آموزش در کرواسی
| وزارت علوم و آموزش کرواسی | |
|---|---|
| وزیر علوم و آموزش | رادووان فوش |
| بودجهٔ آموزش و پرورش ملی (۱۹۹۹) | |
| بودجه | HRK ۱۳٫۰۹۱ میلیارد |
| داده‌های همگانی | |
| زبان‌های نخست | کرواتی |
| گونه نظام آموزشی | ملی |
| باسوادی | |
| مجموع | ۹۹٫۷٪[۱] |
| مردان | ۹۹٫۹٪ |
| زنان | ۹۹٫۵٪ |
آموزش در کرواسی حقی است که ماده ۶۶ قانون اساسی کرواسی آن را تضمین کرده‌است؛ بر اساس این ماده، همگان در شرایط یکسان و متناسب با استعدادهای خود از آموزش رایگان اجباری برخوردارند. آموزش برای کودکان ۶ تا ۱۴ ساله اجباری است. نرخ باسوادی در این کشور به ۹۹٫۷ درصد می‌رسد که یکی از بالاترین نرخ‌ها در اروپا به‌شمار می‌آید.
نظام آموزشی کرواسی با آموزش پیش‌دبستانی در مهدکودک‌ها آغاز می‌شود. آموزش ابتدایی اجباری هشت‌ساله از سن ۶ یا ۷ سالگی شروع می‌گردد. پس از پایان دوره ابتدایی، دانش‌آموزان می‌توانند بر پایه نمرات دوره ابتدایی، در دبیرستان‌های چهارساله غیراجباری ادامه تحصیل دهند که به سه دسته تقسیم می‌شوند: «گیمنازیوم» (دبیرستان عمومی)، مدارس فنی و حرفه‌ای (فنی، صنعتی، بازرگانی) و مدارس هنری (موسیقی، رقص، هنرهای تجسمی). از سال ۲۰۱۶، پذیرش در مؤسسات آموزش عالی بر اساس نمرات آزمون پایان دبیرستان (ماتورا) انجام می‌شود. از سال ۲۰۱۰، همه برنامه‌های درسی با الزامات فرایند بولونیا هماهنگ شده‌اند.
آموزش در کرواسی پیشینه‌ای دیرینه دارد؛ نخستین دانشگاه این کشور، دانشگاه زادار بود که در سال ۱۳۹۶ میلادی پایه‌گذاری شد. بزرگ‌ترین و کهن‌ترین دانشگاه فعال کرواسی، دانشگاه زاگرب است که در سال ۱۶۶۹ تأسیس شد. امروزه در کرواسی ۹۴۰ مدرسه ابتدایی، ۳۷۰ مدرسه متوسطه و ۹۰ مؤسسه آموزش عالی دولتی و ۳۲ مؤسسه خصوصی وجود دارد.
نظام آموزشی
آموزش ابتدایی و متوسطه عمدتاً رایگان است زیرا بیشتر هزینه‌های آن از سوی وزارت آموزش دولت کرواسی تأمین می‌شود. آموزش عالی نیز تا حد زیادی رایگان است؛ دولت همه دانشگاه‌های دولتی را تأمین مالی می‌کند و به آن‌ها اجازه می‌دهد بر اساس نتایج قبلی دانشجویان (معمولاً نمرات دبیرستان و آزمون‌های ورودی) سهمیه‌هایی برای ثبت‌نام رایگان تعیین کنند.[۲]
با این حال، به دلیل دستمزد پایین معلمان، کمبود نیروی آموزشی در سراسر کرواسی وجود دارد و این کمبود به یک چالش پیوسته در نظام آموزشی تبدیل شده‌است.[۳]
| سال | آموزش ابتدایی یا کمتر | آموزش متوسطه | آموزش عالی |
|---|---|---|---|
| ۱۹۶۱ | ۸۵٫۶٪ | ۱۲٫۶٪ | ۱٫۸٪ |
| ۱۹۷۱ | ۷۵٫۹٪ | ۲۰٫۵٪ | ۳٫۶٪ |
| ۱۹۸۱ | ۶۵٫۱٪ | ۲۸٫۵٪ | ۶٫۴٪ |
| ۱۹۹۱ | ۵۴٫۰٪ | ۳۶٫۵٪ | ۹٫۵٪ |
| ۲۰۰۱ | ۴۰٫۶٪ | ۴۷٫۴٪ | ۱۲٫۰٪ |
| ۲۰۱۱ | ۳۰٫۸٪ | ۵۲٫۶٪ | ۱۶٫۴٪ |
| ۲۰۲۱ | ۲۰٫۴٪ | ۵۵٫۵٪ | ۲۴٫۱٪ |
منتقدان بر نرخ مشارکت دانش‌آموزان در کلاس درس و اجرای سیاست‌ها انتقاد وارد کرده‌اند. بر اساس برخی بررسی‌ها، سهم هزینه‌های آموزشی کرواسی معادل ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی است که به‌مراتب زیر میانگین اروپایی قرار دارد.
