اتوآین شردلو
اتوآین شردلو (انگلیسی: etaoin shrdlu) عبارتی بی‌معنی است که در دوران حروف‌چینی داغ گاه به‌صورت اتفاقی در متون چاپی ظاهر می‌شد. این عبارت حاصل عادت اپراتورهای ماشین‌های حروف‌ریزی بود که هنگام بروز خطا، سطر را با کشیدن انگشت روی ستون‌های نخست صفحه‌کلید پر کرده و سپس آن را دور می‌انداختند. این عبارت آن‌قدر در روزنامه‌ها تکرار شد که بخشی از فرهنگ روزنامه‌نگاری گردید و حتی مستندی دربارهٔ آخرین شمارهٔ نیویورک تایمز که با حروف سربی چیده شد (۲ ژوئیه ۱۹۷۸) با عنوان «بدرود، اتوآین شردلو» ساخته شد.
حروف موجود در این رشته تقریباً دوازده حرف پرکاربرد زبان انگلیسی هستند که بر اساس بسامد حروف مرتب شده‌اند: E, T, A, O, I, N, S, H, R, D, L, U. این عبارت در فرهنگ انگلیسی آکسفورد و فرهنگ لغت رندوم‌هاوس وبستر ثبت شده‌است. معادل فرانسوی این ترتیب «elaoin sdrétu» و معادل آلمانی آن «eniatx rdgovc» است.
تاریخچه و نحوهٔ پیدایش
صفحه‌کلید ماشین‌های حروف‌ریزی مانند لاینوتایپ و اینترتایپ بر خلاف صفحه‌کلیدهای معمول ماشین تحریر، بر اساس بسامد نزولی حروف در زبان انگلیسی چیده شده بود تا عملکرد مکانیکی دستگاه سریع‌تر شود؛ بنابراین حروف کوچک e-t-a-o-i-n و s-h-r-d-l-u دو ستون نخست سمت چپ صفحه‌کلید را تشکیل می‌دادند.[۱]
با فشردن هر کلید، یک قالب برنجی (ماتریس) از جایگاه مربوطه در مخزن قلم سقوط کرده و به قالب سطر اضافه می‌شد. پس از ریخته‌گری هر سطر، ماتریس‌های تشکیل‌دهنده به مخزن قلم بازگردانده می‌شدند.[۲]
در صورت بروز اشتباه، اصلاح سطر به‌صورت دستی در ناحیهٔ مونتاژ از نظر تئوری ممکن بود اما بسیار وقت‌گیر بود و خطر برهم زدن تنظیمات مهم را داشت؛ بنابراین روش سریع‌تر آن بود که اپراتور سطر خراب را پر کند و سپس آن را دور بیندازد.[۳]
برای اینکه سطر به اندازهٔ کافی بلند شود تا از دستگاه عبور کند، اپراتورها انگشت خود را روی ستون‌های اول صفحه‌کلید می‌کشیدند. الگوی حاصل به‌راحتی توسط ویراستاران قابل تشخیص بود. با این حال گاهی چنین سطرهایی از چشم ویراستار دور می‌ماند و راه خود را به متن چاپی باز می‌کرد که بیشتر در روزنامه‌ها رخ می‌داد.[۴]
بسامد حروف و چینش صفحه‌کلید
حروف در صفحه‌کلید ماشین‌های لاینوتایپ بر اساس بسامد استفاده در زبان انگلیسی مرتب شده بودند. ترتیب کامل حروف به این صورت بود: ETAOIN SHRDLU CMFWYP VBGKQJ XZ. منابع مختلف ترتیب‌های اندکی متفاوت ارائه می‌دهند اما یکی از توالی‌های شناخته‌شده ETAOINS RHLDCUM است.[۵]
صفحه‌کلید دارای دو مجموعه حروف بود: یکی برای حروف کوچک (کلیدهای سیاه) و دیگری برای حروف بزرگ (کلیدهای سفید) و کلیدهای میانی برای اعداد و نمادها اختصاص داشت.[۶]
معادل‌های زبان‌های دیگر
در ماشین‌های لاینوتایپ فرانسوی، معادل این عبارت «elaoin sdrétu» بود که بر اساس بسامد حروف زبان فرانسه تنظیم شده بود.[۷] در ماشین‌های آلمانی نیز ترتیب حروف «eniatx rdgovc» بود.[۸]
نمونه‌های چاپی
بیش از یکصد نمونه از ظاهر شدن این عبارت در روزنامه‌های آمریکایی بین سال‌های ۱۸۳۶ تا ۱۹۲۲ در آرشیو کتابخانه کنگره ثبت شده‌است.[۹]
مستند «بدرود، اتوآین شردلو»
مستندی با عنوان «بدرود، اتوآین شردلو» (انگلیسی: Farewell, Etaoin Shrdlu) دربارهٔ آخرین شمارهٔ نیویورک تایمز که با حروف‌چینی داغ تهیه شد (۲ ژوئیه ۱۹۷۸) ساخته شد. این فیلم کار کارل شلزینگر و دیوید لوب وایس بود.[۱۰]
کاربرد در رایانش
- SHRDLU: در سال ۱۹۷۲ تری وینوگراد از دانشگاه استنفورد نام SHRDLU را برای یکی از نخستین سامانه‌های هوش مصنوعی که به زبان لیسپ نوشته شده بود انتخاب کرد.[۱۱]
- برنامهٔ شطرنج ETAOIN SHRDLU: این برنامه توسط گارث کورتوا جونیور برای رایانهٔ کوچک نوا ۱۲۰۰ نوشته شد و در ششمین و هفتمین مسابقات شطرنج رایانه‌ای ACM آمریکای شمالی در سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ شرکت کرد.[۱۲]
- اتین شردلو (Etienne Shrdlu): نام شخصیتی در نرم‌افزار آموزش تایپ «مویس بیکن تایپینگ را آموزش می‌دهد» از اواخر دههٔ ۱۹۸۰ میلادی بود.[۱۳]
کاربرد در ادبیات و رسانه
عبارت «اتوآین شردلو» یا تغییرات آن در آثار ادبی و هنری متعددی به کار رفته‌است:
- المر رایس در نمایشنامهٔ «ماشین جمع» (۱۹۲۳) از تغییرات این عبارت به‌عنوان نام شخصیت استفاده کرد.[۱۴]
