آوار چوبی درشت
آوار چوبی درشت (CWD) که گاه از آن با عنوان زیستگاه چوبی درشت نیز یاد میشود، به تنههای خشکیده و افتاده درخت و بقایای شاخههای بزرگ و شکستهای اطلاق میگردد که بر سطح زمین در جنگلها و همچنین در بستر رودخانهها یا مناطق تالابی پراکندهاند.[۱] درختان خشکیدهای که همچنان ایستادهاند، و با عنوان خشکهدار شناخته میشوند، از نظر کارکردهای زیستمحیطی، کارکردهایی مشابه با آوار چوبی درشت دارند. معیار قطری که برای درشت دانستن بقایای چوبی به کار میرود، بسته به منابع علمی مختلف متفاوت است و بازهای میان ۲/۵ تا ۲۰ سانتیمتر (معادل ۱ تا ۸ اینچ) را در بر میگیرد.[۲] از دهه ۱۹۷۰ میلادی تاکنون، مدیریت جنگل و جنگلبانی در سراسر جهان، نگهداشت درختان مرده و بقایای چوبی در عرصههای جنگلی را بهعنوان یکی از روشهای مطلوب زیستمحیطی مورد تأکید قرار دادهاند؛ چراکه این مواد علاوه بر بازیافت طبیعی مواد مغذی محبوس در چوب، منبعی غنی برای تأمین غذا و پناهگاه برای طیف وسیعی از جانداران فراهم میآورند و به این ترتیب نقش مهمی در ارتقاء تنوع زیستی ایفا میکنند. میزان زباله چوبی درشت، بهعنوان یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی و احیای جنگلهای برگریز معتدل شناخته میشود.[۳] این پدیده در اکوسیستمهای تالابی، بهویژه در دلتا رودخانهها که محل انباشت بقایای چوبی است، از اهمیت ویژهای برخوردار است.[۴]
منابع
منشأ آوار چوبی درشت، عوامل گوناگونی چون مرگ طبیعی درختان، بیماریشناسی گیاهی، آفات و حشرات، آتشسوزی جنگل، فعالیتهای درختبری، بادافتاده، و همچنین وقوع سیل است.
درختزار کهن یا جنگل کهنرشد، که در آنها درختان مرده و بقایای چوبی بدون دخالت انسان در همانجایی که افتادهاند باقی میمانند تا بهمرور در خاک تجزیه شده و مواد مغذی آنها به گیاهان جدید منتقل گردد، از نظر چرخههای طبیعی بازیافت و باززایی زیستی، الگوی مطلوب برای زیستبومهای جنگلی بهشمار میآیند. در جنگل معتدلهسالم، چوب مرده میتواند تا ۳۰ درصد از کل زیتودهزیستتوده چوبی را تشکیل دهد. در پژوهشهای انجامشده در بریتانیا، مشاهده شده است که جنگلهایی که برای برداشت چوب مدیریت شدهاند، نسبت به جنگلهای رهاشده و دست نخورده، یکسوم تا یکهفتم بقایای چوبی کمتری بر زمین دارند. این در حالی است که در جنگلهایی که اخیراً مورد عملیات کفبری یا قطع متناوب قرار گرفتهاند، تقریباً هیچ گونه آوار چوبی درشتی یافت نمیشود. در جنگلهای بکر صنوبر داگلاس در شمال غربی اقیانوس آرام، میزان آوار چوبی درشت از حدود ۷۲ تن در هر هکتار (معادل ۶۴٬۰۰۰ پوند در هر آکر) در مناطق خشکتر، تا حدود ۱۷۴ تن در هر هکتار (معادل ۱۵۵٬۰۰۰ پوند در هر آکر) در نواحی مرطوبتر گزارش شده است.[۵] در جنگلهای بومی استرالیا نیز میانگین غلظت آوار چوبی درشت بسته به نوع پوشش جنگلی، از حدود ۱۹ تن در هکتار (۱۷٬۰۰۰ پوند در آکر) تا ۱۳۴ تن در هکتار (۱۲۰٬۰۰۰ پوند در آکر) متغیر است.[۶]
مزایا
چرخه مواد مغذی
