آموزش در کویت
| وزارت آموزش و پرورش | |
|---|---|
| بودجهٔ آموزش و پرورش ملی (۲۰۲۲) | |
| بودجه | ۷٫۳۳ میلیارد دلار (۴٫۰٪ از تولید ناخالص داخلی) (تنها بخش دولتی)[۱] |
| داده‌های همگانی | |
| زبان‌های نخست | عربی |
| گونه نظام آموزشی | دولتی و خصوصی |
| باسوادی | |
| مردان | ۹۷٪[۲] |
| زنان | ۹۶٪[۳] |
| نام‌نویسی | |
| مجموع | ۶۵۸٬۸۶۸[۴] |
| ابتدایی | ۳۴۵٬۵۰۱ |
| متوسطه | ۳۱۳٬۳۶۷ |
آموزش در کویت یکی از مهم‌ترین زمینه‌هایی است که دولت کویت به آن اهمیت فراوانی می‌دهد. دولت کویت آموزش را حق بنیادین شهروندان خود می‌داند و بر اساس ماده چهلم قانون اساسی کویت، تحصیل برای کودکان کویتی حق قانونی بوده و تا پایان دوره متوسطه اجباری است، در حالی که آموزش عالی اختیاری محسوب می‌شود. هزینه‌های آموزشی کویت بالغ بر ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهد و تمامی سطوح آموزش دولتی، از جمله آموزش عالی، برای شهروندان رایگان است.
نظام آموزشی کویت از دو مرحله اصلی گذر کرده‌است: نخست، دوره پیش از آموزش رسمی که در آن تدریس از طریق کتاتیب (مکتب‌خانه‌های سنتی) صورت می‌گرفت؛ و دوم، دوره مدارس نظام‌مند که با تأسیس مدرسه مبارکیه در ۲۲ دسامبر ۱۹۱۱ (۱ دی ۱۲۹۰) آغاز شد. این مدرسه نخستین مدرسه رسمی در تاریخ کویت بود و پایه‌ای شد که آموزش نوین کویت بر آن بنا گردید. با گسترش درآمدهای نفتی پس از جنگ جهانی دوم، دولت سرمایه‌گذاری‌های کلانی در بخش آموزش انجام داد و این روند سرانجام با تأسیس دانشگاه کویت در سال ۱۹۶۶ به اوج خود رسید.
کویت بالاترین نرخ سواد را در میان کشورهای جهان عرب دارد. بر اساس داده‌های یونسکو در سال ۲۰۱۷، نرخ سواد در میان کویتی‌های ۲۵ تا ۶۴ ساله به ۹۶٫۳ درصد می‌رسید، در حالی که میانگین منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا ۸۰ درصد بود. دولت کویت همچنین برنامه‌های گسترده‌ای برای بهبود کیفیت آموزش، گسترش فناوری اطلاعات در مدارس و اعزام دانشجو به خارج از کشور در پیش گرفته‌است.
پیشینه
مساجد
مسجد — همانند بیشتر شهرهای اسلامی — از نخستین بناهای شهری بوده و نقش آن به امامت در نماز محدود نمی‌شد، بلکه به وعظ، تعلیم دین و تلاوت قرآن نیز گسترش می‌یافت. از این رو، مسجد نخستین گام آموزش در کویت به‌شمار می‌رود. شواهدی از نقش مساجد در گسترش دانش در سده‌های هجدهم و نوزدهم میلادی در دست است. در آن دوران، نسخه‌های فراوانی از کتاب‌ها و دست‌نوشته‌ها در کویت و جزیره فیلکا رونویسی می‌شد، از جمله کتاب الموطأ اثر امام مالک بن انس.[۵]
مورخ عبدالرحمن بن عبدالله السویدی البغدادی در سال ۱۷۷۲ میلادی گواهی داده که در کویت در شش مسجد حدیث تدریس می‌شد و شمار شنوندگان چنان فراوان بود که مجلس درس بارها به مسجدی بزرگ‌تر انتقال می‌یافت تا سرانجام در مسجد ابن بحر — که مسجدی بزرگ بر کنار دریا بود — استقرار یافت. این گواهی نشان‌دهنده اهمیت مساجد در فراگیری و گسترش دانش در کویت است.[۵]
کتاتیب
پیش از آغاز آموزش رسمی در کویت، تحصیل محدود به آموزش قرآن، زبان عربی و مبانی حساب در کتاتیب (مکتب‌خانه‌ها) بود. پس از اتمام حفظ یا قرائت کامل قرآن توسط شاگرد، مراسم ختمه برگزار می‌شد.[۶] پسران نزد «ملا» و دختران نزد «مطوعه» درس می‌خواندند و در ازای هر هفته مبلغی اندک به نام «خمیسیه» — معادل یک آنه — پرداخت می‌کردند که چون هر پنجشنبه پرداخت می‌شد، این نام را به خود گرفت.[۷][۸]
نخستین آموزگار شناخته‌شده در کویت، شیخ محمد بن فیروز (درگذشته ۱۷۲۳ میلادی) بود که در آن دوره قضاوت را نیز بر عهده داشت. از پیشگامان دیگر، سید عبدالجلیل الطبطبائی (درگذشته ۱۸۵۴ میلادی) بود. کتاتیب به شکل گسترده در یک سوم پایانی سده نوزدهم میلادی، در دوران شیخ عبدالله بن صباح الصباح، رواج یافتند. کهن‌ترین کتّاب شناخته‌شده، کتاب سلیمان ربیع الموسوی (متولد ۱۸۱۲) بود که در محله شیوخ تدریس می‌کرد. از کهن‌ترین مکتب‌خانه‌های دختران، کتاب شریفه حسین العلی العمر (متولد ۱۸۳۱) بود که تعلیم را از پدرش فراگرفته و در حدود سال ۱۸۵۵ در محله صقر مکتب‌خانه‌ای برپا کرد.[۵][۹]
مخصصات مالی ملا
دریافتی‌های مالی ملا (استاد مکتب‌خانه) به شرح زیر بود:[۱۰]
- رسوم دخله: معادل رسوم ثبت‌نام، در حدود ۲ تا ۳ روپیه.
