ادموند اسپنسر

ادموند اسپنسر
تصویری چاپی از اسپنسر در کتاب The Elizabethan People، ۱۹۱۲
تصویری چاپی از اسپنسر در کتاب The Elizabethan People، ۱۹۱۲
نام اصلی
Edmund Spenser
زادهحدود ۱۵۵۲ یا ۱۵۵۳
لندن، پادشاهی انگلستان
درگذشته۱۳ ژانویه ۱۵۹۹
لندن، پادشاهی انگلستان
آرامگاهگوشه شاعران، کلیسای وست‌مینستر
نام(های) دیگرایمریتو (Immerito)
پیشهشاعر و کارگزار دولتی
زبان(ها)انگلیسی
ملیتانگلیسی
تحصیلاتکارشناسی هنر، ۱۵۷۳؛ کارشناسی ارشد هنر، ۱۵۷۶
دانشگاهکالج پمبروک، دانشگاه کمبریج
دورهدوره الیزابت
سبک(های) نوشتاریحماسه، تمثیل، شعر شبانی، سونت و مرثیه
جنبش ادبیرنسانس انگلستان
سال‌های فعالیت۱۵۶۹ تا ۱۵۹۹
کار(های) برجستهملکه پریان، گاهشمار چوپان، آمورتی و اپیتالامیون
همسر(ها)مکابیاس چایلد، ازدواج ۱۵۷۹؛ الیزابت بویل، ازدواج ۱۵۹۴
فرزند(ان)سیلوانوس، کاترین و پرگرین
امضا

ادموند اسپنسر (به انگلیسی: Edmund Spenser)، زادهٔ حدود ۱۵۵۲ یا ۱۵۵۳ و درگذشتهٔ ۱۳ ژانویهٔ ۱۵۹۹، شاعر و کارگزار دولتی انگلیسی در دوره الیزابت بود. او از برجسته‌ترین شاعران غیرنمایشی رنسانس انگلستان به شمار می‌آید و بیش از همه با ملکه پریان شناخته می‌شود؛ منظومه‌ای حماسی، تمثیلی و ناتمام که روایت‌های پهلوانی آن به فضیلت‌های اخلاقی، سیاست دربار الیزابت یکم و تصور دودمان تودور از فرمانروایی می‌پردازد. زبان آگاهانه کهن‌گرایانه، ساختمان پیچیدهٔ بندها و درآمیختن سنت‌های کلاسیک، ایتالیایی و انگلیسی جایگاه او را در تحول شعر انگلیسی تثبیت کرد.[۱][۲]

بخش عمدهٔ زندگی بزرگسالی اسپنسر نه در دربار لندن، بلکه در ایرلند گذشت. او در آنجا هم مناصب اداری داشت و هم در زمین‌های مصادره شدهٔ طرح اسکان انگلیسیان در مونستر صاحب ملک شد. از همین رو، پژوهش معاصر آثار ادبی او را جدا از تجربهٔ استعمار ایرلند بررسی نمی‌کند. رسالهٔ منثور نگاهی به وضع کنونی ایرلند که حدود ۱۵۹۶ نوشته شد، از برنامه‌ای قهرآمیز برای تحکیم فرمانروایی انگلستان دفاع می‌کند و در کنار دفتر پنجم ملکه پریان از متون مهم برای مطالعهٔ پیوند میان شعر، سیاست و استعمار در عصر الیزابت است.[۳][۴]

زندگی و فعالیت اداری

سال دقیق تولد اسپنسر روشن نیست و اطلاعات اندکی دربارهٔ خانواده و کودکی او در دست است. او در لندن به دنیا آمد و با کمک هزینه در مدرسهٔ مرچنت تیلرز درس خواند، سپس در کالج پمبروکِ دانشگاه کمبریج تحصیل کرد و در ۱۵۷۳ مدرک کارشناسی و در ۱۵۷۶ مدرک کارشناسی ارشد گرفت. دوستی او با گابریل هاروی، پژوهشگر و خطیب دانشگاه، در شکل‌گیری علایق ادبی‌اش اثر داشت. نخستین نوشته‌های چاپی منسوب به او ترجمه‌هایی از اشعار فرانچسکو پترارک و ژواکیم دو بله بود که در ۱۵۶۹ در کتاب یان فان در نوت انتشار یافت. پس از دانشگاه، مدتی دبیر جان یانگ، اسقف روچستر، شد و احتمالاً با محفل رابرت دادلی، ارل لستر، نیز ارتباط داشت.[۵][۲]

