقیاس نمره‌دهی
منبع:[۱۶]
مقیاس نمره‌دهی فرانسوی
| مقیاس | توصیف نمره | معادل آمریکایی | یادداشت |
|---|---|---|---|
| ۱۵٫۰۰–۲۰٫۰۰ | Très bien (عالی) | A | |
| ۱۳٫۰۰–۱۴٫۹۹ | Bien (خوب) | A− | |
| ۱۲٫۰۰–۱۲٫۹۹ | Assez bien (نسبتاً خوب) | B+ | |
| ۱۱٫۰۰–۱۱٫۹۹ | Passable (قابل قبول) | B | |
| ۱۰٫۰۰–۱۰٫۹۹ | Moyen (متوسط) | C | |
| ۰٫۰۰–۹٫۹۹ | Insuffisant (ناکافی) | F | ردشدن (ممکن است قبول تلقی شود اگر کل سال قبول شود) |
مقیاس نمره‌دهی انگلیسی
| مقیاس | توصیف نمره | رده | معادل آمریکایی |
|---|---|---|---|
| A | درجه اول | A | |
| A− | درجه دوم | رده بالا | A− / B+ |
| B | درجه دوم | رده پایین | B |
| C+ | قبولی | C |
آموزش ابتدایی و متوسطه
.jpg)
آموزش تا سن دوازده‌سالگی اجباری است.[۱۷] آموزش ابتدایی از سال ۲۰۰۰ رایگان شده‌است، اما خانواده‌ها باید هزینه لباس فرم و کتاب را بپردازند.[۱۷] شهریه و هزینه‌های مدارس متوسطه برای بسیاری از خانواده‌ها غیرقابل تحمل است.[۱۷]
در سال ۲۰۰۲، نرخ ناخالص ثبت‌نام در مقطع ابتدایی ۱۰۸٪ بود.[۱۷] نرخ‌های ناخالص ثبت‌نام بر پایه شمار دانش‌آموزانی است که رسماً ثبت‌نام کرده‌اند و لزوماً حضور واقعی در مدرسه را نشان نمی‌دهند.[۱۷] در سال ۲۰۰۱، ۸۴٫۶٪ از کودکان ۱۰ تا ۱۴ ساله در مدرسه حاضر بودند.[۱۷] همچنین در سال ۲۰۰۱، ۶۴٪ از کودکانی که وارد مقطع ابتدایی می‌شدند احتمال داشت به پایه پنجم برسند.[۱۷]
در کامرون ثبت‌نام دختران در مقطع ابتدایی کمتر از پسران است.[۱۷] در سال ۲۰۰۱، کمیته سازمان ملل متحد در مورد حقوق کودک چندین مشکل در نظام آموزشی کامرون شناسایی کرد، از جمله: نابرابری‌های روستایی-شهری و منطقه‌ای در حضور مدرسه؛ دسترسی محدود به آموزش رسمی و حرفه‌ای برای کودکان دارای معلولیت؛ عقب‌ماندن کودکان در مقطع ابتدایی؛ نرخ بالای ترک تحصیل؛ کمبود معلم ابتدایی؛ و خشونت و سوءاستفاده جنسی از کودکان در مدارس.[۱۷] ازدواج زودهنگام، بارداری برنامه‌ریزی‌نشده، کارهای خانگی و تعصبات اجتماعی-فرهنگی نیز در پایین بودن نرخ تحصیل دختران نقش دارند.[۱۷] کارگران خانگی معمولاً از سوی کارفرمایان‌شان اجازه رفتن به مدرسه را ندارند.[۱۷]
نرخ سواد بزرگسالان ۶۷٫۹٪ است.[۱۸] در مناطق جنوبی کشور تقریباً تمام کودکان در سن مدرسه ابتدایی ثبت‌نام کرده‌اند. اما در شمال، که همواره دورافتاده‌ترین بخش کامرون بوده، ثبت‌نام پایین است. بیشتر دانش‌آموزان کامرون از مقطع ابتدایی فراتر نمی‌روند. در سال‌های اخیر روندی رو به افزایش در مهاجرت بهترین دانش‌آموزان به خارج برای تحصیل و اقامت وجود دارد که از آن به‌عنوان «فرار مغزها» یاد می‌شود.