- خمیسیه: حق‌الزحمه هفتگی که هر پنجشنبه پرداخت می‌شد، نیم یا یک چهارم روپیه.
- نافله: هدیه‌ای اندک از پول، گندم، برنج یا خرما در مناسبت‌های دینی.
- عیدیه: مبلغی که شاگرد بر اساس توانایی مالی پیش یا پس از عید می‌پرداخت.
- فطره: زکات فطر، شامل ۶ رطل گندم، خرما یا برنج.
- ختمه: در زمان تلاوت کامل قرآن توسط شاگرد پرداخت می‌شد؛ اگر به صورت کامل پرداخت می‌شد، توافق پس از ختم صورت می‌گرفت.
- اکمال ختمه: هدیه ختمه کامل قرآن میان ۲۰ تا ۱۰۰ روپیه، به‌علاوه پوشاک برای شیخ.
آموزش رسمی
مدرسه مبارکیه
مدرسه مبارکیه در ۲۲ دسامبر ۱۹۱۱ (۱ دی ۱۲۹۰) گشایش یافت و به نام شیخ مبارک الصباح نامگذاری شد. این مدرسه نخستین آموزشگاه رسمی در تاریخ کویت است و نخستین مدیر آن شیخ یوسف بن عیسی القناعی بود. مدرسه از بدو تأسیس بر پایه کمک‌های داوطلبانه شهروندان و شهریه دانش‌آموزان اداره می‌شد تا اینکه در سال ۱۹۳۶ شورای معارف (وزارت آموزش و پرورش کنونی) آن را زیر پوشش دولت درآورد. تدریس در این مدرسه تا سال ۱۹۸۵ ادامه داشت و پس از آن، ساختمان مدرسه برای احداث کتابخانه مرکزی کویت مورد بهره‌گیری قرار گرفت.[۱۱][۱۲]
ایده تأسیس مدرسه مبارکیه از سوی سه تن مطرح شد: یوسف بن عیسی القناعی، شیخ ناصر المبارک الصباح و یاسین الطبطبائی. نخستین کسی که ایده تأسیس مدرسه را به میان آورد، یاسین الطبطبائی بود که در سخنرانی‌اش در جشن مولود نبوی در دیوان یوسف بن عیسی، در ۱۲ ربیع الاول ۱۳۲۸ هجری (۲۲ مارس ۱۹۱۰) گفت:[۱۳]
ما یفیدکم أیها السادة استماع القصة إن لم تقتدوا بنبیکم صلی الله علیه وسلم. إن القصد من تلاوة المولد هو الاقتداء برسول الله، ولا نعرف سیرته حق المعرفة إلا بتعلیمها، ولا نتعلمها إن لم یکن لنا مدارس ومعلمون یفیدون النشء… لابد من سراج یضیء طریقنا المظلم، ولا سراج کالعلم، ولا علم دون مدارس
این سخنان در حاضران تأثیر عمیقی گذاشت و یوسف بن عیسی را واداشت تا مقاله‌ای دربارهٔ اهمیت علم و نیاز به مدارس بنویسد و کمپین جمع‌آوری کمک‌های مالی برای احداث مدرسه را آغاز کند.[۱۴] مجموع کمک‌های مردمی به حدود ۷۷٬۵۰۰ روپیه رسید که بیش از دو سوم آن از سوی شیخ قاسم آل ابراهیم (۳۰٬۰۰۰ روپیه) و شیخ عبدالرحمن آل ابراهیم (۲۰٬۰۰۰ روپیه) تأمین شد.[۱۵][۱۳]
پس از جمع‌آوری کمک‌ها و دریافت دو زمین برای مدرسه، یوسف بن عیسی دو خانه دیگر را به ارزش ۴٬۰۰۰ روپیه خریداری کرد تا مدرسه بر فضای چهار خانه بنا شود. هزینه درها و چوب‌بست ساختمان نیز حدود ۱۶٬۰۰۰ روپیه بود.[۱۳]
در آغاز کار، مدرسه مبارکیه از مکتب‌خانه‌ها چندان متفاوت نبود، جز در بزرگی ساختمان و تقسیم آموزش به کلاس‌ها. برنامه درسی شامل خواندن، نوشتن و حساب بود. تا سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۷ که برنامه درسی قدیمی تغییر یافت و آموزش نوین با روش‌های روزآمدتر توسط چهار آموزگار فلسطینی — احمد شهاب‌الدین، جابر حدید، محمد المغربی و خمیس نجم — آغاز شد.[۷][۸] یکی از مشکلات مدرسه مبارکیه، فرار زیاد دانش‌آموزان به ویژه در فصل غواصی برای صید مروارید بود، زیرا شاگردان به یاری پدرانشان مشغول می‌شدند.[۶]
مدرسه احمدیه
مدرسه احمدیه در سال ۱۹۲۱ تأسیس شد و ادامه‌دهنده دستاوردهای مدرسه مبارکیه بود. این مدرسه برای جذب شمار فزاینده دانش‌آموزان تأسیس گردید و برنامه درسی آن علوم نوین و زبان انگلیسی را نیز دربرمی‌گرفت — دروسی که پیشتر در مدرسه مبارکیه با مخالفت روبرو شده بودند.[۱۶] در همین دوره، دگرگونی‌های فراوانی در آموزش کویت رخ داد؛ نخستین مدرسه‌ای که انگلیسی تدریس می‌کرد، مدرسه هیئت تبشیری آمریکایی (سال ۱۹۱۷) بود.[۱۲]