کرواسی در نشست وزرای آموزش عالی در پراگ در سال ۲۰۰۹ اعلامیه بولونا را امضا کرد و متعهد شد نظام آموزش عالی خود را تا سال ۲۰۱۰ با فرایند بولونیا هماهنگ سازد. نخستین دانشجویان در سال تحصیلی ۲۰۰۵/۲۰۰۶ بر اساس ساختار جدید پذیرش شدند.[۳]
در سال ۲۰۰۵، دولت کرواسی تصمیم گرفت بازطراحی برنامه آموزش ابتدایی و متوسطه را تحت عنوان «استاندارد ملی آموزشی کرواسی» (Hrvatski nacionalni obrazovni standard) آغاز کند. در سال تحصیلی ۲۰۰۵/۲۰۰۶، نظام جدید در ۵ درصد از مدارس ابتدایی آزمایش شد.[۳]
کرواسی با مدیریت CARNET (شبکه ملی پژوهش و آموزش کرواسی) کار دیجیتالی‌سازی مدارس خود را آغاز کرده‌است. در یک برنامه آزمایشی، ۹۲۰ معلم و بیش از ۶۰۰۰ دانش‌آموز از ۱۵۱ مدرسه رایانه، تبلت و تجهیزات ارائه دریافت کردند و آموزش‌های لازم نیز به معلمان ارائه شد. هنگامی که دنیاگیری کووید-۱۹ فرا رسید، این مدارس ظرف دو روز آماده ارائه برنامه‌های آموزش برخط بودند.[۶][۷][۸]
انتظار می‌رود تا پایان سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۳۰۰ مدرسه ابتدایی، متوسطه و هنری در کرواسی به‌طور کامل دیجیتالی شوند و حدود ۲۰۰۰۰ معلم و دیگر کارکنان آموزشی آموزش ببینند.[۶][۹]
آموزش پیش‌دبستانی
آموزش در دوران کودکی در مهدکودک‌ها سازماندهی می‌شود که حضور در آن‌ها اجباری نیست. سه مرحله برای آموزش پیش‌دبستانی وجود دارد:[۱۰]
- از ۶ ماهگی تا یک سالگی
- از یک سالگی تا سه سالگی
- از سه سالگی تا آغاز دبستان
اگرچه این سه مرحله اجباری نیستند، هر کودکی باید یک سال پیش از ورود به دبستان در مهدکودک شرکت کند. در کرواسی بیش از ۴۵۰ مهدکودک وجود دارد که بیشتر آن‌ها دولتی‌اند، هرچند نمونه‌های خصوصی هم موجودند. بسیاری از مهدکودک‌ها در مجموعه مدارس ابتدایی ادغام شده‌اند.[۳]
آموزش ابتدایی
آموزش ابتدایی (دوره دبستان) در کرواسی هشت سال به طول می‌انجامد و اجباری است. کودکان در سن ۶ یا ۷ سالگی وارد مدرسه می‌شوند.[۱۱]
دانش‌آموزان به کلاس‌هایی تقسیم می‌شوند که به صورت «X. a»، «X. b»، «X. c» و مانند آن نام‌گذاری می‌شوند؛ X در اینجا بیانگر پایه تحصیلی است.
