اقتصاد تیمور شرقی

اقتصاد تیمور شرقی
واحد پولدلار آمریکا (USD) و سکه‌های سنتاوو تیمور شرقی
سال تقویمی
سازمان‌های تجاری
آمارها
تولید ناخالص داخلی
رتبه
رشد تولید ناخالص داخلی
سرانه تولید ناخالص داخلی
  • افزایش $1,490 (nominal; ۲۰۲۵)[۱]
  • افزایش $4,920 (PPP; ۲۰۲۵)[۱]
رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی
تولید ناخالص داخلی هر بخش
  • agriculture: 9.1%
  • industry: 56.7%
  • services: 34.4%
  • (۲۰۱۷)
0.96% (2019 est.)
جمعیت زیر خط فقر
49.9%[۲] (2007 est.)
  • افت مثبت 22.0% on less than $1.90/day (2014)[۳]
  • افت مثبت 65.9% on less than $3.20/day (2014)[۴]
  • افت مثبت 91.8% on less than $5.50/day (2014)[۵]
28.7 (2014 est.)
نیروی کار
581,000 (2022 est.)
بی‌کاری1.79% (2022 est.)
صنایع اصلی
چاپ، تولید صابون، صنایع دستی، پارچه بافته شده
تجارت خارجی
صادرات$60 million (2020 est.)
کالاهای صادراتی
نفت خام، گاز طبیعی، قهوه، سبزیجات مختلف، ضایعات آهن
شرکای اصلی صادرات
واردات$850 million (2020 est.)
کالاهای وارداتی
نفت تصفیه شده، اتومبیل، سیمان، کامیون‌های حمل بار، موتورسیکلت
شرکای اصلی واردات
استقراض ناخالص خارجی
امور مالی عمومی
ذخایر خارجی
$۲۷۹٬۰۰۰٬۰۰۰ (دسامبر ۲۰۱۳)
همهٔ مقدارها -مگر موردهای ذکرشده- به دلار آمریکا است

اقتصاد تیمور شرقی (انگلیسی: Economy of Timor-Leste) طبق رتبه‌بندی بانک جهانی، اقتصادی با درآمد متوسط رو به پایین است.[۱۲] این کشور در رتبه ۱۴۲ شاخص توسعه انسانی قرار دارد که نشان دهنده سطح متوسط توسعه انسانی است.[۱۳] ۲۰٪ از جمعیت بیکار هستند،[۱۴] و ۵۲٫۹٪ با کمتر از ۱٫۲۵ دلار در روز زندگی می‌کنند.[۱۳] حدود نیمی از جمعیت بی‌سواد هستند.[۱۳] نرخ شهرنشینی تیمور شرقی با ۲۷٪، یکی از پایین‌ترین نرخ‌ها در جهان است.

در سال ۲۰۰۷، برداشت بد محصول باعث «بحران بزرگ غذایی» در تیمور شرقی شد. تا ماه نوامبر، یازده منطقه فرعی هنوز به مواد غذایی تأمین‌شده توسط کمک‌های بین‌المللی نیاز داشتند.[۱۵]

طبق داده‌های جمع‌آوری‌شده در سرشماری سال ۲۰۱۰، ۸۷٫۷٪ از خانوارهای شهری و ۱۸٫۹٪ از خانوارهای روستایی برق دارند که میانگین کلی آن ۳۶٫۷٪ می‌شود.[۱۶]

تاریخچه

پیش از استعمار و در جریان آن، جزیرهٔ تیمور بیشتر به‌خاطر چوب صندل خود شناخته می‌شد. دولت استعماری پرتغال همچنین امتیازهایی به شرکت «اکتشاف اقیانوسی» برای توسعهٔ ذخایر نفت و گاز اعطا کرد. با این حال، این روند با تهاجم اندونزی در سال ۱۹۷۶ متوقف شد.

