اشریشیا

اشریشیا (به انگلیسی: *Escherichia*) یک جنس از باکتری‌های گرم منفی است که در خانوادهٔ انتروباکتریاسیا قرار می‌گیرد. این باکتری‌ها معمولاً در رودهٔ انسان‌ها و سایر حیوانات مهره‌دار یافت می‌شوند و بیشتر گونه‌های آن بی‌ضرر هستند، اما برخی از گونه‌های آن‌ها می‌توانند بیماری‌های جدی ایجاد کنند. معروف‌ترین گونهٔ این جنس، اشریشیا کلی (E. coli) است که برخی از سویه‌های آن می‌توانند باعث عفونت‌های روده‌ای، اورولوژیکی و حتی عفونت‌های خونی شوند.

این جنس برای نخستین بار در سال ۱۹۱۹ توسط کاستلانی و چالمرز توصیف شد و به افتخار تئودور اشریش، باکتری‌شناس آلمانی، نام‌گذاری گردید.

- جنس اشریشیا شامل باکتری‌های گرم منفی است که به‌طور معمول به‌صورت میله‌ای شکل و متحرک هستند. - این باکتری‌ها دارای پوشش سلولی از جنس پپتیدوگلیکان و لیپوپلی‌ساکارید هستند. - بیشتر گونه‌های این جنس قادر به استفاده از قندها و دیگر منابع انرژی هستند و در محیط‌های بی‌هوازی و هوازی رشد می‌کنند. - برخی از گونه‌های این جنس می‌توانند با تولید سموم مختلف مانند سم شگرف (Shiga toxin)، موجب بیماری‌های عفونی شوند.

گروهی از گونه‌های این جنس، به‌ویژه گونهٔ اشریشیا کلی، در ایجاد بیماری‌ها شناخته شده‌اند، در حالی که برخی دیگر کاملاً بی‌ضرر و بخشی از فلور نرمال روده‌ای انسان‌ها و دیگر حیوانات هستند.

1. 1. 1. 1. اشریشیا کلی (E. coli)

یکی از شناخته‌شده‌ترین و مهم‌ترین گونه‌های این جنس است که در روده انسان‌ها و دیگر مهره‌داران به‌طور طبیعی وجود دارد. بیشتر سویه‌های آن بی‌خطر هستند، اما برخی از آن‌ها می‌توانند منجر به عفونت‌های روده‌ای، مثانه و سایر اندام‌ها شوند. بعضی از سویه‌ها قادر به تولید سم شگرف (Shiga toxin) هستند که می‌تواند به ایجاد اسهال خونی و فشار خون پایین منجر شود.

1. 1. 1. 2. Escherichia albertii

این گونه در ابتدا از پرندگان شناسایی شد و امروزه به‌عنوان یک عامل بیماری‌زای احتمالی در انسان‌ها نیز شناخته می‌شود.

1. 1. 1. 3. Escherichia blattae

این گونه از اشریشیا به‌طور طبیعی در دستگاه گوارش سوسک‌ها یافت می‌شود و هنوز اطلاعات زیادی دربارهٔ توانایی این گونه در ایجاد بیماری‌ها وجود ندارد.

1. 1. 1. 4. Escherichia fergusonii

این گونه نیز معمولاً در دستگاه گوارش حیوانات یافت می‌شود و گزارش‌هایی مبنی بر بیماری‌زایی این گونه در برخی از حیوانات وجود دارد.

1. 1. 1. 5. Escherichia hermannii و Escherichia vulneris

این دو گونه نیز از جمله گونه‌های اشریشیا هستند که در محیط‌های بی‌هوازی یافت می‌شوند و ممکن است در مواردی بیماری‌زا باشند.

از میان بیماری‌های ایجاد شده توسط گونه‌های مختلف اشریشیا، اشریشیا کلی (E. coli) بیشترین توجه را جلب کرده است. برخی از انواع این باکتری، مانند سویه‌های E. coli O157:H7، می‌توانند بیماری‌های جدی ایجاد کنند.

- **عفونت‌های روده‌ای**: این بیماری‌ها معمولاً به‌صورت اسهال و درد شکمی بروز می‌کنند و در برخی موارد می‌توانند منجر به اسهال خونی شوند. - **عفونت‌های ادراری**: برخی از گونه‌های اشریشیا کلی می‌توانند موجب عفونت‌های مجاری ادراری (UTI) شوند. - **عفونت‌های خونی**: در موارد نادر، برخی از سویه‌های اشریشیا کلی می‌توانند به عفونت‌های خونی منجر شوند که ممکن است باعث سپسیس یا شوک گردد.

- **آنتی‌بیوتیک‌ها**: درمان عفونت‌های ناشی از اشریشیا کلی معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود. برای سویه‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک، استفاده از داروهای خاص ضروری است. - **پیشگیری**: رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی دقیق دست‌ها، و مصرف آب و غذاهای به‌طور صحیح پخته شده می‌تواند از بروز بسیاری از عفونت‌های ناشی از اشریشیا جلوگیری کند.

علی‌رغم این‌که برخی گونه‌های این جنس باعث بیماری می‌شوند، اشریشیا کلی به‌ویژه در زمینه‌های بیوتکنولوژی کاربردهای مفیدی دارد. یکی از معروف‌ترین کاربردها در تولید پروتئین‌های نوترکیب است که در مهندسی ژنتیک از این باکتری به‌عنوان «میکروب کارخانه» برای تولید انسولین، هورمون‌ها و سایر محصولات زیستی استفاده می‌شود.

• اشریشیا کلی
• باکتری‌های بیماری‌زا
• پروتئوباکتریا
• انتروباکتریاسیا
• روده انسان
• مهندسی ژنتیک
• اسهال خونی
• میکروب‌شناسی

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Escherichia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۱۵.