ایده تأسیس مدرسه احمدیه از نشست‌های دیوان عبدالعزیز الرشید پدید آمد و سلطان ابراهیم الکلیب کمپین جمع‌آوری کمک‌های مالی را رهبری کرد. مجموع کمک‌ها به ۱۳٬۰۰۰ روپیه در سال رسید و امیر کویت احمد الجابر الصباح تعهد داد که سالانه ۲٬۰۰۰ روپیه برای مدت ۱۵ سال تا تشکیل شورای معارف در ۱۹۳۶ پرداخت کند.[۱۲]
تأسیس وزارت آموزش
به دلیل افزایش شمار مدارس و نیاز به سازماندهی آموزش، شورای معارف در سال ۱۹۳۶ تأسیس شد. امیر کویت شیخ احمد الجابر الصباح فرمان داد تا شورایی دوازده‌نفره با انتخاب اعضا تشکیل شود. این شورا مسئولیت تأمین مالی آموزش را برعهده گرفت — پس از دوره‌ای که بودجه آموزش از کمک‌های داوطلبانه تأمین می‌شد — و ۰٫۵ درصد از درآمد گمرکی به آموزش اختصاص یافت که در مجموع به ۶۳٬۰۰۰ روپیه هندی رسید.[۸]
در سال ۱۹۳۶ چهار معلم فلسطینی به کویت آمدند که آغازگر آموزش نوین در این کشور بودند. در همان سال، ساختار نردبان آموزشی سازماندهی شد. تا سال ۱۹۵۵ این ساختار چندان روشن نبود؛ در ۱۹۳۶ مدرسه مبارکیه به‌عنوان مدرسه ابتدایی تعریف شد و در ۱۹۳۷ کلاس‌های دبیرستانی به آن افزوده گردید. در ۱۹۴۲ برای نخستین بار نظام دبیرستانی اعمال شد.[۱۷]
نخستین دبیرستان کویت در سال ۱۹۵۳ با نام دبیرستان شویخ (که بعدها تبدیل به دانشگاه کویت شد) گشایش یافت. در ۱۹۵۵ نخستین مهدکودک (روضة المثنی) تأسیس شد[۱۸] و در همان سال، نردبان آموزشی به این ترتیب تقسیم شد: مهدکودک (۲ سال)، ابتدایی (۴ سال)، متوسطه (۴ سال) و دبیرستان (۴ سال).[۱۷] این ساختار تا سال تحصیلی ۲۰۰۴–۲۰۰۵ بدون تغییر ماند، که در آن سال به: مهدکودک (۲ سال)، ابتدایی (۵ سال)، متوسطه (۴ سال) و دبیرستان (۳ سال) تغییر یافت.[۱۸]
آموزگاران فلسطینی
آموزگاران فلسطینی از سال ۱۹۳۶ نقشی اساسی در رشد آموزش کویت داشتند. نخستین گروه آموزشی شامل چهار معلم بود: احمد شهاب‌الدین، خمیس نجم، محمد المغربی و جابر حسن حدید.[۱۹] در ۱۹۳۷ گروه دومی رسیدند: عبداللطیف الصالح، محمد محمود نجم، زکی الدرهلی و عمر الدجانی. با افتتاح مدارس جدید پسرانه در سال تحصیلی ۱۹۳۹، گروه سومی از فلسطین آمدند: سلیمان ابوغوش، ابراهیم عید احمد عید و خالد عید احمد عید.[۲۰]
در سال تحصیلی ۱۹۳۷–۱۹۳۸، نخستین آموزگاران زن فلسطینی — وصیفه عوده و خواهرش رفقه عوده — برای تدریس در مدارس دخترانه استخدام شدند. در کنار آن‌ها، مریم عبدالملک الصالح نخستین آموزگار زن کویتی در مدارس دولتی بود.[۱۹]
آموزش دختران
آموزش تنها به پسران محدود نماند. مدرسه وسطی در سال ۱۹۳۷ نخستین مدرسه رسمی دخترانه بود[۲۱] که پس از آن مدرسه قبلیه تأسیس گردید. در سال ۱۹۵۳ دبیرستان المرقاب برای دختران گشایش یافت.[۸] شورای معارف همچنین به آموزش افراد دارای نیازهای ویژه اهمیت داد و در سال ۱۹۵۵ نخستین مدرسه ویژه (مدرسه النور) برای آنان — به ویژه نابینایان — تأسیس شد.[۲۲] در سال ۱۹۵۴ نیز کالج صنعتی برای آماده‌سازی جوانان کویتی برای بازار کار تأسیس شد.[۱۲]
بعثه‌های شورای معارف
شورای معارف برای توسعه آموزش، دانشجویان کویتی را برای ادامه تحصیل به خارج اعزام کرد و شرط گذاشت که پس از بازگشت باید در مدارس کویت تدریس کنند.[۷] نخستین گروه اعزامی از فارغ‌التحصیلان مدارس مبارکیه و احمدیه بودند که در سال ۱۹۲۴ به کالج اعظمیه در بغداد زیر نظر شیخ نعمان الاعظمی فرستاده شدند. این گروه شامل: شیخ فهد السالم الصباح، محمود العبدالرزاق الدوسری، خالد سلیمان العدسانی، احمد بن عمر العلی، عبدالکریم بن محمد العلی، عبدالله العبداللطیف العبدالجلیل و سلمان العنزی بود.[۸][۱۲]
