احمد کروبی

احمد کروبی (زادهٔ ۱۲۷۵ شمسی درروستای اختخوان در گلپایگان،^[۱] – درگذشتهٔ ۱۳۶۳) معروف به شیخ احمد کروبی روحانی شیعه، از زندانیان سیاسی، پدر مهدی کروبی و متولد سال ۱۲۷۵ شمسی (۱۳۱۴ قمری) بود. کروبی برای ادامه تحصیل نزد استادانی نظیر سید ابوالحسن اصفهانی، به نجف عراق رفت و پس از بازگشت به ایران در مناطق غربی کشور به ویژه منطقه الیگودرز به سخنرانی و فعالیت علیه حکومت پهلوی پرداخت. وی از ارادتمندان و تأثیر پذیرفتگان سید محمدتقی غضنفری خوانساری بود. وی چندین بار توسط ساواک دستگیر و زندانی شد و بیش از سه دهه در زندان و تبعید به سر می‌برد.

او به دنبال تظاهرات عده‌ای از طلاب علوم دینی در فیضیه قم در سال ۱۳۴۲ بازداشت گردید و در روز ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و سال‌های بعد از آن نیز در شهرهایی نظیر الیگودرز، تهران، قم و دماوند به همراه فرزندش مهدی کروبی از دانشجویان دانشگاه تهران و هم چنین افرادی چون عزت‌الله شاهی به برپایی تظاهرات، سخنرانی، تهیه و پخش اعلامیه‌هایی تحت عنوان قاعده بزرگ اسلام می‌پرداخت و به همین دلیل از سوی ساواک دستگیر و به دو سال تبعید در شهر دماوند محکوم شد. حسینی غفاری دربارهٔ سخنرانی‌های احمد کروبی می‌گوید: «شیخ احمد کروبی هم فرد حر و بی‌باکی بود طرف‌های عصر، سروکله این پیرمرد پیدا می‌شد و با صراحت لهجه عجیبی شروع می‌کرد به افشاگری علیه شاه و برای خود من هم تعجب‌آور بود که این فرد را چرا می‌گذارند آزاد بگردد! البته چند بار به زندان افتاده بود منتها در زندان هم حالت انفعالی نداشت.»^[۲][۳][۴]

احمد کروبی بار دیگر در سال ۱۳۵۰ نیز به اتهام اقدام علیه امنیت ملی توسط ساواک بازداشت و به سه ماه حبس تأدیبی محکوم شد. او در زندان با زندانیانی نظیر عزت‌الله شاهی و حسینعلی منتظری نیز هم‌بند بود.^[۵]

احمد کروبی هم چنین از رهبران اعتراضات ۱۷ خرداد سال ۱۳۵۴ در شهر قم بود و خانه او محل اجتماع مخالفان حکومت پهلوی بود. عبدالکریم عابدینی در مورد نقش احمد کروبی در اعتراضات ۱۷ خرداد می‌گوید: «من خودم یکبار نزد حاج شیخ احمد کروبی که مشغول وضو گرفتن بودند، رفتم و از ایشان پرسیدم: حاج آقا نظر شما دربارهٔ این حرکت چیست؟ ایشان با صراحت گفتند: هر حرکتی که علیه شاه صورت بگیرد ارزشمند است. خب! تصور کنید این جمله کوتاه و به ظاهر معمولی، چقدر در آن شرایط برای روحیه دادن به ما و اعتقاد به مشروعیت حماسه ۱۷ خرداد مؤثر بود. بی‌درنگ برگشتم و این جمله را برای همه نقل کردم.»

محمد کیایی نژاد نیز دربارهٔ اعتراضات ۱۷ خرداد می‌گوید: «پدر آقای شیخ مهدی کروبی هم آنجا بود و طلاب را تحریک می‌کرد و حتی در یک مرحله با شهامت خاصی گفت:اگر احیاناً شما را گرفتند و زیر شکنجه قرار دادند، همه چیز را بیندازید گردن من و مرا به عنوان محرک اصلی معرفی کنید.»^[۲][۶][۷]

احمد کروبی به اعدام‌های ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز مخالفت کرد و از امامت جمعه الیگودرز استعفا داد. او در رمضان سال ۱۳۶۳ درگذشت. علی خامنه‌ای پس از درگذشت او خطاب به مهدی کروبی گفت: «خبر درگذشت پدر گرامی و بزرگوارتان یک بار دیگر مرا به یاد چهره منور آن پارسا مردی انداخت که در صحنه‌های مختلف، مبارزه، تلاش، حرکت و مجاهدتش را از نزدیک دیده و همواره به ایمان پرشور و صادقانه اش به چشم شیفتگی نگریسته‌ام.»^[۶][۶][۸]

پس از اعتراضات مردم ایران به نتایج انتخابات ریاست جمهوری (۱۳۸۸) و مخالفت مهدی کروبی فرزند احمد کروبی به نتایج انتخابات، میدان احمد کروبی در شهر الیگودرز نیز تغییر نام پیدا کرد.^[۹][۱۰]

• مهدی کروبی
• قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲
• سید محمدتقی غضنفری

• کتاب احمد کروبی به روایت اسناد ساواک
• کتاب حماسه خرداد ۱۳۵۴ و نقش آیت‌الله احمد کروبی
• خاطرات درباره احمد کروبی در روزنامه اعتماد ملی