اسپنسر در ۱۵۷۹ گاهشمار چوپان را با تخلص «ایمریتو» منتشر کرد و آن را به فیلیپ سیدنی تقدیم نمود. در همان سال با مکابیاس چایلد ازدواج کرد و از این ازدواج دو فرزند به نام‌های سیلوانوس و کاترین داشت. او در ۱۵۸۰ به عنوان دبیر آرتور گری، نمایندهٔ ملکه در ایرلند، به دوبلین رفت. پس از پایان مأموریت گری، اسپنسر در ایرلند ماند و در چند منصب دیوانی و محلی خدمت کرد. دسترسی او به این مناصب با تملک زمین در طرح اسکان مونستر همراه شد و از حدود ۱۵۸۸ قلعه و املاک کیلکولمن در شهرستان کورک، با مساحتی نزدیک به سه هزار جریب، اقامتگاه اصلی او بود. والتر رالی که او نیز در همان منطقه زمین داشت، از نزدیک‌ترین آشنایان ادبی و سیاسی اسپنسر شد.[۵][۶]

نمایی از قلعهٔ کیلکولمن در چاپ ۱۸۵۷ آثار اسپنسر؛ این ملک در شهرستان کورک اقامتگاه اصلی او در ایرلند بود.

رالی در ۱۵۸۹ اسپنسر را تشویق کرد که برای انتشار سه دفتر نخست ملکه پریان به لندن برود. این دفترها در ۱۵۹۰ منتشر شدند و الیزابت یکم برای شاعر مستمری سالانهٔ پنجاه پوند تعیین کرد. اسپنسر سپس به ایرلند بازگشت و در ۱۵۹۴ با الیزابت بویل ازدواج کرد؛ مجموعهٔ سونت‌های آمورتی و سرود عروسی اپیتالامیون که هر دو در ۱۵۹۵ چاپ شدند، با این ازدواج پیوند دارند. سه دفتر دیگر ملکه پریان در ۱۵۹۶ منتشر شد. در ۱۵۹۸ و در جریان جنگ نه‌سالهٔ ایرلند، شورشیان خانهٔ او در کیلکولمن را سوزاندند و خانواده‌اش ناچار به کورک و سپس لندن گریخت. اسپنسر در ۱۳ ژانویهٔ ۱۵۹۹ در لندن درگذشت و سه روز بعد، با هزینهٔ رابرت دورو، ارل اسکس، نزدیک آرامگاه جفری چاوسر در گوشه شاعران کلیسای وست‌مینستر به خاک سپرده شد.[۷][۵]

آثار و شیوهٔ ادبی

صفحهٔ عنوان نخستین چاپ گاهشمار چوپان، ۱۵۷۹، نگهداری شده در کتابخانهٔ فولجر شکسپیر

گاهشمار چوپان نخستین اثر عمده‌ای بود که آوازهٔ اسپنسر را تثبیت کرد. کتاب از دوازده اکلوگ برای ماه‌های سال تشکیل شده و بر سنت شعر شبانی کلاسیک تکیه دارد، اما در قالب گفت‌وگوهای چوپانان دربارهٔ عشق، دین و سیاستِ روز نیز سخن می‌گوید. اسپنسر برای این اثر زبانی ساختگی و کهن‌نما برگزید که بخشی از آن ادای احترام به جفری چاوسر و کوششی برای نشان دادن ظرفیت تاریخی زبان انگلیسی بود. تنوع وزن‌ها، شرح‌ها و تصاویر چوبی کتاب نیز آن را به تجربه‌ای تازه در شعر چاپی عصر الیزابت بدل کرد.[۸]

