اقتصاد بوتسوانا

اقتصاد بوتسوانا
منطقه تجاری مرکزی در میدان ماسا
واحد پولپولای بوتسوانا (BWP, P)
۱ آوریل – ۳۱ مارس
سازمان‌های تجاری
اتحادیه آفریقا، منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (امضاکننده)، جامعه توسعه جنوب آفریقا، SACU، سازمان تجارت جهانی
گروه
آمارها
جمعیتNeutral increase ۲٬۶۳۰٬۲۹۶ (۲۰۲۲)[۳]
تولید ناخالص داخلی
رتبه
رشد تولید ناخالص داخلی
افزایش ۲٫۳٪ (2026f)[۴]
سرانه تولید ناخالص داخلی
  • افزایش ۶٬۹۴۰ دلار (اسمی؛ ۲۰۲۵)[۴]
  • افزایش ۱۹٬۰۵۰ دلار (برابری قدرت خرید؛ ۲۰۲۵)[۴]
رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی
تولید ناخالص داخلی هر بخش
۴٪ (برآورد ۲۰۲۴)[۶]
جمعیت زیر خط فقر
  • ۱۶٫۳٪ (۲۰۱۶)[۷]
  • ۶۰٫۴٪ با کمتر از ۵٫۵۰ دلار در روز (۲۰۱۵)[۸]
۴۵٫۵ متوسط (۲۰۱۶)[۹][۱۰]
  • افزایش ۰٫۷۳۱ بالا (۲۰۲۳)[۱۱]
نیروی کار
  • افزایش ۱٬۱۰۷٬۲۳۵ (۲۰۱۹)[۱۲]
  • ۵۵٫۷٪ نرخ اشتغال (۲۰۱۳)[۱۳]
بی‌کاری۲۳٫۴٪ (۲۰۲۳)[۱۴]
صنایع اصلی
الماس، مس، نیکل، نمک، سدیم کربنات، پتاس، زغال‌سنگ، سنگ آهن، نقره؛ فرآوری گوشت گاو؛ منسوجات
تجارت خارجی
صادراتافزایش ۸٫۹ میلیارد دلار (برآورد ۲۰۲۲)[۵]
کالاهای صادراتی
الماس، مس، نیکل، سدیم کربنات، گوشت گاو، منسوجات
شرکای اصلی صادرات
وارداتکاهش ۸٫۷ میلیارد دلار (برآورد ۲۰۲۲)[۵]
کالاهای وارداتی
مواد غذایی، ماشین‌آلات، کالاهای الکتریکی، تجهیزات ترابری، منسوجات، فرآورده‌های سوخت و نفت خام، محصولات چوب و کاغذ، فلز و محصولات فلزی
شرکای اصلی واردات
  • کاهش ۵٫۳۱۹ میلیارد دلار (برآورد ۳۱ دسامبر ۲۰۱۷)[۵]
  • افزایش در خارج از کشور: ۱٫۹۷۳ میلیارد دلار (برآورد ۳۱ دسامبر ۲۰۱۷)[۵]
افزایش ۶۰۶٫۳۹۴ میلیون دلار (برآورد ۲۰۲۲)[۵]
استقراض ناخالص خارجی
افت مثبت ۲٫۱۸۷ میلیارد دلار (برآورد ۳۱ دسامبر ۲۰۱۷)[۵]
امور مالی عمومی
بدهی‌های عمومی
افت مثبت ۱۹٫۶۲٪ از تولید ناخالص داخلی (برآورد ۲۰۲۲)[۵][۱۵]
تراز بودجه
−۱٪ (از تولید ناخالص داخلی) (برآورد ۲۰۱۷)[۵]
درآمدها۵٫۳۰۵ میلیارد دلار (برآورد ۲۰۱۷)[۵]
مخارج۵٫۴۷۸ میلیارد دلار (برآورد ۲۰۱۷)[۵]
کمک‌های اقتصادی۹۶٫۴۳ میلیون دلار (۲۰۲۱)[۱۶]
رتبه اعتباری

BBB+ (۲۰۲۱)

ذخایر خارجی
کاهش ۴٫۲۷۹ میلیارد دلار (برآورد ۲۰۲۲)[۵]
همهٔ مقدارها -مگر موردهای ذکرشده- به دلار آمریکا است

بوتسوانا دارای یک اقتصاد در حال توسعه است که با درآمد متوسط رو به بالا شناخته می‌شود. رشد اشتغال در بخش خصوصی در ۳۰ سال نخست پس از استقلال این کشور، به‌طور میانگین حدود ۱۰٪ در سال بود. پس از دوره‌ای رکود در آغاز سدهٔ بیست و یکم، اقتصاد بوتسوانا سطوح قدرتمندی از رشد را ثبت کرد و رشد تولید ناخالص داخلی از اهداف ۶ تا ۷ درصدی فراتر رفت. رشد اقتصادی از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ با برخی از بزرگ‌ترین اقتصادهای آسیایی برابری کرده است.[۱۸] دولت به‌طور مداوم مازاد بودجه داشته و دارای ذخیره‌های ارزی گسترده‌ای است.[۱۹]

رشد اقتصادی نسبی بوتسوانا در مقایسه با برخی از همسایگانش، بر پایهٔ استخراج معدن الماس، سیاست‌های مالی هوشمندانه و سیاست خارجی محتاطانه بنا شده است.[۲۰] اقتصاد بوتسوانا بیشتر به استخراج الماس وابسته است. استخراج الماس ۵۰٪ از درآمدهای دولت را عمدتاً از طریق سرمایه‌گذاری مشترک ۵۰:۵۰ با شرکت د بیرز در شرکت الماس دب‌سوانا تأمین می‌کند.[۲۱] ظهور الماس مصنوعی از اوایل دههٔ ۲۰۲۰ منجر به کاهش چشمگیر تقاضای جهانی برای الماس‌های استخراج‌شده از معدن شد. کاهش ارزش صادرات الماس ناشی از این موضوع، صندوق بین‌المللی پول را بر آن داشت تا برای بوتسوانا کسری مالی ۱۱ درصدی پیش‌بینی کند و وزارت دارایی بوتسوانا نیز رشد منفی تولید ناخالص داخلی را برای این کشور در سال ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرده است.[۲۲] تا سال ۲۰۲۰، بوتسوانا به عنوان سومین کشور با کمترین میزان فساد در آفریقا در شاخص ادراک فساد توسط نهاد نظارتی بین‌المللی شفافیت بین‌الملل رتبه‌بندی شده است. این کشور دارای چهارمین سرانه درآمد ناخالص ملی بالا در آفریقا و بالاتر از میانگین جهانی است.[۲۳]