آوار چوبی درشت و فرایند تجزیه تدریجی آن، موجب بازیافت مواد مغذی ضروری برای موجودات زنده، از جمله کربن، نیتروژن، پتاسیم و فسفر میگردد. قارچهای تغذیه گندروی و جانداران تجزیهگر همچون باکتری و حشرات، مستقیماً چوب مرده را مصرف کرده و با تبدیل آن به دیگر اشکال ماده آلی، مواد مغذی را آزاد میسازند که سپس میتوانند توسط سایر موجودات زنده مورد استفاده قرار گیرند. از آنجا که چوب مرده بهتنهایی تقریباً فاقد مواد مغذی با اهمیت فیزیولوژیکی است، لازم است در آغاز، از طریق انتقال عناصر غذایی از محیط بیرونی، غنیسازی شود تا قابل مصرف گردد.[۷][۸] از اینرو، آوار چوبی درشت بهعنوان عنصری کلیدی در چرخههای تغذیهای خاک نقشآفرینی میکند. گرچه این آوارها به خودیخود منبع غنیای از نیتروژن بهشمار نمیرود، اما از طریق میزبانی باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن آزاد (و غیردوزیستی) بهطور غیرمستقیم در تأمین نیتروژن مورد نیاز اکوسیستم مشارکت دارد.[۹]
جستارهای وابسته
- خردههای بزرگ چوبی
- خاکریزهای گیاهی
- قطعات درخت
- زائدههای خاک
- حفرههای توخالی درخت
منابع
- ↑ Keddy, P.A.; Drummond, C.G. (1996). "Ecological properties for the evaluation, management, and restoration of temperate deciduous forest ecosystems". Ecological Applications. 6 (3): 748–762. Bibcode:1996EcoAp...6..748K. doi:10.2307/2269480. JSTOR 2269480.
- ↑ Lofroth, Eric (1998), "The dead wood cycle", in Voller, J.; Harrison, S. (eds.), Conservation biology principles for forested landscapes, Vancouver, B.C.: UBC Press, pp. 185–214, archived from the original on 2008-05-01, retrieved 2007-12-06
- ↑ Keddy, P.A.; Drummond, C.G. (1996). "Ecological properties for the evaluation, management, and restoration of temperate deciduous forest ecosystems". Ecological Applications. 6 (3): 748–762. Bibcode:1996EcoAp...6..748K. doi:10.2307/2269480. JSTOR 2269480.
- ↑ Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p, p. 225-227.
- ↑ Spies, Thomas A.; Franklin, Jerry F.; Thomas, Ted B. (December 1988). "Coarse Woody Debris in Douglas-Fir Forests of Western Oregon and Washington". Ecology. 69 (6): 1689–1702. Bibcode:1988Ecol...69.1689S. doi:10.2307/1941147. JSTOR 1941147.
- ↑ Woldendorp, G.; Keenan, R. J. (2005). "Coarse woody debris in Australian forest ecosystems: A review". Austral Ecology. 30 (8): 834–843. Bibcode:2005AusEc..30..834W. doi:10.1111/j.1442-9993.2005.01526.x.
- ↑ Filipiak, Michał; Weiner, January (2014-12-23). "How to Make a Beetle Out of Wood: Multi-Elemental Stoichiometry of Wood Decay, Xylophagy and Fungivory". PLOS ONE. 9 (12): e115104. Bibcode:2014PLoSO...9k5104F. doi:10.1371/journal.pone.0115104. ISSN 1932-6203. PMC 4275229. PMID 25536334.
- ↑ Filipiak, Michał; Sobczyk, Łukasz; Weiner, January (2016-04-09). "Fungal Transformation of Tree Stumps into a Suitable Resource for Xylophagous Beetles via Changes in Elemental Ratios". Insects (به انگلیسی). 7 (2): 13. doi:10.3390/insects7020013. PMC 4931425.
- ↑ Stevens, Victoria (1997), The ecological role of coarse woody debris: an overview of the ecological importance of CWD in B.C. forests (PDF), Working Paper 30/1997, Victoria, B.C.: Research Branch, B.C. Ministry of Forests