آموزش دبستانی به دو مرحله تقسیم می‌شود:[۱۱]
- پایه‌های اول تا چهارم: یک معلم در هر سال تحصیلی همه درس‌ها (به جز زبان خارجی و دین) را تدریس می‌کند؛ از جمله زبان کرواتی، ریاضیات، هنرهای تجسمی (likovna kultura)، طبیعت و جامعه (priroda i društvo)، تربیت بدنی، موسیقی و حداقل یک زبان خارجی (معمولاً انگلیسی، که از پایه اول تدریس می‌شود و از پایه چهارم اجباری است). آموزش دینی درسی اختیاری است و دانش‌آموزان می‌توانند از میان کلاس‌های دین کاتولیک، ارتدوکس و اسلامی انتخاب کنند. دانش‌آموزان در چهار سال اول در یک کلاس ثابت می‌مانند.
- پایه‌های پنجم تا هشتم: معلمان متفاوتی درس‌های مختلف را تدریس می‌کنند و مواد درسی جدیدی مانند تاریخ، جغرافیا، زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک، آموزش فنی و حرفه‌ای، انفورماتیک و یک زبان خارجی دوم (معمولاً آلمانی، فرانسوی یا ایتالیایی) به برنامه افزوده می‌شود.[۱۲] در این مرحله دانش‌آموزان کلاس ثابت ندارند و برای هر درس به کلاس مربوطه می‌روند.
از زمانی که آموزش ابتدایی در دوران یوگسلاوی اجباری شد، نرخ باسوادی در کرواسی به سطح قابل توجه ۹۸٫۱ درصد رسیده‌است.[۱۳]
بیشتر مدارس از همان پایه اول آموزش زبان‌های انگلیسی، آلمانی یا ایتالیایی را ارائه می‌دهند و از پایه چهارم یک زبان دوم نیز تدریس می‌شود. محبوب‌ترین زبان‌های خارجی به ترتیب عبارتند از: انگلیسی، آلمانی و ایتالیایی، و پس از آن اسپانیایی، فرانسوی و روسی.[۱۱]
افرادی که تنها آموزش ابتدایی داشته باشند توسط اداره‌های کاریابی به عنوان «کارگر فاقد صلاحیت» (به کرواتی: nekvalificirani radnik یا NKV) طبقه‌بندی می‌شوند. ۲٫۸ درصد از کرواتیان هرگز به مدرسه ابتدایی نرفته‌اند، ۱۵٫۷ درصد آن را تکمیل نکرده‌اند و ۲۱٫۷ درصد تنها آموزش ابتدایی را به پایان رسانده‌اند. ۴۷ درصد از کرواتیان آموزش متوسطه را تکمیل کرده‌اند و ۷٫۹ درصد دارای مدرک دانشگاهی هستند.[۱۴]
در حال حاضر ۹۴۰ مدرسه ابتدایی در کرواسی وجود دارد.[۲] مدارس ابتدایی دولتی زیر نظر دولت‌های محلی، شهرها و شهرداری‌ها قرار دارند.
آموزش متوسطه
.jpg)
آموزش متوسطه در حال حاضر اختیاری است، هرچند بیشتر احزاب سیاسی از اجباری شدن آن حمایت می‌کنند.