ملکه پریان بلندپروازانه‌ترین اثر اسپنسر است. او بنا داشت منظومه را در دوازده دفتر تنظیم کند، اما تنها شش دفتر کامل و قطعه‌ای که بعدها با عنوان «سرودهای دگرگونی» شناخته شد از آن باقی ماند. سه دفتر نخست در ۱۵۹۰ و سه دفتر بعدی در ۱۵۹۶ چاپ شدند و قطعهٔ پایانی در مجموعهٔ پس از مرگِ ۱۶۰۹ انتشار یافت. هر دفتر بر ماجرای یک یا چند شوالیه و آزمون فضیلتی اخلاقی تمرکز دارد و جهان شاه آرتور، اسطوره‌های کلاسیک و سیاست تودوری را در تمثیلی چندلایه درهم می‌آمیزد. اثر از هومر و ویرژیل و نیز منظومه‌های لودوویکو آریوستو و تورکواتو تاسو بهره می‌گیرد، اما ساخت روایی و زبان آن به صورتی آگاهانه انگلیسی و الیزابتی است.[۱][۵]

نقش چوبی صفحهٔ عنوان نخستین چاپ سه دفتر آغازین ملکه پریان، ۱۵۹۰

قالب اصلی ملکه پریان اکنون «بند اسپنسری» نامیده می‌شود. این بند نه سطر دارد: هشت سطر نخست در وزن پنج‌پایهٔ یامبیک و سطر پایانی بلندتر و شش‌پایه است و الگوی قافیهٔ آن ABABBCBCC است.[۹] اسپنسر در آمورتی صورت ویژه‌ای از سونت را نیز به کار گرفت که سه بند چهارسطره را با قافیه‌های پیوندی به یک دوبیتی پایانی می‌رساند و الگوی آن ABAB BCBC CDCD EE است.[۱۰] از دیگر آثار او می‌توان به مجموعهٔ شکایت‌ها و منظومهٔ سوگ دافنائیدا در ۱۵۹۱، بازگشت کالین کلاوت به خانه و آستروفل در ۱۵۹۵، و چهار سرود و پروتالامیون در ۱۵۹۶ اشاره کرد. بند اسپنسری و شیوهٔ تمثیلی او بعدها بر شاعرانی چون جان میلتون، جان کیتس، پرسی بیش شلی و لرد بایرون اثر گذاشت.[۹][۵]

آثار برگزیده

  • گاهشمار چوپان (به انگلیسی: The Shepheardes Calender)، ۱۵۷۹
  • ملکه پریان (به انگلیسی: The Faerie Queene)، دفترهای یکم تا سوم در ۱۵۹۰ و دفترهای چهارم تا ششم در ۱۵۹۶؛ «سرودهای دگرگونی» در ۱۶۰۹
  • شکایت‌ها (به انگلیسی: Complaints)، ۱۵۹۱، شامل «ویرانه‌های زمان»، «اشک‌های الاهگان هنر»، «پشهٔ ویرژیل»، «داستان مادر هابرد»، «ویرانه‌های رم»، «مویوپتموس یا سرنوشت پروانه»، «مناظر بیهودگی جهان»، «مناظر دو بله» و «مناظر پترارک»
  • دافنائیدا (به انگلیسی: Daphnaida)، ۱۵۹۱
  • آمورتی و اپیتالامیون (به انگلیسی: Amoretti and Epithalamion)، ۱۵۹۵
  • بازگشت کالین کلاوت به خانه (به انگلیسی: Colin Clouts Come Home Againe)، ۱۵۹۵
  • آستروفل (به انگلیسی: Astrophel)، ۱۵۹۵
  • چهار سرود (به انگلیسی: Fowre Hymnes)، ۱۵۹۶
  • پروتالامیون (به انگلیسی: Prothalamion)، ۱۵۹۶
  • نگاهی به وضع کنونی ایرلند (به انگلیسی: A View of the Present State of Ireland)، نوشته شده حدود ۱۵۹۶ و نخستین بار منتشر شده در ۱۶۳۳

