ادوارد سوجا
ادوارد سوجا | |
|---|---|
| ادوارد ویلیام سوجا | |
 ادوارد سوجا در سنگاپور، ۲۰۱۳ | |
| زادهٔ | ۴ مهٔ ۱۹۴۰ نیویورک، ایالات متحده |
| درگذشت | ۱ نوامبر ۲۰۱۵ لس‌آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده |
| ملیت | آمریکایی |
| تحصیلات | دانشگاه سیراکیوز |
| پیشه(ها) | جغرافی‌دان، برنامه‌ریز شهری، نظریه‌پرداز شهری |
| شناخته‌شده برای | فضای سوم، عدالت فضایی، نظریهٔ فضایی |
| جوایز | جایزهٔ وُترَن لود |
ادوارد سوجا (انگلیسی: Edward Soja؛ ۴ مهٔ ۱۹۴۰–۱ نوامبر ۲۰۱۵) جغرافی‌دان، برنامه‌ریز شهری و نظریه‌پرداز شهری آمریکایی بود. او از چهره‌های مهم جغرافیای انتقادی و نظریهٔ فضایی به‌شمار می‌رود و بخش مهمی از آثارش به رابطهٔ میان فضا، جامعه، شهر و عدالت اجتماعی اختصاص داشت. سوجا همچنین به‌سبب مفهوم «فضای سوم» و پژوهش‌هایش دربارهٔ دگرگونی شهری لس‌آنجلس شناخته می‌شود.[۱][۲]
زندگی و تحصیلات
ادوارد ویلیام سوجا در ۴ مهٔ ۱۹۴۰ در نیویورک، ایالات متحدهٔ آمریکا، متولشد شد. او مدرک دکتری خود را در رشتهٔ جغرافیا از دانشگاه سیراکیوز دریافت کرد.[۱] سوجا فعالیت دانشگاهی خود را با تمرکز بر جغرافیای آفریقا آغاز کرد و در پژوهش‌های اولیهٔ خود به برنامه‌ریزی و توسعهٔ منطقه‌ای در کنیا پرداخت. او بعدها تمرکز پژوهشی خود را به نظریهٔ شهری، دگرگونی کلان‌شهرها و رابطهٔ فضا و جامعه معطوف کرد.[۱]
فعالیت دانشگاهی
سوجا از سال ۱۹۷۲ به دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) پیوست و در مدرسهٔ معماری و برنامه‌ریزی شهری این دانشگاه به تدریس و پژوهش پرداخت. او بعدها به مقام استاد ممتاز برنامه‌یزی شهری رسید. سوجا همچنین به‌عنوان استاد مدعو در مدرسه اقتصاد لندن فعالیت کرد.[۱][۳]
فعالیت دانشگاهی او پیوند نزدیکی میان جغرافیا، برنامه‌ریزی شهری، نظریهٔ اجتماعی و مطالعات شهری ایجاد کرد. پژوهش‌های او در UCLA به‌ویژه بر بازساخت شهری لس‌آنجلس، تحولات کلان‌شهری و ابعاد فضایی زندگی اجتماعی متمرکز بود.[۱]
اندیشه‌ها و نظریه‌ها
بازاندیشی در مفهوم فضا
یکی از محورهای اصلی اندیشهٔ سوجا، تأکید بر اهمیت فضا در نظریهٔ اجتماعی بود. او با رویکردهایی که فضا را صرفاً ظرفی ثابت برای وقوع فرایندهای اجتماعی در نظر می‌گرفتند، فاصله گرفت و بر رابطهٔ متقابل میان فضا، جامعه و تاریخ تأکید کرد.[۴]
.JPG)
سوجا در این زمینه از اندیشه‌های هانری لوفور تأثیر پذیرفت و مفهوم «فضامندی» را برای توضیح نقش فعال فضا در شکل‌گیری و بازتولید روابط اجتماعی به کار گرفت. در دیدگاه او، سازمان فضایی جامعه صرفاً بازتاب روابط اجتماعی نیست، بلکه خود در شکل‌گیری این روابط نقش دارد.[۴][۵]
فضای سوم
«فضای سوم» یکی از شناخته‌شده‌ترین مفاهیم نظری سوجاست. او این مفهوم را به‌طور گسترده در کتاب فضای سوم: سفرهایی به لس‌آنجلس و دیگر مکان‌های واقعی و خیالی در سال ۱۹۹۶ مطرح کرد.[۶] سوجا برای توضیح فضای سوم از رابطهٔ میان سه نحوهٔ فهم فضا استفاده می‌کند. «فضای اول» بر جنبه‌های مادی و کالبدی فضا و آنچه می‌توان مشاهده و اندازه‌گیری کرد تأکید دارد؛ «فضای دوم» به فضای تصورشده، بازنمایی‌شده و مفهومی مربوط است؛ و «فضای سوم» فضایی زیسته است که در آن ابعاد مادی، ذهنی و تجربی فضا با یکدیگر پیوند می‌یابند.[۶]
سوجا این چارچوب را در ارتباط با مفهوم «تریالکتیک فضایی» توسعه داد و تلاش کرد از دوگانه‌های ساده میان مادی و ذهنی، واقعی و تصوری و عینی و ذهنی فراتر رود.[۶]
شهر و کلان‌شهر لس‌آنجلس
لس‌آنجلس جایگاه مهمی در پژوهش‌های شهری سوجا داشت. او دگرگونی‌های اقتصادی، اجتماعی و فضایی این شهر و منطق جدید سازمان‌یابی کلان‌شهر را بررسی کرد.[۱]
در کتاب پست‌متروپلیس: مطالعات انتقادی دربارهٔ شهرها و مناطق که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد، سوجا مجموعه‌ای از تغییرات ساختاری در کلان‌شهر معاصر را بررسی کرد. این اثر به موضوعاتی مانند بازساخت اقتصادیف تغییر سازمان فضایی شهر، پراکندگی شهری و تحولات اجتماعی در مناطق کلان‌شهری می‌پردازد.[۷]