نخستین گروه اعزامی دانشجویان زن در سال ۱۹۵۶ به قاهره فرستاده شد و شامل: نوره الفلاح، شیخه العنجری، نوریه الحمیضی، فاطمه حسین، لیلی حسین، نجیبه جمعه و فضه الخالد بود.[۸]
در سال ۱۹۶۱ پس از الغای قرارداد حمایت بریطانیایی از سوی امیر کویت شیخ عبدالله السالم الصباح، دولت کویت با وزارت معارف تشکیل شد که نام آن در ۱۹۶۲ به وزارت تربیت و تعلیم و در ۱۹۶۵ به وزارت تربیت تغییر یافت. در ۱۹۶۷ شورای تربیت شکل گرفت و اهداف کلی وزارت تعیین شد. در ۱۹۸۲ هیئت عمومی آموزش کاربردی و آموزشگاه‌های فنی تأسیس گردید و در ۱۹۹۵ قانون تحصیلات اجباری برای کویتی‌ها اجرا شد.[۱۷][۲۳]
با توسعه شهری و جمعیتی کویت، شمار مدارس و دانش‌آموزان به‌شدت افزایش یافت. آمار وزارت آموزش نشان می‌دهد که شمار دانش‌آموزان از حدود ۶۰۰ نفر در سال ۱۹۳۶ به ۴۸۰٬۵۷۴ نفر در سال ۲۰۰۲ رسید. در همین بازه، شمار مدارس به ۱٬۰۹۵ مدرسه در همه مقاطع و شمار آموزگاران از ۲۶ نفر در ۱۹۳۶ به ۴۲٬۷۰۳ نفر در ۲۰۰۲ رسید.[۲۴] در نتیجه تلاش‌های وزارت برای ریشه‌کن کردن بی‌سوادی، نرخ بی‌سوادی از ۵۷ درصد در سال ۱۹۶۵ به کمتر از ۱۰ درصد در میان مردان و ۶ درصد در میان زنان کاهش یافت.[۲۵][۲۶]
آموزش غیردولتی
آغاز و ریشه آموزش رسمی در کویت محصول مشارکت‌های مردمی بود. آموزش غیردولتی انتفاعی نیز به سال ۱۹۲۲ بازمی‌گردد، که نخستین مدرسه رسمی خصوصی با نام مدرسه السعاده تأسیس شد.[۱۸] وزارت آموزش در سال ۱۹۶۷ قانون ناظر بر آموزش غیردولتی را صادر کرد و در سال ۲۰۰۰ اجازه تأسیس دانشگاه‌های خصوصی داده شد.[۱۸]
آموزش ویژه
وزارت آموزش از آغاز فعالیتش به آموزش افراد دارای نیازهای ویژه اهمیت داد. مدرسه النور — نخستین مدرسه ویژه که به نابینایان اختصاص داشت — در سال ۱۹۵۵ گشایش یافت و در ۱۹۵۹ معهد الامل برای ناشنوایان و لال‌مادرزادیان تأسیس گردید. وزارت آموزش قانون شماره ۱۱ سال ۱۹۶۵ را صادر کرد که افراد دارای معلولیت را ملزم به تحصیل در مدارس ویژه می‌کرد. پس از آن ۹ مدرسه دیگر گشایش یافت تا تعداد کل مدارس ویژه در ۱۹۷۰ به ۱۰ مدرسه برسد که در ۲۰۰۱ به ۱۳ مدرسه برای پسران و دختران ارتقا یافت.[۹][۲۲]
سطوح آموزشی
آموزش مدرسه‌ای
نظام آموزش عمومی کویت از چهار سطح تشکیل شده‌است: کودکستان (۲ سال)، ابتدایی (۵ سال)، دوره متوسطه اول (۴ سال) و دبیرستان (۳ سال).[۲۷] تحصیل در دوره ابتدایی و متوسطه برای همه دانش‌آموزان ۶ تا ۱۴ ساله اجباری است. همه سطوح آموزش دولتی، از جمله آموزش عالی، رایگان است.[۲۸]
در کویت دو وزارتخانه اصلی در توسعه بخش آموزش نقش دارند: وزارت آموزش و وزارت آموزش عالی. در سال ۲۰۰۶ حدود ۱٬۱۴۵ مدرسه در همه مقاطع از کودکستان تا دبیرستان وجود داشت؛ از این تعداد ۶۶۴ مدرسه دولتی و ۴۸۱ مدرسه خصوصی بود.[۲۹] کویت ۶ منطقه اداری دارد.[۲۹]
دو سوم دانش‌آموزان (از کودکستان تا دبیرستان) در سال تحصیلی ۲۰۰۵–۲۰۰۶ در مدارس دولتی تحصیل می‌کردند. بیشتر کویتی‌ها در مدارس دولتی با برنامه درسی عربی تحصیل می‌کنند.[۲۹] مدارس خصوصی تقریباً به طور مساوی میان مدارس عربی‌زبان (که از برنامه درسی ملی کویت پیروی می‌کنند) و مدارس زبان‌های خارجی (که از برنامه‌های درسی دیگر مانند آمریکایی، بریتانیایی، فرانسوی، بین‌المللی و هندی پیروی می‌کنند) تقسیم شده‌اند. در مجموع ۵۹۱٬۳۵۹ دانش‌آموز در مدارس کویت ثبت‌نام کرده‌اند که حدود ۲۰ درصد از کل جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند.[۳۰]
