ابونصر شاپور بن اردشیر
شاپور بن اردشیر | |
|---|---|
| نام اصلی | ابونصر بهاءالدین شاپور بن اردشیر |
| زاده | ۹۴۲ |
| درگذشته | ۱۰۲۵ |
| آرامگاه | بغداد |
| پیشه | وزیر بوییان ری پس از: ابومنصور بن صالحان پیش از: حسن بن استاذهرمز و |
ابونصر بهاءالدین شاپور بن اردشیر دولت‌مردی ایرانی بود که در سال‌های ۹۹۰/۹۹۱ تا ۱۰۰۰ میلادی، پنج بار درجایگاه وزیر بوییان شاخهٔ عراق کار کرد.
زندگی‌نامه
شاپور در سال ۹۴۲ میلادی یا مه ۹۴۸ میلادی در شیراز زاده شد. او که پیرو زیدیه بود، از سوی کلیفورد ادموند باسورث «کارگزار خاموش و سخت‌گیر، که درگرفتن پول برای سرورانش چیره بود» شناسانده شده است. او کار خود را در بغداد در جایگاه دستیار وزیر ابومنصور بن صالحان آغاز کرد و سپس در سال ۹۹۰ میلادی جانشین وی شد. نخستین دوره وزارت او کوتاه بود؛ او پس از یک سال دستگیر شد و پس از آزادی به بطیحه (تالاب‌های جنوب عراق) گریخت. او در آنجا زمین‌ها و گونه‌ای پایگاه قدرت داشت که بیشتر در دوران کارش مانند پناهگاهی برای او کارکرد داشت.[۱] شاپور در ۱۰ اکتبر ۹۹۲ میلادی، دوباره به همراه ابن صالحان، به جایگاه وزیری گماشته شد. ولی هر دوی آن‌ها پس از شورش سربازان دیلمی در سال ۹۹۳/۹۹۴ میلادی، از جایگاه خود کناره‌گیری کردند.[۲] ماندن جانشین آن‌ها، ابوالقاسم علی بن احمد ابرقویی، در این جایگاه چندان نپایید و به نوبه خود به بطیحه گریخت و شاپور در همان سال دوباره به وزیری گماشته شد. این دوره وزیری تا سال ۹۹۴/۵ به درازا کشید، هنگامی که او برکنار شد و کسی جز علی ابرقویی دوباره جانشین او نشد.
شاپور دوباره در سال ۹۹۶/۷ برای دو ماه جانشین ابرقویی شد. در سال ۱۰۰۰ م، او بار دیگر در بغداد در جایگاه وزیر کار کرد، ولی پس از شورش سربازان تُرک، در دسامبر همان سال ناچار به گریز شد.[۳] با این همه، در آگوست/سپتامبر سال ۱۰۰۱ او به همراه حجاج بن أُستاذ هرمز به حکومت عراق گماشته شد، تا اینکه در مارس/آوریل ۱۰۰۲، دوباره به تالاب‌ها گریخت.[۴] شاپور در نوامبر/دسامبر ۱۰۰۲ دستگیر شد و سپس آزاد گردید. او از سیاست‌های بوییان کناره‌گیری کرد و سال‌های دیگر زندگی خود را در بغداد گذراند، جایی که در سال ۱۰۲۵/۶ درگذشت.[۵][۴] او بیشتر برای پشتیبانی خود از دانشمندان و سرایندگان، و همچنین پایه‌گذاری یک دانشکده (دار العلم) در کوی بین‌الصَورَین بغداد، با کتابخانه‌ای دربردارندهٔ ۱۰٬۰۰۰ پوشینه کتاب، به یاد آورده می‌شود.[۵]
پانویس
- ↑ Busse 2004, p. 240.
- ↑ Busse 2004, p. 241.
- ↑ Busse 2004, pp. 241–242.
- 1 2 Busse 2004, p. 242.
- 1 2 Bosworth 1995, p. 694.
منابع
- Bosworth, C. E. (1960–2005). "Sābūr b. Ardas̲h̲īr". The Encyclopaedia of Islam, New Edition (12 vols.). Leiden: E. J. Brill. p. 694.
- Busse, Heribert (2004) [1969]. Chalif und Grosskönig - Die Buyiden im Irak (945-1055) [Caliph and Great King - The Buyids in Iraq (945-1055)] (به آلمانی). Würzburg: Ergon Verlag. ISBN 3-89913-005-7.