پژوهشگران پروژه PanAf در کامرون دریافتند که دانش‌آموزان دختر اکنون از شبکه‌های اجتماعی اینترنتی بیشتر برای اهداف آموزشی بهره می‌برند تا برای اهداف اجتماعی. پرکاربردترین شبکه‌های اجتماعی عبارت بودند از فیسبوک، Myspace, Hi-5، واتس‌اپ، Aidforum و Commentcamarache.[۱۹]
آموزش عالی
اگرچه کامرون از مؤسسات علمی سطح پایین‌تر بسیار خوبی برخوردار است، مؤسسات آموزش عالی آن نسبتاً ناکافی هستند. هشت دانشگاه دولتی در بوئا، بامندا، دوالا، دشانگ، ماروا و انگاوندره و یائونده (I و II) وجود دارد. همچنین شماری از دانشگاه‌های خصوصی پررونق وجود دارند، مانند دانشگاه علوم و فناوری بامندا (BUST)، دانشگاه بین‌المللی بامندا، مؤسسه عالی توسعه و آموزش حرفه‌ای بامندا (HIPDET) و دانشگاه فوتسو ویکتور در استان غربی.[۲۰]
دانشگاه بویه، دانشگاه بامندا و دانشگاه یائونده یک و دانشگاه یائونده دو تنها دانشگاه‌های با سبک آنگلوساکسون هستند. دانشگاه بامندا که در سال ۲۰۱۱ فعالیت خود را آغاز کرد، دوزبانه است. بقیه دانشگاه‌های کامرون بر اساس مدل فرانکوفون اداره می‌شوند، هرچند به‌طور اصولی مؤسساتی دوزبانه محسوب می‌شوند.[۲۱] دانشگاه‌های کامرون به‌طور کامل تحت مدیریت دولت مرکزی هستند و رئیسان دانشگاه‌ها با فرمان ریاست‌جمهوری منصوب می‌شوند. وزیر آموزش عالی مستشار عالی تمام دانشگاه‌های دولتی کامرون است.
در مقایسه با کشورهای همسایه، کامرون عموماً از تقویم تحصیلی پایداری برخوردار است. از زمان استقلال، آموزش عالی کامرون با فارغ‌التحصیلی هزاران نفر که عمدتاً جذب نهادهای دولتی شده‌اند، پیشرفت‌هایی داشته‌است. از دهه ۱۹۹۰ به بعد، با بحران اقتصادی، روندی تازه در قالب مهاجرت صدها فارغ‌التحصیل دانشگاهی به کشورهای غربی برای یافتن فرصت‌های بهتر شکل گرفته‌است.
هشت دانشگاه دولتی کامرون عبارتند از:
- دانشگاه بویه
- دانشگاه دوالا
- دانشگاه دشانگ
- دانشگاه ماروا
- دانشگاه انگاوندره
- دانشگاه یائونده یک
- دانشگاه یائونده دو
سایر دانشگاه‌های کامرون:
- دانشگاه بین‌المللی کزموندز (انگاوندره)
- دانشگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات (یائونده)
- دانشگاه علوم و فناوری بامندا (بامبیلی)
- دانشگاه کاتولیک کامرون، بامندا (بامبیلی)
- پلی‌تکنیک فومیک، بویه (بوئا)
- دانشگاه بین‌المللی بامندا
- مؤسسه دانشگاهی اسقف‌نشین بویه (دو پردیس)
- مؤسسه روابط بین‌الملل کامرون
- دانشگاه کاتولیک آفریقای مرکزی (یائونده)
- مدارس آموزش عالی سیانتو و ندی سامبا (یائونده)
- مؤسسه عالی توسعه و آموزش حرفه‌ای (HIPDET)
بودجه
هزینه عمومی کامرون برای آموزش در سال ۲۰۱۱، بر اساس داده‌های یونسکو، معادل ۳٫۷٪ از تولید ناخالص داخلی بود.[۷]
چالش‌های آموزشی
معلمان
غیبت معلمان یکی از دلایل اصلی سطح پایین آموزش در این کشور به‌شمار می‌رود.[۲۲] معلمان هر دو زیرنظام انگلیسی و فرانسوی، به دلایل فرهنگی و تاریخی، همچنان به‌صورت جداگانه در نظام آموزشی فعالیت می‌کنند و این امر مانع از «توسعه یک ذخیره آموزشی مشترک در مسائل حرفه‌ای و مشارکت در بحث‌های سازنده پیرامون گفتمان‌ها و ذخایر جدیدی چون فناوری اطلاعات در حمایت از تدریس» می‌شود، هرچند معلمان در حوزه خصوصی «به نظر می‌رسد نسبت به چالش‌های کامرون مدرن و ارتباط چندزبانه در مراکز شهری بزرگ گشوده هستند».[۲۳]
بازنگری در کتب درسی
منبع:[۲۴]
در سال ۱۹۹۵، انجمن ملی آموزش به‌شدت «گنجاندن دانش و رویه‌های بومی در برنامه درسی مدارس را به منظور ارتباط بیشتر نظام آموزشی با فراگیران» توصیه کرد. برای این منظور، مؤسسه آموزش روستایی کاربردی (IRAP) برنامه‌های سازگارشده و آموزش یکپارچه‌ای را ترتیب داد که دانش عمومی را با مهارت‌های کاری (کشاورزی، دامداری، طیور، آجرچینی، نجاری و غیره) درمی‌آمیخت.