اتحادیه‌های کارگری نماینده اقلیتی از کارگران در اقتصاد بوتسوانا هستند. به‌طور کلی آن‌ها اتحادیه‌های «درون‌سازمانی» با سازماندهی ضعیف هستند، هرچند فدراسیون اتحادیه‌های کارگری بوتسوانا (BFTU) در حال تثبیت نقش خود به عنوان تنها مرکز ملی سندیکایی در این کشور است.[۲۴][۲۵] وابستگی بیش از حد بوتسوانا به معدن و نرخ بالای ابتلا به ایدز (یک نفر از هر پنج بزرگسال مثبت است) و بیکاری ممکن است موفقیت‌های آینده آن را تهدید کند.[۲۶][۲۷] بوتسوانا به نخستین کشور با بار بیماری بالا تبدیل شده است که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای دستیابی به نقطه عطف مهمی در مسیر حذف انتقال اچ‌آی‌وی از مادر به کودک گواهینامه دریافت کرده است.[۲۸]

تاریخچه

کشاورزی همچنان معیشت ۷۰٪ از جمعیت روستایی را تأمین می‌کند اما تنها حدود ۵۰٪ از نیازهای غذایی را پوشش می‌دهد و تا سال ۲۰۱۶ تنها ۱٫۸٪ از تولید ناخالص داخلی را شامل می‌شد.[۲۹][۳۰] کشاورزی معیشتی و پرورش گاو در این بخش غالب است.[۳۰] این بخش از بارش‌های نامنظم و خاک‌های ضعیف رنج می‌برد.[۳۰] استخراج الماس و گردشگری نیز برای اقتصاد مهم هستند.[۳۰] ذخایر قابل‌توجه کانی در دههٔ ۱۹۷۰ یافت شد و بخش معدن از ۲۵٪ از تولید ناخالص داخلی در سال ۱۹۸۰ به ۳۸٪ در سال ۱۹۹۸ افزایش یافت.[۳۰]

رشد اقتصادی در سال‌های ۲۰۰۵–۲۰۰۸ کاهش یافت و در سال ۲۰۰۹ در نتیجهٔ رکود بزرگ مالی با ۵٫۲٪ انقباض، منفی شد.[۳۱] این وضعیت با رکود جهانی در بخش صنعت که ۳۰٪ کوچک شد، تشدید گردید.[۳۲] کاهش شدید اقتصادی بوتسوانا با اکثر کشورهای آفریقایی دیگر که در این دوره رشد مداومی را تجربه کردند، در تضاد بود.[۳۳]

تجارت

بوتسوانا در مسیر جاده‌ای ترانس-آفریقا - بزرگ‌راه قاهره–کیپ‌تاون و کریدور ترانس-کالاهاری قرار دارد. بوتسوانا بخشی از اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (SACU) به همراه آفریقای جنوبی، لسوتو، اسواتینی و نامیبیا است. گروه بانک جهانی گزارش می‌دهد که در سال ۲۰۰۱، اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا دارای نرخ میانگین وزنی تعرفه خارجی مشترک ۳٫۶٪ بوده است. طبق گفتهٔ وزارت بازرگانی ایالات متحده آمریکا، «به جز محدودیت‌های صدور مجوز برای برخی فعالیت‌های تجاری که مختص شرکت‌های بوتسوانایی است، موانع تعرفه‌ای یا غیرتعرفه‌ای بسیار کمی برای تجارت با بوتسوانا وجود دارد.»[۳۴]

صادرات اصلی بوتسوانا الماس است.[۳۵] تا سال ۲۰۲۴، این کشور دومین صادرکننده بزرگ الماس در جهان است.[۳۶] به دلیل وابستگی شدید بوتسوانا به الماس، تقاضای قوی جهانی برای سلامت اقتصاد آن حیاتی است.[۳۷] صادرات الماس ذخایر ارزی قوی را برای اقتصاد بوتسوانا فراهم کرده و پایه‌ای برای توسعه صنعتی و تحریک بهبود در زیرساخت‌های بوتسوانا بوده است.[۳۸] با این حال، با وجود نقش برجسته آن‌ها در اقتصاد، نگرانی‌هایی وجود دارد که معادن الماس برای تأمین اشتغال کافی برای نیروی کار بوتسوانا به اندازه کافی کاربر نیستند و این عدم تطابق به عنوان عاملی در نرخ بیکاری ساختاری بالای کشور ذکر شده است.[۳۹][۴۰]

معدن‌کاری

دو شرکت بزرگ معدنی، دب‌سوانا (تشکیل شده توسط دولت و شرکت د بیرز آفریقای جنوبی با شراکت برابر) و شرکت بامیانگ واتو (BCL، همچنین با مشارکت قابل توجه دولت) در این کشور فعالیت می‌کنند.[۲۰] شرکت BCL در اواخر سال ۲۰۱۶، پس از سال‌ها فعالیت زیان‌ده، در وضعیت تصفیه موقت قرار گرفت و در ژوئن ۲۰۱۷ توسط دادگاه عالی به تصفیه نهایی رسید.[۴۱]

