اثر مریخ

نمودار گوکلن که فراوانی زمان تولد را نسبت به موقعیت نجومی مریخ در مقایسه با افق زمینِ در حال چرخش نشان می‌دهد؛ اوج‌ها اندکی پس از طلوع روزانه و اوج‌رسی در میان‌سپهر دیده می‌شوند. مدار ظاهری مریخ به ۱۲ بخش تقسیم شده (۶ بخش بالای افق و ۶ بخش پایین آن). خط رسم‌شده افزایش ادعایی تولد قهرمانان ورزشی را در «بخش‌های کلیدی» ۱ و ۴ نشان می‌دهد.

اثر مریخ یک همبستگی ادعایی میان برجستگی در ورزش و موقعیت سیارهٔ مریخ نسبت به افق در زمان و مکان تولد است. این یافتهٔ بحث‌برانگیز نخستین‌بار توسط روان‌شناس فرانسوی و «نواختربین» میشل گوکلن گزارش شد. در کتاب L'influence des astres («تأثیر ستارگان»، ۱۹۵۵)، او ادعا کرد که شمار قابل‌توجهی از قهرمانان ورزشی درست پس از طلوع یا اوج‌رسی مریخ متولد شده‌اند. او همچنین دایرةالبروج را به دوازده قطاع تقسیم کرد و دو «بخش کلیدی» را از نظر معنی‌داری آماری مشخص نمود.

کار گوکلن مورد توجه برخی پژوهشگران، از جمله هانس آیزنک، قرار گرفت، اما تلاش‌های بعدی برای تأیید داده‌ها و بازتولید این اثر نتایج یکدستی نداشتند؛ عمدتاً به‌دلیل اختلاف نظر دربارهٔ انتخاب و تحلیل مجموعهٔ داده. از آنجا که این پدیده به حرکت وضعی زمین وابسته است، دقت و دسترسی به زمان و مکان تولد اهمیت اساسی دارد، همان‌طور که تعریف «برجستگی» نیز در نتایج اثرگذار است. پژوهش‌های بعدی، این اثر را ناشی از سوگیری انتخاب دانسته‌اند؛ به این معنا که نمونه‌ها به‌گونه‌ای انتخاب شده‌اند که تولد قهرمانان در «بخش‌های کلیدی» مریخ بیش از حد واقعی به نظر برسد و موارد ناسازگار از داده‌ها حذف شده‌اند.