آندرئا آلچیاتو

آندرئا آلچیاتو
نگاره آندرئا آلچیاتو
زادهٔ	۸ مه ۱۴۹۲ آلتزاته در نزدیکی میلان
درگذشت	۱۲ ژانویٔه ۱۵۵۰ پاویا
آرامگاه	کلیسای سانتا اپینانیو
تحصیلات	دکتری حقوق
محل تحصیل	دانشگاه بلونیا، فرارا و پاوایا
پیشه(ها)	وکیل، نویسنده، حقوقدان، مدرس دانشگاه
آثار برجسته	امبلماتا. Emblemata
جنبش	مکتب اومانیسم حقوقی فرانسه
والدین	امبروجو آلچیاتی (پدر) مارگریتا لاندریانی (مادر)

آندرئا آلچیاتو، زاده ۸ مٔه ۱۴۹۲ – ۱۲ ژانویٔه ۱۵۵۰(که معمولاً با نام آلچاتی) آندریاس آلچیاتوس (نیز شناخته می‌شود، حقوقدان و نویسندٔه ایتالیایی بود. او بنیانگذار مکتب انسانگرایی حقوقی به‌شمار می‌رود. وی حقوق رومی را از منظر تاریخی و ادبی بررسی می‌کرد و برخلاف شارحان (Glossators) می‌کوشید با پژوهش اصیل در متون کلاسیک، تفسیرهای دستوری و سنتی گذشته را جایگزین کند. آلچیاتو «کتاب تمثال‌ها» (Emblemata) را در ۱۵۳۱ منتشر کرد که با ترکیب تصاویر و شعرهای اخلاقی، گونه‌ای جدید در ادبیات اروپایی پدیدآورد و در حقوق و ادبیات رنسانس تأثیرگذار بود.

زندگی شخصی، تولد، محل زندگی، مرگ

آلچیاتو در ۸ مه ۱۴۹۲ در نزدیکی میلان زاده شد. نام پدرش امبروجو آلچیاتی و مادرش مارگریتا لاندریانی بود. آلچیاتو تا پایان عمر مجرد ماند. وی پس از دوران پربار تدریس و تألیف در ۱۲ ژانویهٔ ۱۵۵۰ در پاویا درگذشت. و او را در کلیسای سانتا اِپینانیو (Sant’Epifanio) در پاویا به خاک سپردند.

تحصیلات و اساتید برجسته

• آلچیاتو در دوران کودکی در میلان نزد استادان خرده‌نویس و ادبیات کلاسیک تحصیل کرد. او زیر نظر آولو جیانو پاراسیو (Aulo Giano Parrasio) به آموزش زبان‌های لاتین و یونانی پرداخت و در کلاس‌های جیووانی لاسکاریس و دمتریو کالکوندیلا نیز حضور یافت.
• پس از آن، از سال ۱۵۰۷ در دانشگاه پاویا به تحصیل حقوق پرداخت و شاگرد استادانی چون جیاسون دل ماینو، فیلیپو دچیو و پائولو پیکو بود. در این سال‌ها آلچیاتو مجموعهٔ انبوهی از متون باستانی و سنگ‌نبشته‌های رومی را گردآورد که بعدها اساس نگارش تاریخ میلان (Rerum Patriae) شد. در ۱۵۱۱ وارد دانشگاه بولونیا شد و نزد کارلو روئینی به مطالعات حقوق ادامه داد. درجهٔ دکتری حقوق هر دو شاخه (مدنی و کانن) را در ۱۸ مارس ۱۵۱۶ در دانشگاه فرارا اخذ کرد، اگرچه بیشتر سال‌های تحصیل خود را در همان میلان و پاویا گذرانده بود.

دوران تدریس

• آلچیاتو فعالیت تدریسی خود را از پاییز ۱۵۱۸ در دانشگاه اوینیون (Avignon) آغاز کرد، جایی که با پشتیبانی دوستان و حامیانش توانست کرسی استادی حقوق کسب کند. در سال ۱۵۲۹ با پیشنهادی از دانشگاه بورژه (Bourges) موافقت کرد و از آن پس تا حدود ۱۵۳۳ در بورژه به تدریس حقوق پرداخت.
• از ۱۵۳۳ مجدداً به پاویا دعوت شد و چند سال در آنجا تدریس کرد، ولی به‌دلیل ناآرامی‌های سیاسی به فرارا رفت و سرانجام در ۱۵۴۶ به اجباری به پادیا (پاویه) بازگردانده شد تا چهار سال پایانی عمر خود را در تدریس بگذراند. بدین‌ترتیب او در دانشگاه‌های اوینیون، بورژه، پاویا و فرارا به عنوان استاد حقوق فعال بود.

نقش او در شکل‌گیری مکتب انسان‌گرایی حقوقی

مکتب انسان‌گرایی حقوقی در رنسانس اروپا شکل گرفت و با بازگشت به منابع اصلیِ رومی، حقوق را با استفاده از تاریخ، زبان‌شناسی و ادبیات باستان تفسیر می‌کرد. این مکتب برخلاف شارحان، به‌جای تکرار شروح قدیمی، بر پژوهش اصیل و فهم متن اصلی تأکید داشت.