میان سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶، رشد چشمگیری در تعداد آموزگاران نسبت به رشد دانش‌آموزان دیده شد، به ویژه در دوره ابتدایی. در سال ۲۰۰۶ شمار آموزگاران ابتدایی ۲۱ درصد افزایش یافت با وجود کاهش ثبت‌نام دانش‌آموزان. بخش بزرگی از آموزگاران مدارس دولتی، زنان کویتی هستند، به ویژه در دوره ابتدایی. تنها ۴ درصد از آموزگاران زن بیش از ۴۵ سال سن دارند، در مقایسه با ۳۵ درصد از آموزگاران مرد غیرکویتی.[۳۱]
آموزش پیش‌دبستانی و ابتدایی
در کویت، تحصیل معمولاً از سن شش سالگی آغاز می‌شود. آموزش پیش‌دبستانی برای کودکان ۴ تا ۶ سال نیز در دسترس است. بر اساس نظام جدید، آموزش ابتدایی از سن ۵ سال آغاز می‌شود.
سلوا ابوخضره مهاجر فلسطینی، نخستین مهدکودک در کویت را تأسیس کرد.[۳۲] دانش‌آموزان می‌توانند یکی از مدارس خصوصی را برگزینند که اغلب حامیان خارجی دارند و بیشتر آموزش مختلط ارائه می‌دهند، در حالی که مدارس دولتی کویت از دوره ابتدایی بر اساس جنسیت تفکیک می‌شوند. نمونه‌هایی از مدارس خصوصی خارجی: مدرسه دوزبانه کویت، مدرسه بریتانیایی کویت، مدرسه دوزبانه بیان، مدرسه آمریکایی کویت، مدرسه انگلیسی نوین کویت، مدرسه بین‌المللی آمریکایی کویت، مدرسه انگلیسی کویت، مدرسه فرانسوی و مدرسه کانادایی کویت. مدارس خصوصی یارانه دولتی دریافت نمی‌کنند.
در سال ۲۰۰۷ نرخ ثبت‌نام ناخالص ابتدایی ۹۸٫۵ درصد بود.[۳۳] شاخص تساوی جنسیتی (نسبت ثبت‌نام دختران به پسران) ۰٫۹۸ بود که نشان‌دهنده برابری جنسیتی در این مقطع است.[۳۳] دولت کویت سالانه حدود ۵٫۶ میلیون دینار کویتی به امکانات آموزشی خصوصی اختصاص می‌دهد و علاوه بر آن زمین برای احداث مدرسه در اختیار می‌گذارد و توزیع کتاب را تأمین مالی می‌کند. دولت همچنین تضمین می‌کند که هر مدرسه دارای کتابخانه باشد و بر گسترش مجموعه کتاب‌ها از ۲۳۰٬۰۰۰ نسخه به ۳ میلیون جلد امروزی متمرکز بوده‌است. همچنین پروژه «شبکه آموزش» برای اتصال همه مدارس و کتابخانه‌های دولتی به شبکه داده مخابراتی راه‌اندازی شده‌است.[۳۴]
آموزش متوسطه و دبیرستانی
دانش‌آموزان ۴ سال را در دوره متوسطه اول تا پایه نهم سپری می‌کنند و پس از آن به دوره دبیرستان (۳ ساله) می‌روند. در پایان دبیرستان، دانش‌آموزان می‌توانند مسیر آموزش عالی را از طریق ورود به دانشگاه یا کالج فنی دنبال کنند. نظام دبیرستانی از سال تحصیلی ۲۰۰۶/۲۰۰۷ استانداردسازی شد.
نرخ ثبت‌نام در دوره دبیرستانی از سال ۲۰۰۰ روند صعودی داشته‌است. شاخص تساوی جنسیتی برای نرخ ثبت‌نام ناخالص در این دوره در ۲۰۰۷ برابر ۰٫۹۸ بود که نشان‌دهنده برابری جنسیتی است. دختران در همه درس‌های امتحانات پایه دوازدهم، به ویژه در فلسفه، انگلیسی، عربی، شیمی، فیزیک، ریاضیات و زیست‌شناسی، از پسران پیشی می‌گیرند.[۳۵]
وزارت آموزش تلاش می‌کند تا بهره‌گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات را در مدارس گسترش دهد و یادگیری الکترونیک را در برنامه درسی بگنجاند.[۳۶] در سال ۲۰۰۶ برای نوجوانان ۱۴ ساله، میانگین ۱۳ دانش‌آموز به ازای هر رایانه در مدارس دولتی کویت وجود داشت که با میانگین OECD در سال ۲۰۰۰ برای دانش‌آموزان ۱۵ ساله قابل مقایسه بود.[۳۷]
وزارت آموزش همچنین در راستای برابری فرصت‌های آموزشی، مؤسسه‌های ویژه تأسیس کرده‌است. در مجموع ۴۴ مدرسه ویژه وجود دارد که ۳۳ مدرسه دولتی و ۱۱ مدرسه خصوصی هستند. برخی کودکان دارای نیازهای ویژه در کلاس‌های ویژه درون مدارس عمومی نیز تحصیل می‌کنند.[۳۸]
آموزش فنی و حرفه‌ای
آموزش فنی و حرفه‌ای پس از دبیرستان توسط هیئت عمومی آموزش کاربردی و آموزشگاه‌های فنی (PAAET) ارائه می‌شود.