اسپنسر و ایرلند

اقامت طولانی اسپنسر در ایرلند هم معاش او را فراهم کرد و هم درون‌مایه و چشم‌انداز آثار متأخرش را شکل داد. کیلکولمن بر زمینی قرار داشت که پس از شکست شورش دزموند مصادره و میان مهاجران انگلیسی تقسیم شده بود، بنابراین جایگاه اجتماعی شاعر به طور مستقیم با گسترش اسکان استعماری در مونستر ارتباط داشت. اشاره به رودها، کوه‌ها و زندگی روستایی ایرلند در آثاری چون اپیتالامیون و «سرودهای دگرگونی» گاه از دلبستگی او به محیط محلی حکایت دارد؛ با این حال، همین نوشته‌ها در بستری پدید آمدند که با جابه‌جایی جمعیت، کشمکش مذهبی و مقاومت مسلحانه همراه بود. حملهٔ ۱۵۹۸ به کیلکولمن نیز نتیجهٔ همین منازعه بود و دورهٔ نزدیک به بیست سالهٔ زندگی او در ایرلند را پایان داد.[۶][۱]

اسپنسر نگاهی به وضع کنونی ایرلند را حدود ۱۵۹۶ به صورت گفت‌وگویی میان دو شخصیت به نام‌های ایرنیوس و اودوکسوس نوشت. متن، قوانین، زبان، دین و ساختار اجتماعی ایرلندیان را از دید حکومت استعماری انگلستان بررسی می‌کند و برای استقرار اقتدار انگلیسی برنامه‌ای نظامی و اداری پیشنهاد می‌دهد. این رساله همچنین از عملکرد آرتور گری دفاع می‌کند که در دورهٔ حکومت او کشتار اسیران ایتالیایی و اسپانیایی در اسمرک رخ داده بود. اثر در زمان حیات اسپنسر چاپ نشد و جیمز ور آن را نخستین بار در ۱۶۳۳ منتشر کرد. پژوهشگران امروز این نوشته را گواهی مهم بر اندیشهٔ استعماری عصر الیزابت می‌دانند و آن را برای بررسی تنش میان آرمان فضیلت در شعر اسپنسر و دفاع او از خشونت حکومتی به کار می‌برند.[۴][۱۱][۱۲]

منابع

  1. 1 2 3 Andrew Hadfield, ed. (2001). The Cambridge Companion to Spenser (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/CCOL9780521641999. ISBN 9780521645706.
  2. 1 2 "Edmund Spenser". Academy of American Poets (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  3. ↑ Scanlan, Thomas J. (1999). "Forgoing the nation: the Irish problem". Colonial Writing and the New World, 1583 to 1671 (in English). Cambridge University Press: 68 تا 92. doi:10.1017/CBO9780511583018.004.
  4. 1 2 Orr, D. Alan (2019). "Communis Hostis Omnium: The Smerwick Massacre (1580) and the Law of Nations". Journal of British Studies (in English). 58 (3): 473 تا 493. doi:10.1017/jbr.2019.6.
  5. 1 2 3 4 5 "Edmund Spenser". Penguin Random House (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  6. 1 2 "Edmund Spenser". Poetry Foundation (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  7. ↑ "Edmund Spenser". Westminster Abbey (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  8. ↑ "First edition of Spenser". Folger Shakespeare Library (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  9. 1 2 "Spenserian stanza". Poetry Foundation (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  10. ↑ "Sonnet". Academy of American Poets (in English). Retrieved 13 اوت 2026.
  11. ↑ Brink, Jean R. (2014). "Publishing Spenser's View of the Present State of Ireland: From Matthew Lownes and Thomas Man (1598) to James Ware (1633)". Spenser Studies (in English). 29: 295 تا 311. doi:10.7756/spst.029.013.295-311.
  12. ↑ Lim, Walter S. H. "Figuring Justice: Imperial Ideology and the Discourse of Colonialism in Book V of The Faerie Queene and A View of the Present State of Ireland". Renaissance and Reformation (in English). 31 (1): 45 تا 70. doi:10.33137/rr.v31i1.11566.

برای مطالعهٔ بیشتر

  • Hadfield, Andrew (2012). Edmund Spenser: A Life (in English). Oxford University Press. ISBN 9780199591022.
  • Andrew Hadfield, ed. (2001). The Cambridge Companion to Spenser (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/CCOL9780521641999. ISBN 9780521645706.

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.