الماس و سایر سنگ‌های قیمتی

از اوایل دههٔ ۱۹۸۰، این کشور یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان الماس‌های جواهری در جهان بوده است.[۲۰][۴۲] از زمان استقلال بوتسوانا، هشت معدن بزرگ الماس افتتاح شده است.[۴۳] کاوشگران د بیرز در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ در شمال بوتسوانا الماس کشف کردند.[۲۰] نخستین معدن در اوراپا در سال ۱۹۷۲ شروع به تولید کرد و پس از آن معدن کوچک‌تری در لتلهاکانه گشایش یافت.[۲۰] معدنی که به تنهائی غنی‌ترین معدن الماس جهان شده است، در سال ۱۹۸۲ در جواننگ افتتاح شد.[۲۰] این معدن زمانی کشف شد که موریانه‌هایی که به دنبال آب بودند، دانه‌های الماس را به سطح زمین آوردند.[۴۴] بوتسوانا در سال ۲۰۲۲ در مجموع ۲۴ میلیون قیراط الماس از دب‌سوانا تولید کرد و تا سال ۲۰۲۳ بالاترین تولیدکننده الماس از نظر ارزش در جهان است.[۴۵][۴۶] طرح توسعهٔ اوراپا ۲۰۰۰ در سال ۲۰۰۰ افتتاح شد.[۲۰] طبق گفتهٔ دب‌سوانا، این پروژه تولید سالانهٔ معدن اوراپا را از ۶ میلیون قیراط به ۱۲ میلیون قیراط افزایش داد و مجموع تولید را به ۲۶ میلیون قیراط رساند.[۴۷] در سال ۲۰۰۳، دب‌سوانا معدن الماس دامتشارا را در حدود ۲۲۰ کیلومتری غرب شهر فرانسیستوون افتتاح کرد. این معدن در دسامبر ۲۰۱۵ به دلیل تقاضای ضعیف جهانی در وضعیت نگهداری قرار گرفت اما قرار بود در ژانویه ۲۰۱۸ بازگشایی شود.[۴۸][۴۹] در سال ۲۰۰۸، شرکت الماس کیمبرلی استرالیا معدنی را در لرالا، بوتسوانا افتتاح کرد که پنجمین معدن بوتسوانا و نخستین معدنی بود که توسط دب‌سوانا اداره نمی‌شد.[۵۰] با این حال، کیمبرلی در مه ۲۰۱۷ با اشاره به شرایط نامساعد بازار، معدن را تعطیل کرد.[۵۱]

بیشتر برق بوتسوانا از شرکت ایسکوم آفریقای جنوبی وارد می‌شود.[۵۲] دب‌سوانا برای تأمین زغال‌سنگ آن، معدن زغال‌سنگ موروپوله را در نزدیکی آن اداره می‌کند.[۵۳] بوتسوانا از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ به ارزش ۳٫۱۲ هزار دلار برق صادر کرد که تمام آن به زیمبابوه رفت.[۵۴] در اوایل سال ۲۰۰۸، کل منطقهٔ جنوب آفریقا به شدت تحت تأثیر کمبود گستردهٔ برق قرار گرفت، زیرا این منطقه از طریق استخر قدرت جنوب آفریقا برای اشتراک‌گذاری منابع انرژی خود تلاش می‌کند و بیشتر ظرفیت آن از آفریقای جنوبی تأمین می‌شود. بوتسوانا به نوبهٔ خود برنامه‌هایی را برای تبدیل شدن به صادرکننده خالص برق به استخر منطقه‌ای، از طریق گسترش دولتی ایستگاه برق موروپوله و همچنین تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی در قالب یک نیروگاه ۴ گیگاواتی توسط شرکت کانادایی سی‌آی‌سی انرژی تدوین کرده است. در سال ۲۰۱۲، سی‌آی‌سی انرژی توسط شرکت جیندال استیل اند پاور هند خریداری شد. جیندال آفریقا در حال حاضر قصد دارد سه معدن سطحی در میادین زغال‌سنگ ممامابولا و همچنین یک نیروگاه برق را اداره کند.[۵۵][۵۶]

بوتسوانا همچنین سدیم کربنات را از طریق بوتاش، یک سرمایه‌گذاری مشترک بین دولت و گروه هلدینگ کلر-آلکالی (CAH) آفریقای جنوبی تولید می‌کند. بوتاش از آوریل ۱۹۹۱ در سوا پن در شمال شرقی بوتسوانا فعالیت می‌کند.[۵۷]

گردشگری

گردشگری صنعتی است که اهمیت آن در بوتسوانا رو به افزایش است و در سال ۲۰۱۹ تقریباً ۱۳٫۱٪ از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است.[۵۸] با این حال، تا فوریه ۲۰۲۴ گزارش شده که این سهم به کمتر از ۱۰٪ رسیده است.[۵۹] یکی از بوم‌سازگان‌های منحصربه‌فرد جهان یعنی دلتای اوکاوانگو در بوتسوانا قرار دارد.[۲۰] این کشور امکان تماشای حیات وحش و پرندگان را هم در دلتا و هم در پارک ملی چوبه فراهم می‌کند؛ جایی که میزبان یکی از بزرگ‌ترین گله‌های فیل‌های آزاد در جهان است.[۲۰] ذخیره‌گاه شکار مرکز کالاهاری در بوتسوانا نیز امکان مشاهده حیات وحش و برخی از دورافتاده‌ترین و بکرترین طبیعت‌های وحشی در جنوب آفریقا را ارائه می‌دهد.[۲۰]

تعدادی از پارک‌های ملی و ذخیره‌گاه‌های شکار با حیات وحش فراوان و تالاب‌های خود، از جاذبه‌های اصلی گردشگری به‌شمار می‌روند.[۶۰]

مقاصد اصلی وحش‌گشت برای گردشگری، ذخیره‌گاه شکار موری‌می در دلتای اوکاوانگو و پارک ملی چوبه هستند.[۶۱] بوتسوانا همچنین با تلاش برای مشارکت دادن روستاییان در گردشگری، در پروژه‌های مدیریت منابع طبیعی مبتنی بر جامعه مشارکت می‌کند. یک نمونه از این موارد، روستای خوای و «تراست توسعه خوای» است.[۶۲][۶۳]