دولت کویت شهروندانش را برای شرکت در برنامه‌های آموزش فنی ترغیب می‌کند. دانش‌آموزانی که برای آموزش فنی در PAAET ثبت‌نام می‌کنند می‌توانند پس از دوره ابتدایی، متوسطه یا دبیرستان پیوست شوند، اگرچه اکثریت (حدود ۷۰ درصد) پس از دبیرستان ثبت‌نام می‌کنند. در سال تحصیلی ۲۰۰۵/۲۰۰۶، ۱۲٬۲۸۵ دانشجو در دوره‌های آموزش پس از دبیرستان ثبت‌نام کرده بودند که ۶۲ درصد آن‌ها زن بودند. تعداد کل دانشجویان آموزش فنی در PAAET با ۸ درصد رشد نسبت به سال قبل به ۱۷٬۴۵۹ نفر رسید.[۳۹]
آموزش عالی
کویت دارای شماری از مؤسسات آموزش عالی دولتی و خصوصی است که اکثر آن‌ها در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته شده‌اند. دانشگاه کویت و هیئت عمومی آموزش کاربردی و آموزشگاه‌های فنی (کالج تربیت اساسی) تنها مؤسسات دولتی هستند که مدرک لیسانس و کارشناسی ارشد (تنها در دانشگاه) اعطا می‌کنند، در حالی که هیئت عمومی در سایر دانشکده‌هایش مدرک دیپلم اعطا می‌کند. از سال ۲۰۰۰ دانشگاه‌های خصوصی که مدارک لیسانس و دیپلم ارائه می‌دهند گشایش یافتند، از جمله دانشگاه خلیج برای علوم و فناوری، دانشگاه آمریکایی کویت، شعبه دانشگاه عربی آزاد و دیگران. وزارت آموزش عالی نیز دانشجویان کویتی را با بورسیه‌های تحصیلی به کشورهای خارجی مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و دیگران برای تحصیل در مقاطع لیسانس، کارشناسی ارشد و دکتری اعزام می‌کند.[۴۰]
دانشگاه کویت
دانشگاه کویت در سال ۱۹۶۶ در دوران شیخ صباح السالم الصباح تأسیس شد و اکنون ۱۴ دانشکده دارد. ایده تأسیس دانشگاه در سال ۱۹۶۰ مطرح شد، زمانی که دولت کویت سر اَیوُر جِنینگز (نماینده یونسکو)، دکتر سلیمان حزین (رئیس دانشگاه اسیوط) و دکتر قسطنطین زریق (معاون رئیس دانشگاه آمریکایی بیروت) را دعوت کرد تا گزارش تفصیلی دربارهٔ امکان تأسیس دانشگاه در کویت تهیه کنند.[۴۱] هنگام گشایش دانشگاه، ۴۱۸ دانشجو و ۳۱ عضو هیئت علمی وجود داشت.[۴۲] در طول ۴۲ سال، شمار دانشجویان به‌شدت افزایش یافت و در سال تحصیلی ۲۰۰۸–۲۰۰۹ به ۲۶٬۰۰۰ دانشجو در ۱۴ دانشکده رسید.[۴۳] بر اساس رتبه‌بندی وبومتریکس دانشگاه کویت جایگاه ۱۴ در منطقه غرب آسیا و جایگاه ۲٬۷۸۱ در جهان را داشت.[۴۴]
هیئت عمومی آموزش کاربردی و آموزشگاه‌های فنی
اداره آموزش فنی و حرفه‌ای در سال ۱۹۷۲ برای آماده‌سازی جوانان کویتی برای کار فنی و حرفه‌ای تأسیس شد. این اداره با موانع فراوانی روبرو شد و در نتیجه در سال ۱۹۸۲ هیئت عمومی آموزش کاربردی و آموزشگاه‌های فنی تأسیس شد تا اداره آموزش فنی زیر مجموعه آن قرار گیرد.[۲۳] هیئت در حال حاضر ۵ دانشکده و ۹ مؤسسه آموزشی را اداره می‌کند.[۴۵]
بورسیه‌های وزارت آموزش عالی
وزارت آموزش عالی بیش از ۳٬۲۰۰ دانشجو را به کشورهای گوناگون اعزام می‌کند، از جمله ایالات متحده آمریکا، کانادا، بریتانیا، جمهوری ایرلند، استرالیا، نیوزلند، ایتالیا، فرانسه، هلند، بحرین و اردن.[۴۶]
جمعیت‌شناسی
جمعیت کویت در دوره‌های اخیر رشد سریعی داشته و بین سال‌های ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۵ بیش از دو برابر شده‌است. کویتی‌های بومی اکنون حدود یک سوم جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و مهاجران مابقی را.[۴۷] در سال ۲۰۰۵، جمعیت در سن تحصیل (۴ تا ۲۱ ساله) ۲۴ درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌داد؛ ۷۱۶٬۰۰۰ نفر در این گروه سنی بودند که ۴۲۶٬۰۰۰ نفر (۶۰ درصد) کویتی و حدود ۲۹۰٬۰۰۰ نفر غیرکویتی بودند.[۴۸]