- فردریک براون در سال ۱۹۴۲ داستان کوتاهی با عنوان «اتوآین شردلو» دربارهٔ یک ماشین لاینوتایپ دارای حس نوشت. دنبالهٔ آن با عنوان «پسر اتوآین شردلو» در سال ۱۹۸۱ توسط نویسندگان دیگری نگاشته شد.[۱۵]
- توماس پینچن در داستان کوتاه «ادغام سرّی» (۱۹۶۲) از این عبارت استفاده کرد.[۱۶]
- داگلاس هافستدر در کتاب «گودل، اشر، باخ: بافتهٔ طلایی جاودان» فصلی با عنوان «SHRDLU، اسباب‌بازی طراحی بشر» گنجاند که شخصیتی به نام «اتا اوین» از برنامهٔ رایانه‌ای SHRDLU استفاده می‌کند.[۱۷]
- سه مطلب در مجلهٔ نیویورکر در سال ۱۹۲۵ با نام مستعار «اتاین شردلو» منتشر شد.[۱۸]
- رابرت کرام در حداقل دو داستان مصور خود از «اتوآین شردلو» به‌عنوان نام شخصیت استفاده کرد.[۱۹]
- فیل فوگلیو در وب‌کمیک «دختر نابغه» از دو شخصیت با نام‌های «ائوتاین» و «شوردلو» استفاده کرد.
- معادل فرانسوی این عبارت یعنی «Elaoin Sdrétu» در اثر آندره فرانکن با عنوان «نوئل و الائوآن» (۱۹۷۸) ظاهر شد.[۲۰]
- در بازی ویدئویی روگ‌لایک «نت‌هک» یکی از نام‌های تصادفی طومارهای جادویی ناشناخته «ETAOIN SHRDLU» است.[۲۱]
کاربرد در موسیقی
- شردلو (نورمن شردلو) به‌عنوان آهنگساز قطعهٔ «جم بلوز» در آلبوم جز «جلسهٔ جم چارلی پارکر» (ضبط ۱۹۵۱، انتشار ۱۹۹۰) ذکر شده‌است که به نظر می‌رسد شوخی نورمن گرنز بوده باشد.[۲۲]
- «اتوآین شردلو» عنوان نخستین قطعه از آلبوم «سقوط به سوی نور، دقایقی تا فروپاشی» (۱۹۹۹) گروه کول‌دوساک است.[۲۳]
- قطعات «اتوآین» و «شردلو» توسط دالاس رابرتز برای موسیقی متن فصل دوم سریال تلویزیونی «خانهٔ پوشالی» ساخته شدند.[۲۴]
ارتباط با رمزنگاری
آرتور کانن دویل در یکی از داستان‌های مجموعهٔ شرلاک هلمز با عنوان «مردان رقصنده» نشان داد که چگونه می‌توان از ترتیب بسامد حروف برای رمزگشایی یک پیام رمزشدهٔ جانشینی ساده بهره برد.[۲۵]
جستارهای وابسته
- طرح‌نما (لورم ایپسوم)
- ماشین لاینوتایپ
- صفحه‌کلید ساده‌شده دواراک
- SHRDLU، برنامهٔ هوش مصنوعی
- بسامد حروف
منابع
- ↑ «The Mysterious etaoin shrdlu». Linotype: The Film. ۲۰۱۲-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Mysterious etaoin shrdlu». Linotype: The Film. ۲۰۱۲-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Mysterious etaoin shrdlu». Linotype: The Film. ۲۰۱۲-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». مریام-وبستر. دانشنامه بریتانیکا. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Letter Frequencies». RinkWorks. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Mysterious etaoin shrdlu». Linotype: The Film. ۲۰۱۲-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». Glossary of the Stammtisch Beau Fleuve. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «German Linotype keyboard». Gutenberg Museum. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Over 100 examples of the phrase used in American newspapers from 1836–1922». کتابخانه کنگره. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Farewell, Etaoin Shrdlu». نیویورک تایمز. ۱۹۷۸-۰۷-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «How SHRDLU got its name». دانشگاه استنفورد. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Am I old enough to remember keypunch cards?». ababsurdo.com. ۲۰۰۸-۰۸-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Let's Play Mavis Beacon Teaches Typing». یوتیوب. ۲۰۱۴-۰۲-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Etain Shrdlu». نیویورکر. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ The Complete Crumb Comics. ج. ۱۴. ۲۰۰۰. شابک ۱-۵۶۰۹۷-۳۶۴-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Randomized appearance – NetHack Wiki». nethackwiki.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Songs and music featured in House of Cards S2 E10 Chapter 23». Tunefind. ۲۰۱۴-۰۲-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «etaoin shrdlu». World Wide Words. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- عبارتهای انگلیسی
- دارای جوک
- مهمل