بوتسوانا محل وقوع داستان فیلم خدایان باید دیوانه شوند در سال ۱۹۸۰ بود، هرچند این فیلم بیشتر در آفریقای جنوبی فیلم‌برداری شده بود. فصل هفتم مجموعه تلویزیونی The Amazing Race نیز از بوتسوانا بازدید کرد. گردشگری در این کشور همچنین با مجموعه رمان‌های کارآگاهی اثر الکساندر مک‌کال اسمیت و نمایش‌های دراماتیک آمریکایی که پس از آن‌ها ساخته شد، تحریک و تقویت شده است.[۶۴]

کشاورزی

بیش از نیمی از جمعیت بوتسوانا در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و به محصولات معیشتی و دامداری وابسته هستند.[۲۰] کشاورزی تنها بخش کوچکی از نیازهای غذایی را تأمین می‌کند و طبق کتاب واقعیت‌های جهانی سیا، تا سال ۲۰۱۷ تنها ۱٫۸٪ از تولید ناخالص داخلی بوتسوانا را تشکیل می‌داد.[۳۲] برآوردهای سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که این سهم همچنان کمتر از ۲٪ از تولید ناخالص داخلی بوتسوانا است.[۶۵] پیش از استقلال، پرورش گاو بر زندگی اجتماعی و اقتصادی بوتسوانا حاکم بود.[۲۰] کمیسیون گوشت بوتسوانا (BMC) انحصار تولید گوشت گاو را در اختیار داشت، اما در اواخر سال ۲۰۲۳ این انحصار پایان یافت.[۶۶] تعداد دام‌های ملی در اواسط دهه ۱۹۹۰ حدود ۲٫۵ میلیون رأس بود، هرچند کشتار کل گله‌ها در سال ۱۹۹۵ به دستور دولت در ناحیه شمال غربی (بوتسوانا) برای جلوگیری از گسترش بیماری ریوی گاو به سایر نقاط کشور، این تعداد را دست‌کم ۲۰۰ هزار رأس کاهش داد.[۶۷]

بوتسوانا در سال ۲۰۱۸ این محصولات را تولید کرد:

علاوه بر تولیدات کوچک‌تر از سایر محصولات کشاورزی.[۶۷]

ساخت و تولید

صنایع تولیدی در بوتسوانا شامل فرآوری مواد غذایی (به‌ویژه فرآوری گوشت گاو)، فرآوری الماس، تولید منسوجات و پوشاک، نوشابه‌سازی، جواهرسازی، فلزات و محصولات فلزی، صابون‌سازی، ساخت مصالح ساختمانی و تولید شیشه است.[۶۸][۶۹]

بخش ساخت و تولید پتانسیل رشد دارد، با این حال تقریباً ۵٪ از تولید ناخالص داخلی کشور را شامل می‌شود.[۷۰][۷۱] در طول سال‌ها، کاهش قابل‌توجهی در نقش بخش تولید در اقتصاد ملی مشاهده شده است. علت این امر را می‌توان در عوامل متعددی جست‌وجو کرد که مهم‌ترین آن‌ها کمبود مهارت، عدم همراهی با فناوری‌های روز، نبود رقابت‌پذیری و روش‌های بازاریابی نامناسب است.[۷۲]

علم و فناوری

بخش علمی در بوتسوانا در حال رشد است. تعداد انتشارات دانشمندان بوتسوانایی که در پایگاه‌های داده بین‌المللی ثبت شده، از ۱۳۳ مورد در سال ۲۰۰۹ به ۲۱۰ مورد در سال ۲۰۱۴ افزایش یافته است. در سال ۲۰۱۸، بوتسوانا ۲۸۱ مقاله در نشریات علمی و فنی تولید کرد. این کشور یکی از بالاترین سطوح بهره‌وری علمی را در کشورهای جنوب صحرای آفریقا دارد.[۷۳][۷۴] این کشور همچنین دارای صنعت فناوری بالا است و میزبان تعدادی از شرکت‌های فناوری اطلاعات است.[۷۵] در سال ۲۰۲۲، ارزش صادرات فناوری‌های پیشرفته بوتسوانا حدود ۳۸ میلیون دلار بود.[۷۶]

توسعه بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری خارجی

آپارتمان‌های I-Towers در منطقه تجاری مرکزی گابورون

بوتسوانا به دنبال تنوع بخشیدن به اقتصاد خود و دوری از وابستگی به کانی‌ها است که درآمدهای حاصل از آن‌ها تثبیت شده است.[۲۰][۷۷]

سرمایه‌گذاری خارجی در بوتسوانا به‌صورت مقطعی رشد کرده است. در اوایل دهه ۱۹۹۰، دو شرکت آمریکایی اوونز کورنینگ و هاینز سرمایه‌گذاری‌های بزرگی در تأسیسات تولیدی در بوتسوانا انجام دادند.[۷۸] در سال ۱۹۹۷، گروه سنت پل، بیمه بوتسوانا را که یکی از ارائه‌دهندگان پیشرو بیمه کوتاه‌مدت در کشور بود، خریداری کرد. یک شورای بازرگانی آمریکایی (ABC) با بیش از ۳۰ شرکت عضو در سال ۱۹۹۵ افتتاح شد.[۷۹] هیوندای موتور از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۰ یک کارخانه مونتاژ خودرو را در بوتسوانا اداره می‌کرد.[۸۰]