• آلچیاتو از جمله نخستین حقوقدانانی بود که بر بررسی تاریخی و ادبی متون حقوق رومی تأکید کرد. روش او در تفسیر قوانین بر اساس تاریخ، زبان و ادبیات دوران باستان بود و به‌جای پذیرش غیرانتقادی سنت شارحان میانی (Glossators) تلاش می‌کرد متن‌های اصیل حقوقی را بازسازی کند. او در مطالعات خود به آموزه‌های انسان‌گرایان ایتالیایی نظیر پُلیزیانو و به رساله‌های ژیل بودِ متفکر فرانسوی ارجاع می‌داد.
• تعابیر جدید او از متون حقوقی و تصحیح کژتابی‌های گلوس‌ها به پدید آمدن جریان انسان‌گرایی حقوقی (iura docendi) در اروپا انجامید؛ به‌طوری که او به‌عنوان پایه‌گذار مکتب انسان‌گرایی حقوقی فرانسوی شناخته می‌شود. فاوت روش او با شارحان این بود که شارحان میانی غالباً به تفسیرهای شفاهی و سنتی متون متکی بودند؛ در حالی که آلچیاتو اصل متون روم باستان را بدون واسطه اولاًستی می‌خواند و با دسترسی به نسخ خطی و متون قانون‌شکافانه، خطاهای قرون وسطایی را اصلاح می‌نمود.

آثار حقوقی و ادبی مهم

• از میان آثار بی‌شمار آلچیاتو، مشهورترین اثر ادبی او کتاب «امبلماتا» (Emblemata) است که نخستین بار در سال ۱۵۳۱ در آوگوستابورگ منتشر شد و طی چند دهه صدها بار تجدید چاپ و به زبان‌های گوناگون ترجمه شد. این کتاب شامل مجموعه‌ای از تصاویر نمادین همراه با ترجیع‌بندهای درسی کوتاه به زبان لاتین است که هر کدام مضمونی اخلاقی یا حکمتی را بیان می‌کنند. انتشار «امبلماتا» الگویی برای شکل‌گیری ژانری جدید در ادبیات اروپا شد و از او به‌خاطر تأثیر فراوانش بر این ژانر نام برده می‌شود.

تصویری از آندرئا آلچیاتو و نسخه‌ای از یکی از آثار حقوقی او که نشان‌دهندهٔ نفوذ گستردهٔ وی در شکل‌گیری مکتب انسان‌گرایی حقوقی است.

• در حوزهٔ حقوقی، آلچیاتو آثار متعددی تألیف کرد. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به مجموعهٔ «کلیات آثار» (Opera omnia، با چندین جلد چاپ‌شده در بازل ۱۵۴۶–۴۹) اشاره کرد. او همچنین رسالهٔ تاریخ‌نگاری خود با عنوان Rerum Patriae seu Historia Mediolanensis (تاریخ میلان در عه. د باستان) را نوشت که علی‌رغم تهیه در ۱۵۰۴–۰۵، تنها در سال ۱۶۲۵ منتشر شد.
• دیگر آثار او عبارت‌اند از «کمی‌نوشت‌هایی بر کتاب‌های گوناگون قانون جاستینین» (Annotationes in tres libros Codicis، ۱۵۱۵)، مبسوطات «پارادوکس‌های حقوق مدنی» (Paradoxa iuris civilis)، «مباحثات» (Dispunctiones) و تفسیرهای متفاوتی بر عناوین دوازده‌گانه Digest و سایر متون حقوقی که در زندگی او و پس از مرگش منتشر شدند. در این آثار آلچیاتو بارها به تصحیح متون حقوقی پرداخته و با کمک روش‌های انسان‌گرایانه نسخ خطی قدیمی را بازیافت و ترجمهٔ اصطلاحات یونانی حقوق را به لاتین ارائه کرد.

تأثیرات فکری و جایگاه او در تاریخ حقوق اروپا

• آلچیاتو به عنوان یک حقوق‌دان-انسان‌گرا، بر پایه آموزه‌های رنسانسی و پژوهش در منابع کلاسیک حقوق روم عمل کرد. وی از آثار تاریخی و ادبایی مانند سنکا، تاکیتوس و تعدادی اندیشمند معاصرِ خود بهره می‌جست. تأکید او بر مبدأ اصلی متون و بازگشت به دستورات نوشتاری قانون جاستینین، مکتب انسان‌گرایی حقوقی را تقویت نمود و تأثیر بسزایی بر حقوقدانان اروپا گذاشت.
• آلچیاتو خود مربی حقوقدانان برجسته‌ای چون بونوآس امرباش، ویگیلیوس و فرانسیس دو کنان بود و آموزه‌های او در نسل‌های بعدی شارحان فرانسوی و ایتالیایی نمایان است. به‌طور کلی، آلچیاتو در تاریخ حقوق اروپا به عنوان چهره‌ای پیشگام شناخته می‌شود که در گذار از روش‌های قرون وسطایی به رویکردهای نوین رنسانس نقش کلیدی داشت.

مرگ و یادبودها

آلچیاتو در ۱۲ ژانویهٔ ۱۵۵۰ در پاویا درگذشت و وصیت کرد که برادرزاده‌اش فرانچسکو آلچیاتی (آئل جورنو) میراث او باشد. او همان‌جا در کلیسا سانتا اپیفانیو دفن شد. پس از مرگ، تابوت او با تشریفات رسمی به خاک سپرده شد و مزار بزرگ و آراسته‌ای برایش در آن کلیسا ساخته شد. امروزه آثار او در جوامع حقوقی-تاریخی گرامی داشته می‌شوند و نامش نمادی از تولد مکتب انسان‌گرایی حقوقی به‌شمار می‌آید.

نگارخانه

• 
• 
• 
•