مدارس متوسطه کرواسی به سه دسته تقسیم می‌شوند:[۳]
- گیمنازیوم‌ها با چهار شاخه آموزشی: prirodoslovno-matematička gimnazija (تخصص در ریاضیات، انفورماتیک و علوم تجربی)، jezična gimnazija (تمرکز بر زبان‌های خارجی با علوم تجربی کمتر)، klasična gimnazija (برنامه درسی متمرکز بر مطالعات کلاسیک، یعنی لاتین و یونانی باستان) و opća gimnazija (آموزش عمومی). گیمنازیوم‌ها به عنوان مدرسه آموزش عمومی، دانش‌آموز را برای ورود به کالج‌ها، دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها آماده می‌کنند و برای حرفه خاصی صلاحیت نمی‌دهند. درس‌های تدریسی شامل: کرواتی، ریاضیات، انگلیسی، زبان خارجی دوم (به انتخاب)، زبان خارجی سوم (فقط در مدارس زبان‌محور)، تاریخ هنر، موسیقی، تاریخ، جغرافیا، زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، فناوری اطلاعات، سیاست و اقتصاد، فلسفه، منطق، تربیت بدنی و یک درس اختیاری (دین یا اخلاق) هستند. آموزش در گیمنازیوم چهار سال طول می‌کشد.
- مدارس حرفه‌ای (strukovne škole) که دانش‌آموزان را برای حرفه‌های خاص مانند آشپزی یا نجاری آموزش می‌دهند و بسته به رشته سه، چهار یا پنج سال به طول می‌انجامند. مدارس اقتصاد و مهندسی نیز در این دسته قرار دارند و چهارساله هستند. تنها مدرسه‌ای که از سال تحصیلی ۲۰۱۰/۲۰۱۱ پنج ساله شده، مدرسه عالی پزشکی است.
- مدارس هنری که بر هنرهای تجسمی، موسیقی و هنرهای مشابه تمرکز دارند و چهار سال به طول می‌انجامند.
فارغ‌التحصیلان مدارس حرفه‌ای چهارساله می‌توانند در آزمون فارغ‌التحصیلی ملی (دژاونا ماتورا) شرکت کنند و به دانشگاه راه یابند. فارغ‌التحصیلان مدارس حرفه‌ای سه‌ساله می‌توانند به مؤسسات آموزش عالی فنی-حرفه‌ای وارد شوند.[۳]
فرایند ورود به دبیرستان در کرواسی رقابتی است. دانش‌آموز ۵ مدرسه را به ترتیب اولویت انتخاب می‌کند و یک نظام امتیازی تعیین می‌کند که آیا دانش‌آموز می‌تواند در مدرسه مورد نظر ثبت‌نام کند یا نه. حداکثر امتیاز ۸۰ است که از نمرات دوره ابتدایی (پایه‌های پنجم تا هشتم) و معیارهای اضافی مانند رتبه‌های بالا در مسابقات درسی به دست می‌آید.[۳]
در حال حاضر حدود ۹۰ گیمنازیوم و ۳۰۰ مدرسه حرفه‌ای در کرواسی وجود دارد. مدارس متوسطه دولتی زیر نظر دولت‌های منطقه‌ای (استان‌ها) قرار دارند.
آموزش عالی
دانشجویان می‌توانند در دو نوع اصلی آموزش عالی ثبت‌نام کنند:[۱۵]
- مدارس پلی‌تکنیک (veleučilište): سطح آموزش عالی؛ دوره‌های تحصیلی دو تا سه ساله در پلی‌تکنیک‌ها و کالج‌ها ارائه می‌شود و فارغ‌التحصیلان عنوان «کارشناس حرفه‌ای» (bacc) دریافت می‌کنند.
- دانشگاه‌ها (sveučilište): بالاترین سطح آموزش عالی؛ برنامه‌های پنج‌ساله دانشگاهی دانشجویان را در مقاطع کارشناسی (BA, prvostupnik)، کارشناسی ارشد (MA, magistar)، کارشناسی ارشد آموزش (magistar edukacije) یا دکترا (پی‌اچ‌دی، doktor) آماده می‌کنند.