با این حال، این نظام به‌خوبی متوازن نبود: درس‌های سنتی (یعنی ریاضیات، علوم، زبان فرانسوی) به‌خوبی تدریس می‌شدند، در حالی که موضوعات جدید به‌اندازه کافی با شرایط مختلف سازگار نشده بودند. این طرح شکست کاملی نبود: برخی ابتکارات جالب بودند و نشان دادند که رویکرد تا حدی درست بوده، اما نیاز به مطالعه دقیق‌تر داشت.
زبان‌ها
نظام آموزشی کامرون به دو زیرنظام تقسیم شده که حتی اگر رسماً از بیش از چهار دهه پیش ادغام شده‌اند، تفاوت‌های رویکردی در میان معلمان بسیار مشهود است. این یک چالش واقعی است زیرا بر امکان اصلاح نظام به شیوه‌ای رقابتی‌تر و کارآمدتر تأثیر می‌گذارد.[۲۵]
چالش دیگر فقدان کامل برنامه‌ای برای گنجاندن زبان‌های بومی در نظام آموزشی است. دلایل اصلی این امر، نبود حمایت دولتی و عملاً ناممکن بودن برخی پیشنهادها هستند: از آنجا که بیش از ۲۷۰ زبان بومی در کامرون وجود دارد، انتخاب تصادفی یک زبان برای تدریس در سراسر کشور «احساس برتری سیاسی ایجاد می‌کند که ممکن است وحدت ملی را به خطر بیندازد».[۲۶]
منابع
- ↑ A. Bame Nsamenang, Therese M.S. Tchombe, "Handbook of African Educational Theories and Practices", Human Development Resource Centre (HDRC), Bamenda, 2011, pp. 483-492.
- ↑ Edith Esch, "English and French pedagogical cultures: convergence and divergence in Cameroonian primary school teachers' discourse", in Comparative Education, Vol. 48, No. 3, August 2012, p. 305.
- ↑ Mark Dike DeLancey, Rebecca Neh Mbuh, "Historical Dictionary of Cameroon", Scarecrow Press, Plymouth, 2010, 4th edition, p. 70.
- ↑ John Mukum Mbaku, "Culture and Customs of Cameroon", Greenwood Press, Westport, Connecticut, 2005, p. 15.
- 1 2 «2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor", «Archived copy» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۹ ژانویه ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:عنوان آرشیو به جای عنوان (رده), وزارت کار ایالات متحده آمریکا، ۲۰۰۶. - ↑ Katarina Tomasevski, "Free or Fee: 2006 Global Report – The State of the Right to Education Worldwide", Copenhagen, August 2006, p. 23.
- 1 2 «Cameroon – Country profile». UNDP. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Country Reports on Human Rights Practices for 2011». U.S. Department of State. ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Country Reports on Human Rights Practices for 2006». U.S. Department of State. ۲۰۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Country Reports on Human Rights Practices for 2007». U.S. Department of State. ۲۰۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Lessons learned: primary education in Cameroon and South Africa». Transparency International. ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries». humanrightsmeasurement.org. دریافت‌شده در ۱۳ مارس ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Cameroon – HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 13 مارس 2022.
- ↑ «Cameroon Education System». Classbase.com. دریافت‌شده در ۲۶ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Accueil – Ministère de l'Enseignement Supérieur». Minesup.gov.cm. دریافت‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Cameroon Grading System». Classbase.com. دریافت‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 «2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor» (PDF). دفتر بین‌المللی امور کار، وزارت کار ایالات متحده آمریکا. ۲۰۰۶. "Cameroon", p. ۹۲. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ ژانویه ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ شاخص‌های توسعه انسانی سازمان ملل متحد.
- ↑ Ndangle، Claire. «Girls' Use of Social Internet Networks: For Pedagogical Reasons or To Search for Boy Friends». PanAf Edu. PanAf. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ نوامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «INHEA: Cameroon Higher Education Profile». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «University de Buea». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۴ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Lessons learned: primary education in Cameroon and South Africa", Transparency International, op. cit.
- ↑ Edith Esch, op. cit. , p. 318.
- ↑ Most of the paragraph is based on A. Bame Nsamenang, Therese M.S. Tchombe, "Handbook of African Educational Theories and Practices", Human Development Resource Centre (HDRC), Bamenda, 2011, pp. 483-492.
- ↑ Edith Esch, op. cit.
- ↑ Eric A. Anchimbe, "Socio-pragmatic Constraints to Native or Indigenous Language Education in Cameroon", in Selected Proceedings of the 36th Annual Conference on African Linguistics: Shifting the Center of Africanism in Language Politics and Economic Globalization, Cascadilla Proceedings Project, Somerville, 2006, p. 134.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Cameroon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Système éducatif au Cameroun». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Istruzione in Camerun». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ایتالیایی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آموزش در کامرون