در سال ۲۰۰۷، نرخ ثبت‌نام زنان در دوره ابتدایی و متوسطه به ترتیب ۹۷ و ۹۱ درصد بود و برای مردان به ترتیب ۹۹ و ۹۰ درصد.[۳۳] همزمان، رشد جمعیت جوان بار سنگینی بر بازار کار وارد می‌کند و شمار بیکاران در میان جوانان در حال افزایش است. اداره استخدام کشوری (CSC) داده‌هایی منتشر کرده که نشان می‌دهد تعداد بیکاران کویتی سالانه افزایش می‌یابد. تا ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳، اداره آمار مرکزی به‌رسمیت اعلام کرد که شمار بیکاران کویتی به ۸٬۷۲۷ نفر رسیده‌است که حدود ۴۸ درصد مرد (۴٬۱۷۷ نفر) و ۵۲ درصد زن (۴٬۵۵۰ نفر) هستند.[۴۹]
نرخ باسوادی
کویت بالاترین نرخ باسوادی را در میان کشورهای جهان عرب دارد. بر اساس داده‌های یونسکو در سال ۲۰۱۷، نرخ باسوادی در میان کویتی‌های ۲۵ تا ۶۴ ساله ۹۶٫۳ درصد بود در مقایسه با ۸۰ درصد در کل منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا. در ۲۰۱۷، نرخ باسوادی کویتی‌های ۱۵ تا ۲۴ ساله به ۹۹٫۹ درصد رسید در حالی که میانگین منطقه‌ای در ۲۰۱۶ برابر ۸۹٫۶ درصد بود. بر اساس آمار گروه بانک جهانی از سال ۲۰۱۵، در میان کویتی‌های ۱۵ سال به بالا، زنان با ۹۹٫۴ درصد از مردان با ۹۶٫۴ درصد پیشی گرفته‌اند.[۳]
کویت در گزارش شاخص توسعه انسانی برنامه عمران ملل متحد برای سال ۲۰۱۱ رتبه ۶۳ جهانی را کسب کرد که بالاتر از میانگین منطقه‌ای بود.[۵۰]
در سال ۲۰۰۵، نرخ باسوادی کویت ۹۴ درصد بود.[۳] وزارت آموزش تلاش می‌کند زنان را از طریق برنامه‌های گوناگون در نیروی کار تحصیل‌کرده بگنجاند؛ برای نمونه، ابتکار سال ۱۹۸۹ برای برپایی کلینیک‌های باسوادی روزانه برای زنان.[۳۴] دولت کویت همچنین به دانشجویانی که در دانشگاه‌های آمریکا، بریتانیا و دیگر مؤسسات آموزشی خارجی پذیرفته می‌شوند، بورسیه اعطا می‌کند.[۳۴]
پژوهش علمی
کویت در توسعه خود به نتایج علم و فناوری و سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های علمی اهمیت فراوانی می‌دهد. چند نهاد پژوهشی تخصصی در کویت فعال هستند: صندوق پیشرفت علم کویت، مؤسسه پژوهش‌های علمی کویت و باشگاه علم.
مؤسسه پژوهش‌های علمی کویت (تأسیس ۱۹۶۷) یک نهاد دولتی مستقل است که در حوزه‌های پژوهش علمی و فناورانه، مشاوره و کاربرد علم در توسعه اقتصادی و اجتماعی نقش محوری دارد و پروژه‌های موفقی در صنایع غذایی، کشاورزی، شیمی و انرژی اجرا کرده‌است.
صندوق پیشرفت علم کویت یکی از نهادهای نامدار در این حوزه است که به ابتکار امیر شیخ جابر الاحمد الصباح تأسیس شد. این صندوق در تأمین مالی پروژه‌های پژوهشی مؤسسات علمی گوناگون نقش اساسی دارد و جوایز ارزنده‌ای چون جایزه کویت برای پیشرفت علم، جایزه مؤلفان و مترجمان و جایزه تشویقی دانشجویان ممتاز را اعطا می‌کند.
باشگاه علم در شکل‌گیری نسل جوان علم‌دوست و پژوهشگر نقش پیشرو دارد و رصدخانه‌ای برای آموزش نجوم به جوانان در اختیار دارد. این باشگاه از سوی صندوق پیشرفت علم کویت و مؤسسه پژوهش‌های علمی کویت تأمین مالی می‌شود.
منابع
- ↑ «Kuwait National Budget, 2022/2023». Kuwait National Gazette (accessed via search.kna.kw).
- ↑ «Literacy rate. 2018».
- 1 2 3 «The World Factbook». Cia.gov. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶. دریافت‌شده در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Central Statistical Bureau. Kuwait Education Statistics, 2018/2019».
- 1 2 3 تاریخ التعلیم فی دولة الکویت: دراسة توثیقیة. مرکز البحوث والدراسات الکویتیة. الکویت ۲۰۰۲.