بوتسوانا همچنان به دنبال تنوع‌بخشی بیشتر به اقتصاد و کاهش سهم مواد معدنی است که اکنون یک چهارم تولید ناخالص داخلی را شامل می‌شود، در حالی که در اوایل دهه ۱۹۹۰ نزدیک به نیمی از آن را تشکیل می‌داد.[۲۰][۸۱] سرمایه‌گذاری و مدیریت خارجی در بوتسوانا مورد استقبال قرار می‌گیرد و در نتیجه، بخش‌های مالی و خدمات در دهه ۲۰۰۰ با نرخی تصاعدی افزایش یافته‌اند تا جایگزین معدن به عنوان صنعت پیشرو شوند.[۴۴][۲۰] بوتسوانا کنترل‌های ارزی را در سال ۱۹۹۹ لغو کرد، نرخ مالیات شرکت‌ها در آن پایین (۱۵٪) است و هیچ منعی برای مالکیت خارجی شرکت‌ها وجود ندارد و نرخ تورم تا ژانویه ۲۰۲۴ تقریباً ۴٪ بوده است.[۸۲]

دولت مشارکت بخش خصوصی را برای موفقیت «دهمین برنامه توسعه ملی» (۲۰۰۹–۲۰۱۶) حیاتی می‌داند و تقویت نقش تحقیق و توسعه را مؤثرترین راه برای پرورش کارآفرینی و رشد بخش خصوصی تلقی می‌کند. دولت در حال بررسی سیاست‌های اضافی برای افزایش رقابت‌پذیری است، از جمله استراتژی جدید سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، سیاست رقابت، طرح جامع خصوصی‌سازی و استراتژی ملی توسعه صادرات.[۸۳][۸۴]

بوتسوانا دارای ذخایر عظیم زغال‌سنگ است که احتمالاً آن را به یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان از نظر زغال‌سنگ تبدیل می‌کند. معادن بزرگ زغال‌سنگ، نیروگاه‌های عظیم زغال‌سوز و همچنین یک کارخانه تبدیل زغال‌سنگ به مایع (از طریق فرایند فیشر–تروپش) برای تولید سوخت مصنوعی خودرو برنامه‌ریزی شده است.[۸۵][۸۶][۸۷]

با سوابق اثبات‌شده در حکمرانی خوب اقتصادی، بوتسوانا در سال ۲۰۲۰ به عنوان سومین کشور با کمترین میزان فساد در آفریقا در شاخص ادراک فساد، بالاتر از بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی رتبه‌بندی شد.[۲۰][۸۸] مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۰۲ بوتسوانا را به عنوان سومین کشور رقابتی از نظر اقتصادی در آفریقا معرفی کرد، هرچند بوتسوانا دیگر عضو این مجمع نیست.[۲۰][۸۹] در سال ۲۰۰۱، یک بار دیگر رتبه‌های اعتباری «A» توسط مودیز اینوستور سرویس و استاندارد اند پورز به بوتسوانا اختصاص یافت. این امر بوتسوانا را به بهترین کشور از نظر ریسک اعتباری در آفریقا تبدیل کرده و آن را با بسیاری از کشورهای اروپای مرکزی، شرق آسیا و آمریکای لاتین برابر یا بالاتر قرار می‌دهد.[۲۰] با این حال، تا سال ۲۰۲۴، بوتسوانا در رتبه‌بندی استاندارد اند پورز در سطح BBB+ و در رتبه‌بندی اعتباری مودیز در سطح A3 قرار گرفته است.[۹۰]

سرمایه‌گذاری ایالات متحده در بوتسوانا در سطوح نسبتاً پایینی باقی مانده اما رو به رشد است. شرکت‌های بزرگ آمریکایی مانند کوکا کولا و هاینز از طریق سرمایه‌گذاری مستقیم حضور دارند، در حالی که برخی دیگر مانند کی‌اف‌سی از طریق فرانشیز فعالیت می‌کنند.[۲۰] رتبه‌های اعتباری حاکمیتی به‌وضوح نشان می‌دهد که با وجود چالش‌های مداوم مانند اندازه کوچک بازار، محصور بودن در خشکی و فرآیندهای بوروکراتیک دست‌وپاگیر، بوتسوانا همچنان یکی از بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری در جهان در حال توسعه است.[۲۰]

بوتسوانا به دلیل تاریخ و موقعیت جغرافیایی خود، پیوندهای طولانی و عمیقی با اقتصاد آفریقای جنوبی دارد.[۲۰] اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (SACU) که در حال حاضر شامل نامیبیا، بوتسوانا، لسوتو، اسواتینی و آفریقای جنوبی است، از سال ۱۹۱۰ قدمت دارد.[۲۰] بر اساس این توافق، آفریقای جنوبی عوارض مالیات گمرکی، فروش و مالیات غیرمستقیم را برای هر پنج عضو جمع‌آوری کرده و درآمدها را بر اساس سهم هر کشور از واردات تقسیم می‌کند.[۲۰] فرمول دقیق تقسیم درآمدها و قدرت تصمیم‌گیری در مورد عوارض — که منحصراً در اختیار دولت آفریقای جنوبی بود — به‌طور فزاینده‌ای بحث‌برانگیز شد و اعضا در سال ۲۰۰۱ در این توافق تجدیدنظر کردند.[۲۰] ساختار جدید اکنون رسماً تصویب شده و یک دبیرخانه SACU در ویندهوک نامیبیا تأسیس شده است.[۹۱] پس از الحاق آفریقای جنوبی به سازمان تجارت جهانی (WTO)، بوتسوانا نیز به آن پیوست؛ بنابراین بسیاری از عوارض SACU در حال کاهش است که محصولات خارج از این منطقه را در بوتسوانا رقابتی‌تر می‌کند.[۲۰] در حال حاضر کشورهای عضو SACU و ایالات متحده در حال مذاکره برای یک توافق تجارت آزاد هستند. بوتسوانا همچنین در حال مذاکره برای توافق تجارت آزاد با بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی (مرکوسور) و یک موافقت‌نامه شراکت اقتصادی با اتحادیه اروپا به عنوان بخشی از SADC است.[۹۲]