مرز میان برنامه‌های دانشگاهی و پلی‌تکنیک که پیش‌تر در مدت تحصیل و طبقه‌بندی نهایی دانشجویان بود، با اجرای فرایند بولونیا در حال کم‌رنگ شدن است. پیش از این، veleučilište تقریباً با مفهوم آلمانی فاخهوخشوله برابر بود.[۳]
از زمان فرایند بولونیا، مراتب تحصیلی به این شرح است:[۱۵]
- کارشناسی علوم و کارشناسی هنر (prvostupnik)
- کارشناسی ارشد علوم و کارشناسی ارشد هنر (magistar)
- کارشناسی ارشد آموزش (magistar edukacije)
- دکترای علوم و دکترای هنر (doktor)
همه دانشگاه‌های بزرگ کرواسی از دانشکده‌های مستقل (fakultet) تشکیل شده‌اند که هر کدام اداره، کارکنان حرفه‌ای و محوطه دانشگاهی مستقل خود را دارند. دانشکده‌ها بر حوزه‌های خاصی از دانش تمرکز دارند: علوم طبیعی، فلسفه، حقوق، مهندسی، اقتصاد، معماری، پزشکی و مانند آن‌ها. اگرچه دانشکده‌های یک دانشگاه معمولاً در همان شهر مرکزی دانشگاه واقعند، برخی در شهرهای دیگر قرار دارند؛ مانند دانشکده متالورژی دانشگاه زاگرب که در شهر سیساک واقع است.[۲]
در سال ۲۰۲۴، کرواسی شکاف منفی قابل توجهی در دستیابی به آموزش عالی میان زنان و مردان داشت که به ضرر مردان ۲۲٫۳ واحد درصد بود.[۱۶]
مدارس اقلیت‌های ملی
قانون ویژه‌ای برای آموزش اقلیت‌های ملی در کرواسی وجود دارد. آموزش نمایندگان اقلیت‌های ملی در ۲۴ مدرسه ابتدایی انجام می‌شود که برنامه درسی آن‌ها به زبان و خط اقلیت ملی مربوطه اجرا می‌شود، و ۶۱ مدرسه ابتدایی دیگر نیز کلاس‌هایی با این برنامه دارند. شش الگو برای آموزش اقلیت‌ها وجود دارد.[۱۷][۱۸]
آموزش در خانه و مدارس جایگزین
آموزش در خانه در کرواسی از سال ۱۸۷۴ قانونی بود[۱۹] و قانون کرواسی مقرر می‌داشت که والدین وظیفه دارند فرزندان خود را یا در خانه یا با فرستادن به مدرسه آموزش دهند. کودک باید در پایان هر سال تحصیلی در یک مدرسه دولتی امتحان می‌داد.[۲۰]
آموزش ابتدایی در کرواسی از سن شش تا پانزده سالگی اجباری است و هشت پایه را دربرمی‌گیرد.[۲۰]
پیشینه تاریخی
آغازهای آموزش در قلمرو کرواسی به سده دهم میلادی بازمی‌گردد، زمانی که کلیسای کاتولیک پس از تهاجم آوارها در بالکان، نخست در اسقف‌نشین اسپالاتو و اسقف‌نشین دوبروونیک سازماندهی مجدد یافت و آموزش روحانیون را از سر گرفت. نظام آموزشی تا سده هجدهم به‌شدت به کلیسا وابسته بود؛ از جمله از طریق مدرسه عالی یسوعیان در زاگرب (۱۶۰۶، که در ۱۶۶۹ به آکادمی دانشگاهی ارتقا یافت)، در ریِکا (۱۶۲۶، به عنوان نخستین در سواحل آدریاتیک) و در واراژدین از ۱۶۳۶ و Collegium Ragusinum از ۱۶۵۸.[۲۱]
در دوره ملکه ماریا ترزا و با فرمان دربار او در ۱۷۷۴ دربارهٔ نظام عمومی مدارس، اصلاحاتی در آموزش ابتدایی آغاز شد. بنا بر این فرمان، در هر مکانی که کلیسای محلی وجود داشت باید مدرسه عامه تأسیس می‌شد و همه کودکان ۷ تا ۱۲ ساله ملزم به حضور در آن بودند. در همان سال، نخستین دوره‌های آموزش معلم در بیلووار، پترینیا و کارلوواتس برگزار شد.[۲۲]
نخستین مدرسه متوسطه دولتی برای آموزش معلمان با دوره دوساله در ۱۸۴۹ در زاگرب تأسیس شد. در سال ۱۸۷۴، مجلس کرواسی (سابور) نخستین قانون مدارس را تصویب کرد که آموزش اجباری پنج‌ساله را مقرر می‌ساخت و زبان کرواتی جایگزین آلمانی به عنوان زبان رسمی تدریس شد. از ۱۹۴۵ آموزش هفت‌ساله اجباری شد و از ۱۹۵۸ در یوگسلاوی آموزش هشت‌ساله اجباری برای همه کودکان ۷ تا ۱۵ ساله اعمال گردید.[۱۵]
نخستین دانشگاه در این سرزمین، دانشگاه زادار بود که در سال ۱۳۹۶ تأسیس شد، هرچند به دلیل تهدیدات عثمانی اهمیت چندانی نیافت. بزرگ‌ترین و کهن‌ترین دانشگاه فعال کرواسی، دانشگاه زاگرب است که در ۱۶۶۹ به عنوان مدرسه عالی یسوعیان بنیان‌گذاری شد. دومین دانشگاه قدیمی کرواسی، دانشگاه ریِکا است که در ۱۹۷۳ تأسیس شد، هرچند برخی از دانشکده‌های آن ریشه در سنت یسوعیان دارند.[۲۱]
منابع