سوجا همچنین شش چشم‌انداز برای فهم لس‌آنجلس مطرح کرد که شامل «فلکسیتی»، «کازموپولیس»، «اگزوپولیس»، «متروپلاریته‌ها»، «مجمع‌الجزایر کارسرال» و «سیم‌سیتی» بود. این مفاهیم برای توصیف ابعاد مختلف کلان‌شهر پسامدرن به کار گرفته شدند.[۸]
عدالت فضایی
عدالت فضایی از موضوعات مهم آثار متأخر سوجاست. او بر این نکته تأکید داشت که نابرابری اجتماعی و بی‌عدالتی تنها در قالب تفاوت‌های اجتماعی و اقتصادی ظاهر نمی‌شوند، بلکه در سازمان فضایی شهر و توزیع نابرابر امکانات، خدمات و فرصت‌ها نیز نمود پیدا می‌کنند.[۳]
سوجا در کتاب در جست‌وجوی عدالت فضایی در سال ۲۰۱۰ مفهوم عدالت فضایی را به‌عنوان یک مفهوم نظری، روشی برای تحلیل تجربی و راهبردی برای کنش اجتماعی و سیاسی بررسی کرد. بخش مهمی از این کتاب به نمونه‌های لس‌آنجلس و نقش برنامه‌ریزی شهری در پیگیری عدالت فضایی اختصاص دارد.[۳]
او در این اثر میان عدالت فضایی و مفهوم «حق به شهر» نیز ارتباط برقرار کرد و بر ضرورت توجه به ابعاد فضایی عدالت در تحلیل مسائل شهری تأکید گذاشت.[۹]
آثار
- سازمان‌دهی سیاسی فضا، ۱۹۷۱
- جغرافیاهای پستامدرن: بازتأکید بر فضا در نظریه اجتماعی انتقادی، ۱۹۸۹[۴]
- فضای سوم: سفرهایی به لس‌آنجلس و دیگر مکان‌های واقعی و خیالی، ۱۹۹۶[۶]
- شهر: لس‌آنجلس و نظریه شهری در پایان قرن بیستم، به ویراستاری مشترک با آلن جی. اسکات، ۱۹۹۶
- پست‌متروپلیس: مطالعات انتقادی دربارهٔ شهرها و مناطق، ۲۰۰۰[۷]
- نوشتن شهر در قالب فضا، ۲۰۰۳[۵]
- در جست‌وجوی عدالت فضایی، ۲۰۱۰[۳]
- لس‌آنجلس من: از بازساخت شهری تا شهرنشینی منطقه‌ای، ۲۰۱۴[۱۰]
جوایز و افتخارات
سوجا در سال ۲۰۱۵ جایزهٔ بین‌المللی جغرافیای وُترَن لود را دریافت کرد. این جایزه یکی از مهم‌ترین جوایز بین‌المللی در حوزهٔ جغرافیاست.[۲]
درگذشت
ادوارد سوجا در ۱ نوامبر ۲۰۱۵ در لس‌آنجلس، کالیفرنیا، درگذشت. او هنگام مرگ ۷۵ سال داشت.[۱]
پس از درگذشت او، دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس از او به‌عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار در برنامه‌ریزی شهری و علوم اجتماعی یاد کرد و بر نقش او در توسعهٔ مطالعات شهری و نظریهٔ فضایی تأکید کرد.[۱]
جستارهای وابسته
- جغرافیای انسانی
- جغرافیای انتقادی
- نظریه شهری
- فضای سوم
- عدالت فضایی
- هنری لوفور
- لس‌آنجلس
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 UCLA Luskin School of Public Affairs, "In Memoriam: Edward Soja (1940–2015), Distinguished Professor Emeritus of Urban Planning", 2015.
- 1 2 Association of American Geographers, "Edward Soja 1940–2015».
- 1 2 3 4 Edward W. Soja, Seeking Spatial Justice, University of Minnesota Press, 2010.
- 1 2 3 Edward W. Soja, Postmodern Geographies: The Reassertion of Space in Critical Social Theory, Verso, 1989.
- 1 2 Edward W. Soja, "Writing the city spatially", City، جلد ۷، شمارهٔ ۳، ۲۰۰۳، صص. ۲۶۹–۲۸۰. DOI: 10.1080/1360481032000157478.
- 1 2 3 4 Edward W. Soja, Thirdspace: Journeys to Los Angeles and Other Real-and-Imagined Places, Blackwell، ۱۹۹۶، صص. ۵۷ و ۶۱.
- 1 2 Edward W. Soja, Postmetropolis: Critical Studies of Cities and Regions, Blackwell, 2000.
- ↑ Edward W. Soja, "Six Discourses on the Postmetropolis", Urban، شمارهٔ ۲، ۱۹۹۸، صص. ۳۷–۵۰.
- ↑ Edward W. Soja, "Spatial Justice and the Right to the City: An Interview with Edward Soja", Justice Spatiale | Spatial Justice, 2010.
- ↑ Edward W. Soja, My Los Angeles: From Urban Restructuring to Regional Urbanization, University of California Press, 2014.
پیوند به بیرون
- برنامهریزان شهری اهل ایالات متحده آمریکا
- جغرافیدانان اهل ایالات متحده آمریکا
- دانشآموختگان دانشگاه سیراکیوز
- درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
- زادگان ۱۹۴۰ (میلادی)
- نظریهپردازان شهری
- استادان مدرسه اقتصاد لندن
- جغرافیدانان سده ۲۰ (میلادی)
- اهالی نیویورک