گابورون میزبان مقر جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) متشکل از ۱۴ کشور است؛ جانشین کنفرانس هماهنگی توسعه جنوب آفریقا (SADCC که در سال ۱۹۸۰ تأسیس شد) که تلاش‌های خود را بر رهایی توسعه اقتصادی منطقه از وابستگی به آفریقای جنوبی در دوران آپارتاید متمرکز کرده بود.[۲۰] SADC آفریقای جنوبی دموکراتیک جدید را در سال ۱۹۹۴ به عضویت پذیرفت و مأموریت گسترده‌ای برای تشویق رشد، توسعه و یکپارچگی اقتصادی در جنوب آفریقا دارد.[۲۰] پروتکل تجاری SADC که در اول سپتامبر ۲۰۰۰ آغاز شد، خواستار حذف تمام موانع تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای برای تجارت تا سال ۲۰۱۲ در میان ۱۱ کشور امضاکننده است.[۲۰] در صورت موفقیت، این پروتکل به شرکت‌های بوتسوانایی دسترسی آزاد به بازار بسیار بزرگ‌تر منطقه‌ای را خواهد داد.[۲۰]

بوتسوانا با موفقیت یک برنامه اقدام برای حذف کودکان کار در بوتسوانا را اجرا کرده است که در دوره ۲۰۰۶–۲۰۰۷ تصویب شد. سازمان «کودکان را آزاد کنید» در سال ۲۰۰۸ بوتسوانا را از لیست کشورهایی که دارای مراکز کار کودکان هستند، حذف کرد.[۹۳]

بخش مالی

بوتسوانا دارای بخش مالی در حال رشدی است و بورس اوراق بهادار این کشور یعنی بورس اوراق بهادار بوتسوانا (BSE) مستقر در گابورون، مسئولیت اداره و تنظیم بازار سهام و اوراق بهادار با درآمد ثابت را بر عهده دارد. BSE که رسماً در سال ۱۹۸۹ تأسیس شد، همچنان برای سیستم مالی بوتسوانا و به‌ویژه بازار سرمایه به عنوان مسیری که دولت، نهادهای شبه‌دولتی و بخش خصوصی می‌توانند از طریق آن بدهی و سرمایه سهام جذب کنند، نقشی محوری دارد. اگرچه BSE کمی کمتر از ۴۰ شرکت فهرست شده دارد، اما میزبان برجسته‌ترین شرکت‌هایی است که در بوتسوانا فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها طیفی از صنایع و بازرگانی، از بانکداری و خدمات مالی گرفته تا عمده‌فروشی، خرده‌فروشی، گردشگری و فناوری اطلاعات را نمایندگی می‌کنند.[۹۴]

واحد پول بوتسوانا یعنی پولای بوتسوانا کاملاً قابل تبدیل است و ارزش آن در برابر سبدی از ارزها که به‌شدت به رند آفریقای جنوبی وابسته است، سنجیده می‌شود.[۲۰] سودها و سرمایه‌گذاری‌های مستقیم را می‌توان بدون محدودیت از بوتسوانا بازگرداند.[۲۰] دولت بوتسوانا تمام کنترل‌های ارزی را در سال ۱۹۹۹ لغو کرد.[۲۰] بانک مرکزی در فوریه ۲۰۰۴ برای حفظ رقابت‌پذیری صادرات در برابر افزایش واقعی ارزش پولا، ارزش آن را ۷٫۵٪ کاهش داد.[۲۰] یک سال بعد در سال ۲۰۰۵، ۱۲٪ کاهش ارزش دیگر رخ داد و سیاست «میخکوب خزنده» (Crawling peg) اتخاذ شد.[۲۰]

مرجع تنظیم مقررات مؤسسات مالی غیربانکی (NBFIRA) که به‌تازگی تأسیس شده، مسئول نظارت بر تمام نهادهای خدمات مالی غیربانکی در کشور است. تا سال ۲۰۲۰، حدود ۸۲٪ از جمعیت بوتسوانا به خدمات مالی رسمی یا غیررسمی دسترسی داشتند.[۹۵] خدمات بانکی همراه به‌تازگی ارائه شده است. در سال‌های اخیر دولت و بانک مرکزی گام‌های جدی برای نوسازی زیرساخت‌های سیستم پرداخت کشور برداشته‌اند. این تلاش‌ها شامل ایجاد یک سیستم پایاپای برای تبادل چک و وجوه الکترونیکی و همچنین سیستم تسویه ناخالص آنی (RTGS) شامل اتصال سوئیفت بوده است.[۹۶]