- ↑ «The World Factbook». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۶ مه ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Primary schools». Republic of Croatia, Ministry of science, education and sports. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 "Das kroatische Bildungssystem" (in German). Konrad-Adenauer-Stiftung. 5 آوریل 2010. Retrieved 16 سپتامبر 2023.
- ↑ «Continuous growth of the share of highly educated population». dzs.gov.hr. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Population aged 15 and over by educational attainment and sex, 1961 – 2011 censuses". Census of Population, Households and Dwellings 2011. Zagreb: Croatian Bureau of Statistics. December 2012.
- 1 2 «EIB Group Activities in EU cohesion regions in 2021». eib.org. دریافت‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "The e-Schools project moves Croatian children and teachers towards digital education-Projects". ec.europa.eu (in English). Retrieved 7 سپتامبر 2022.
- ↑ «e-Schools: bringing digital transformation to the Croatian school system | GÉANT CONNECT Online». GÉANT CONNECT Online | The leading collaboration on e-infrastructure and services for research and education. ۱۶ ژوئن ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «E-School Project Increases Digital Literacy of Croatian Students». total-croatia-news.com (به انگلیسی بریتانیا). بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ نوامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «MZOS – Rani i predškolski odgoj i obrazovanje». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ ژانویه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «The situation of modern language teaching and learning: Croatia – Yvonne Vrhovac, University of Zagreb» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Europeans and their languages – European commission special barometer FEB2006» (PDF). دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «CIA – The World fact book». ۱۵ نوامبر ۲۰۲۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «21,7 posto hrvatskih građana ima završenu samo osnovnu školu».
- 1 2 3 «Schulsystem Kroatiens». Universität Graz. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Gender statistics». ec.europa.eu. دریافت‌شده در ۸ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Minorities in Croatia». گروه بین‌المللی حقوق اقلیت‌ها. ۲۰۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Minority Education In the Republic of Croatia: a Case Study in Vukovar-Sirmium County». OSCE. ۲۰۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Antun Cuvaj: Građa za povijest školstva kraljevina Hrvatske i Slavonije od najstarijih vremena do danas». library.foi.hr. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Zakon o odgoju i obrazovanju u osnovnoj i srednjoj školi». zakon.hr.
- 1 2 «Jesuits in Croatia». دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The development and prospects of teacher education in Croatia». ResearchGate.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Croatia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Obrazovanje u Hrvatskoj». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای کرواتی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bildungssystem in Kroatien». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آموزش در کرواسی