ابوالعباس محمد بن احمد

ابوالعبّاس محمد بن احمد بن محمد بن زکریا (؟ – ۹۱۱م/ ۲۹۸ق) داعی اسماعیلی در شمال آفریقا بود.^[۱]

او در کوفهٔ عراق به دنیا آمد و همراه با برادر کوچکترش، ابوعبدالله شیعی، در کار دعوت آموزش دید. ابوالعباس فردی فرهیخته و از شیعهٔ امامی به مذهب اسماعیلی در جنوب عراق گرویده بود، و با فعالیت‌های متنوع دعوت اسماعیلی و رهبری مرکزی مخفی آن در سلمیه ارتباط داشت. همچنین نقش رابط بین سوریه و مصر را ایفا می‌کرد.^[۱]

سپس همراه با امام زمان اسماعیلی، عبدالله المهدی، در سفر پرحادثه‌اش از سلمیه به مصر همراه شد. پس از آن، هنگامی که در مأموریتی مخفی نزد برادرش بود، دستگیر و در قیروان زندانی شد، اما در سال ۲۹۳ هجری/۹۰۶ میلادی آزاد گردید و تا سال ۲۹۶ هجری/۹۰۸ میلادی به طرابلس پناه برد. پس از سقوط حکومت اغالبه، ابوالعباس به برادرش در قیروان پیوست و با فقیهان سنی محلی دربارهٔ مسئلهٔ امامت درگیر شد.^[۱]

برادرش او را به‌عنوان فرماندار قیروان منصوب کرد، هنگامی که خود برای آزادی امام اسماعیلی از زندان سجلماسه در سال ۲۹۶ هجری/۹۰۹ میلادی رهسپار آن‌جا شد. سرانجام، ابوالعباس و برادرش به دستور بنیان‌گذار خلافت فاطمی، به اتهام توطئه علیه او، اعدام شدند.^[۱]