گابورون میزبان مقر جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) با ۱۴ کشور عضو است.[۲۰] SADC جانشین کنفرانس هماهنگی توسعه جنوب آفریقا (SADCC) است که تلاش‌های خود را بر رهایی توسعه اقتصادی منطقه از وابستگی به آپارتاید در آفریقای جنوبی متمرکز کرده بود. SADC آفریقای جنوبی دموکراتیک جدید را در سال ۱۹۹۴ به عضویت پذیرفت و مأموریت گسترده‌ای برای تشویق رشد، توسعه و یکپارچگی اقتصادی در جنوب آفریقا دارد.[۲۰] پروتکل تجاری SADC که در اول سپتامبر ۲۰۰۰ آغاز شد، خواستار حذف تمام موانع تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای برای تجارت تا سال ۲۰۱۲ در میان ۱۱ کشور امضاکننده است.[۲۰] در صورت موفقیت، به شرکت‌های بوتسوانایی دسترسی آزاد به بازار بسیار بزرگ‌تر منطقه‌ای داده خواهد شد.[۲۰] مرکز منطقه‌ای جنوب آفریقا (RCSA) که «ابتکار جنوب آفریقا» (ISA) آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) را اجرا می‌کند نیز در گابورون مستقر است.[۲۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "World Economic Outlook Database, April 2019". IMF.org. صندوق بین‌المللی پول. Retrieved 29 September 2019.
  2. ↑ "World Bank Country and Lending Groups". datahelpdesk.worldbank.org. گروه بانک جهانی. Retrieved 29 September 2019.
  3. ↑ "Population, total – Botswana". data.worldbank.org. گروه بانک جهانی. Retrieved 8 November 2019.
  4. 1 2 3 4 5 "IMF DataMapper: Botswana". صندوق بین‌المللی پول. 2025. Retrieved 15 Nov 2025.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 "Botswana". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. Retrieved 15 May 2019. (Archived 2019 edition)
  6. ↑ "Inflation rate, average consumer prices". www.imf.org. Retrieved 2025-10-31.
  7. ↑ "Botswana Economic Outlook". 29 March 2019.
  8. ↑ "Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) – Botswana". data.worldbank.org. گروه بانک جهانی. Retrieved 4 December 2019.
  9. ↑ "HDR23-24 Summary (Specifically IHDI)". UNDP.
  10. ↑ United Nations. Specific country data (Report) (in English). United Nations.
  11. ↑ "Specific country data".
  12. ↑ "Labor force, total – Botswana". data.worldbank.org. گروه بانک جهانی. Retrieved 8 November 2019.
  13. ↑ "Employment to population ratio, 15+, total (%) (national estimate) – Botswana". data.worldbank.org. گروه بانک جهانی. Retrieved 8 November 2019.
  14. ↑ "World Bank Open Data".
  15. ↑ "Deuda pública - Botsuana - Economía". www.indexmundi.com.
  16. ↑ "Botswana Foreign aid - data, chart".
  17. ↑ "Rating: Botswana Credit Rating 2025 | countryeconomy.com". countryeconomy.com.
  18. ↑ Leith, J. Clark (2005). Why Botswana Prospered. McGill-Queen's University Press. pp. ix-2. ISBN 978-0-7735-2820-8. JSTOR j.ctt80xfp.
  19. ↑ "BOTSWANA: Systematic Country Diagnostic" (PDF). World Bank Group. Archived (PDF) from the original on 2022-10-09. Retrieved 31 March 2018.
  20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: "Background Note: Botswana". وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا. May 2002. Archived from the original on June 6, 2002.
  21. ↑ Makoni, Patricia Lindelwa (4 May 2017). "Exploring economic structure and drivers of economic growth in Botswana". Journal of Governance and Regulation. 4: 672–678 – via ResearchGate.
  22. ↑ Mguni, Mbongeni; Hill, Matthew (2 September 2025). "Botswana Reels as Diamonds Lose Their Sparkle". Bloomberg. Retrieved 21 October 2025.
  23. ↑ "GNI per capita, PPP (current international $)". data.worldbank.org. World Bank. Retrieved 12 January 2020.
  24. ↑ ICTUR; et al., eds. (2005). Trade Unions of the World (6th ed.). London, UK: John Harper Publishing. ISBN 0-9543811-5-7.
  25. ↑ "Policy position paper on globalization – 2007" (PDF). Botswana Federation of Trade Unions: 25. Archived from the original (PDF) on 2007-09-26.
  26. ↑ "Botswana warns of dangers in dash for African minerals". Reuters.
  27. ↑ "HIV | UNICEF Botswana". www.unicef.org (in English). Retrieved 2024-04-30.
  28. ↑ "Botswana reaches key milestone in the elimination of mother-to-child transmission of HIV". www.who.int (in English). Retrieved 2024-05-03.
  29. ↑ "The agricultural sector in Botswana". Economies Africaines (in English). Archived from the original on September 21, 2018.
  30. 1 2 3 4 5 Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: "Botswana". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on November 19, 2000.
  31. ↑ "www.thelugarcenter.org" (PDF).
  32. 1 2 "Botswana". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. 16 August 2022. (Archived 2022 edition)
  33. ↑ CIA.gov همچنین ببینید File:GDP Real Growth.svg
  34. ↑ Botswana and WTO[unfit]
  35. ↑ "Botswana - Market Overview". www.trade.gov (in English). 2024-02-28. Retrieved 2024-05-03.
  36. ↑ "Highest Diamond Producing Countries 2024". GeeksforGeeks (in American English). 2024-02-14. Retrieved 2024-05-03.
  37. ↑ Ben-Zvi, Gidon (2023-12-21). "A New Dawn for the Botswana Diamond Industry". Rapaport (in American English). Retrieved 2024-05-03.
  38. ↑ "Infrastructure Development". Diamond Facts (in American English). Retrieved 2024-05-03.
  39. ↑ Guest, Peter (3 December 2015). "Inside the world's richest diamond mine". CNN. Retrieved 31 March 2018.
  40. ↑ "Outlook for 2018 robust". The Weekend Post. Retrieved 31 March 2018.
  41. ↑ Rearabilwe Ramaphane (26 April 2017). "Liquidator certifies BCL dead!". Weekend Post.
  42. ↑ "Botswana - Mining & Minerals". www.trade.gov (in English). 2024-02-28. Retrieved 2024-05-05.
  43. ↑ "minedocs.com/20/DTC_Botswana_Global_Publications_Journey_Botswanas_Diamonds.pdf" (PDF). Minedocs.com. p. 2.