- 1 2 ذکری افتتاح أول مدرسة نظامیة فی دولة الکویت یصادف یوم غد السبت. وکالة الأنباء الکویتیة. ۲۰۰۱/۱۲/۲۱
- 1 2 3 عبدالله خالد الحاتم. من هنا بدأت الکویت. الطبعة الثانیة. ۱۹۸۰
- 1 2 3 4 5 6 مراحل التعلیم فی دولة الکویت. وزارة التربیة.
- 1 2 حمزة عیان. العلم والتعلیم من مبارک الکبیر إلی صباح الرابع. مجلة التقدم العلمی. العدد ۶۰. مارس ۲۰۰۸
- ↑ ذکری مرور مائة عام علی إنشاء المدرسة المبارکیة - إعداد بدر عبدالله حمد الزویر - الطبعة الأولی - ۲۰۱۱م - الکویت
- ↑ وکالة الأنباء الکویتیة. حدث فی مثل هذا الیوم فی الکویت. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - 1 2 3 4 5 تاریخ التعلیم فی دولة الکویت: دراسة توثیقیة. المجلد الأول. مرکز البحوث والدراسات الکویتیة. الطبعة الأولی. ۲۰۰۲.
- 1 2 3 یوسف بن عیسی القناعی. صفحات من تاریخ الکویت. الطبعة الخامسة. ۱۹۸۸
- ↑ عبدالله الحاتم. من هنا بدأت الکویت. الطبعة الثانیة. ۱۹۸۰
- ↑ وکالة الأنباء الکویتیة. ذکری افتتاح أول مدرسة نظامیة فی دولة الکویت. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ مارس ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ یوسف بن عیسی القناعی. الملتقطات. مطبعة دار التألیف. مصر. الطبعة الأولی
- 1 2 3 دراسة توثیقیة تاریخیة: امتدت سنوات التعلیم فی الکویت. وکالة الأنباء الکویتیة. ۲۰۰۲/۱۲/۲۳
- 1 2 3 4 «ملامح تاریخیة للتعلیم». وزارة التربیة. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مارس ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «کونا: المعلمون الفلسطینیون یعودون إلی الکویت للمساهمة فی إغناء العملیة التعلیمیة». www.kuna.net.kw. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۹ مارس ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ fanar (۵ اوت ۲۰۲۰). «فلسطین فی عیون الکویت». مرکز الکویت لتوثیق العمل الإنسانی (فنار) (به عربی). بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۵ مه ۲۰۲۵. دریافت‌شده در ۹ مارس ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ محمد یوسف نجم (۱۹۹۷). الثقافة فی الکویت منذ بدایاتها حتی الآن: مسح علمی شامل. دار سعاد الصباح. ص. ۵۱۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 علی الفرحان. التربیة الخاصة حظیت باهتمام الکویت أکثر من نصف قرن. جریدة الرؤیة الکویتیة. السبت، ۱۲ یولیو ۲۰۰۸
- 1 2 الدلیل التنظیمی لوزارة التربیة. موقع وزارة التربیة. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قطاع التخطیط والمعلومات. موقع وزارة التربیة». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ ژانویه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ أسامة الرنتیسی. ۱۰۰ میلیون أمّی فی العالم العربی ۶۳٪ منهم نساء. صحیفة أوان الکویتیة. الإثنین ۲۰۰۸/۹/۸ العدد:۲۹۴
- ↑ «ریما الصباح: معدل محو الأمیة فی الکویت من أعلی المعدلات فی العالم. جریدة النهار الکویتیة. الأحد ۰۱ مارس ۲۰۰۹». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ Ministry of Education. Education Indicators in the State of Kuwait 2004–2005 report
- ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007, Executive Summary
- 1 2 3 Kuwait education Indicators Report 2007, p 18
- ↑ Kuwait education Indicators Report 2007, pp4-7
- ↑ Kuwait education Indicators Report 2007, pp87
- ↑ Shafeeq N. Ghabra (۲۰۱۸). «Palestinians in Kuwait». This Week in Palestine. دریافت‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۲۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 UNESCO Institute of Statistics
- 1 2 3 «Embassy of the Kuwait, Cultural Office». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئن ۲۰۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007, pp88
- ↑ E-Learning in the Middle East and North Africa (MENA) Region pp 193–224
- ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007, pp85
- ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007, pp110-111
- ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007
- ↑ «معلومات عامة عن البعثات». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ جامعة الأولاد فی الخالدیة وکلیة البنات فی کیفان. جریدة القبس الکویتیة. السبت ۲۰ سبتمبر ۲۰۰۸.
- ↑ نبذة تاریخیة. موقع جامعة الکویت. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ مدیر جامعة الکویت: استقبلنا ۲۶ الف طالب وطالبة. وکالة الأنباء الکویتیة. ۲۰۰۸/۱۰/۸
- ↑ «ترتیب جامعة الکویت حسب موقع ویبوماتریکس». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۵ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ «الکلیات والمعاهد. موقع الهیئة العامة للتعلیم التطبیقی والتدریب». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۸ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ «MOHE». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The British Council». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئن ۲۰۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kuwait Education Indicators Report 2007, pp10
- ↑ «'Joblessness in Kuwaitis keeps rising yearly'». ARAB TIMES - KUWAIT NEWS (به انگلیسی آمریکا). ۵ مه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۸ مه ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «United Nations, Human Development Indicators Country Profile». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ آوریل ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «التعلیم فی الکویت». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Kuwait». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Küveytdə təhsil». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آذربایجانی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آموزش در کویت