  44. 1 2 Botswana Business Law Handbook Strategic Information and Laws. USA International Business Publications. Intl Business Pubns USA. 2012. ISBN 978-1-4387-6945-5. OCLC 746835808.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:دیگران (رده)
  45. ↑ "Botswana president insists on bigger share of diamonds from De Beers venture". Reuters. 25 May 2023. Retrieved 5 May 2024.
  46. ↑ "Ranked: The World's Top Diamond Mining Countries, by Carats". Visual Capitalist. 29 September 2023.
  47. ↑ "Our History". Debswana. Retrieved 31 March 2018.
  48. ↑ "Damtshaa – Debswana's newest mine". De Beers Group. Archived from the original on 14 July 2018. Retrieved 31 March 2018.
  49. ↑ "De Beers to Resurrect Damtshaa Mine". Rapaport News. 30 October 2017. Retrieved 31 March 2018.
  50. ↑ "Diamonex Limited Acquires Kimberlite Pipes in USA". ABN Newswire. Retrieved 20 January 2008.
  51. ↑ "Botswana Lerala Diamond Mine shuts down – newspaper". Reuters Africa. Archived from the original on 5 June 2017. Retrieved 31 March 2018.
  52. ↑ "Botswana - Energy". www.trade.gov (in English). 2024-02-28. Retrieved 2024-05-05.
  53. ↑ "Creamer Media's Mining Weekly Online, South African Mining News :: Coal". Archived from the original on 17 February 2006. Retrieved 2016-05-05.
  54. ↑ "Electricity in Botswana". The Observatory of Economic Complexity (in English). Retrieved 2024-05-05.
  55. ↑ "Botswana Overview". Jindal Africa. Archived from the original on 21 May 2023. Retrieved 31 March 2018.
  56. ↑ "Botswana" (PDF). Global Methane Initiative. Archived (PDF) from the original on 2011-10-09. Retrieved 31 March 2018.
  57. ↑ "Company History". Botash. Archived from the original on 2 December 2020. Retrieved 31 March 2018.
  58. ↑ "Botswana Tourism Industry Report 2021 - ResearchAndMarkets.com". www.businesswire.com (in English). 2021-02-09. Retrieved 2024-05-05.
  59. ↑ "Botswana - Travel and Tourism". www.trade.gov (in English). 2024-02-28. Retrieved 2024-05-05.
  60. ↑ "Botswana Wildlife National Parks & Reserves". AfricanMecca Safaris (in American English). Retrieved 2024-04-30.
  61. ↑ "Moremi Game Reserve: Botswana's wildlife haven for an unmatched safari experience". Moremi.com (in English). Retrieved 2024-04-30.
  62. ↑ "Khwai Community Area". African Bush Camps (in American English). Retrieved 2024-04-30.
  63. ↑ "Khwai Development Trust". Khwai Development Trust (in English). Retrieved 2024-05-01.
  64. ↑ Canby, Vincent (1984-10-28). "FILM VIEW; IS 'THE GODS MUST BE CRAZY' ONLY A COMEDY?". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Retrieved 2024-04-30.
  65. ↑ "Botswana - Agricultural Sectors". www.trade.gov (in English). 2024-02-28. Retrieved 2024-05-05.
  66. ↑ Mguni, Mbongeni. "BMC monopoly nears end as Cabinet approves meat regulator".
  67. 1 2 "Botswana production in 2018, by FAO".
  68. ↑ "Sectors". Archived from the original on 5 آوریل 2022. Retrieved 3 مه 2026.
  69. ↑ "Manufacturing | Go Botswana". Archived from the original on 21 May 2023. Retrieved 6 October 2021.
  70. ↑ "Manufacturing Sector | HRDC". www.hrdc.org.bw. Archived from the original on 5 May 2024. Retrieved 2024-05-05.
  71. ↑ "World Bank Open Data". World Bank Open Data. Retrieved 2024-05-05.
  72. ↑ "www.ceda.co.bw/sites/default/files/Publications/ASSESSMENT_OF_INVESTMENT_OPPORTUNITIES_WITH_THE_MANUFACTURING_SECTOR_IN_BOTSWANA-JUNE_2020.pdf" (PDF). CEDA.
  73. ↑ "Southern Africa. In: UNESCO Science Report: towards 2030 (PDF)".
  74. ↑ "Botswana – Number of scientific and technical journal articles".
  75. ↑ "Best Information Technology Companies in Botswana".
  76. ↑ "Botswana – High-technology exports in current prices".
  77. ↑ "001331-08 Botswana 6" (PDF). OECD.
  78. ↑ "Articles and reports by Hans-Joachim (H.J.) Heinz, 1962-1971". UNCW archives.
  79. ↑ "AMERICAN BUSINESS COUNCIL OF BOTSWANA". www.abc.org.bw. Retrieved 2024-05-03.
  80. ↑ "The Government of Botswana – Economic Snapshot". Archived from the original on 6 January 2009.
  81. ↑ "Botswana (03/26/10)". U.S. Department of State. Retrieved 2021-10-22.
  82. ↑ "CONSUMER PRICE INDEX JANUARY 2024" (PDF). Statistics Botswana.
  83. ↑ Lemarchand, Guillermo A.; Schneegans, Susan, eds. (2013). Mapping Research and Innovation in the Republic of Botswana (PDF). Paris: UNESCO. ISBN 978-92-3-001219-9. Archived (PDF) from the original on 2022-10-09.
  84. ↑ UNESCO Science Report: towards 2030 (PDF). Paris: UNESCO. 2015. pp. 546–547. ISBN 978-92-3-100129-1. Archived (PDF) from the original on 2022-10-09.
  85. ↑ Pecquet, Julian. "Energy-starved Botswana seeks US support as it banks on coal". TheAfricaReport.com.
  86. ↑ "Reuters". رویترز.
  87. ↑ "Challenges and opportunities for coal gasification in developing countries" (PDF). p. 12.
  88. ↑ "CPI 2023". شفافیت بین‌الملل. Retrieved 28 January 2021.
  89. ↑ "Africa". World Economic Forum.
  90. ↑ "Rating: Botswana Credit Rating 2024 | countryeconomy.com". countryeconomy.com (in English). Retrieved 2024-04-30.
  91. ↑ "sacu.int". Archived from the original on 1 March 2024. Retrieved 1 May 2024.
  92. ↑ "SICE: Trade Policy Developments: United States-Southern African Customs Union (SACU)". www.sice.oas.org. Retrieved 2024-04-30.
  93. ↑ "www.datadrivendetroit.org" (PDF).
  94. ↑ "Botswana Stock Exchange" (in American English). Retrieved 2024-05-01.
  95. ↑ "documents1.worldbank.org/curated/en/099113023113526062/pdf/P1790340f765cc07c0b967022a091caa813.pdf" (PDF). p. 6.
  96. ↑ "MFW4A". Archived from the original on 27 July 2011. Retrieved 30 November 2010.

برای مطالعه بیشتر

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اقتصاد بوتسوانا موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.