منابع پتروشیمی در سال ۱۹۸۹ با پیمان شکاف تیمور بین اندونزی و استرالیا تقسیم شد[۱۷] این پیمان دستورالعمل‌هایی را برای بهره‌برداری مشترک از منابع بستر دریا در منطقه «شکاف» به جا مانده از تیمور پرتغالی در مرز دریایی توافق شده بین دو کشور در سال ۱۹۷۲ تعیین کرد.[۱۸] قرار بود درآمد حاصل از منطقه مشترک به صورت ۵۰–۵۰ تقسیم شود. شرکت‌های وودساید پترولیوم و کونوکو فیلیپس از طرف دو دولت در سال ۱۹۹۲ توسعه برخی از منابع در شکاف تیمور را آغاز کردند.

در اواخر سال ۱۹۹۹، حدود ۷۰ درصد از زیرساخت‌های اقتصادی تیمور شرقی توسط نیروهای اندونزی و شبه‌نظامیان ضد استقلال نابود شد،[۱۹] و ۲۶۰٬۰۰۰ نفر به سمت غرب گریختند. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵، یک برنامه بین‌المللی به رهبری سازمان ملل متحد، با حضور مشاوران غیرنظامی، ۵۰۰۰ نیروی حافظ صلح (در اوج خود ۸۰۰۰ نفر) و ۱۳۰۰ افسر پلیس، زیرساخت‌ها را به‌طور قابل توجهی بازسازی کرد. تا اواسط سال ۲۰۰۲، به جز حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر از پناهندگان، همه به کشور بازگشته بودند.

اقتصاد در سال ۲۰۱۱ حدود ۱۰ درصد و در سال ۲۰۱۲ با نرخ مشابهی رشد کرد[۲۰]

در حالی که تیمور-لسته از ذخایر فراساحلی نفت و گاز درآمد به‌دست‌آورد، بخش اندکی از آن برای توسعهٔ روستاها هزینه شد؛ روستاهایی که همچنان به کشاورزی معیشتی وابسته‌اند. تا سال ۲۰۱۲، نزدیک به نیمی از جمعیت تیمور شرقی در فقر شدید زندگی می‌کردند.

صنایع

در گزارش شاخص آسانی انجام کسب‌وکار بانک جهانی در سال ۲۰۱۳، تیمور شرقی در رتبه کلی ۱۶۹ و در منطقه شرق آسیا و اقیانوسیه در رتبه آخر قرار گرفت. این کشور به ویژه در بخش‌های «ثبت املاک»، «اجرای قراردادها» و «حل و فصل ورشکستگی» عملکرد ضعیفی داشت و در هر سه مورد در رتبه آخر جهان قرار گرفت.[۲۱] در سال ۲۰۲۰، این کشور رتبه ۱۸۱ را کسب کرد.[۲۲] هیچ قانون ثبت اختراعی در تیمور شرقی وجود ندارد.[۲۳]

در زمینهٔ زیرساخت‌های مخابراتی، تیمور-لسته در شاخص آمادگی شبکه‌ای (NRI) مجمع جهانی اقتصاد، دومین کشور از پایین در آسیاست و در میان کشورهای آسیای جنوب‌شرقی تنها میانمار جایگاهی پایین‌تر از آن دارد. در رده‌بندی سال ۲۰۱۴ این شاخص، تیمور-لسته در رتبهٔ ۱۴۱ قرار گرفت، در حالی‌که در سال ۲۰۱۳ رتبهٔ آن ۱۳۴ بود.[۲۴]

تیمور شرقی بخشی از مثلث رشد تیمور شرقی-اندونزی-استرالیا (TIA-GT) است.

کشاورزی

بخش کشاورزی ۸۰ درصد از جمعیت فعال تیمور شرقی را به خود اختصاص داده است.[۲۵] در سال ۲۰۰۹، حدود ۶۷۰۰۰ خانوار در تیمور شرقی قهوه کشت می‌کردند که بخش بزرگی از این خانوارها فقیر بودند.[۲۵] در حال حاضر، حاشیه سود ناخالص حدود ۱۲۰ دلار در هر هکتار است و بازده هر روز کار حدود ۳٫۷۰ دلار است.[۲۵] تا سال ۲۰۰۹، ۱۱۰۰۰ خانوار ماش پرورش می‌دادند که بیشتر آنها از طریق کشاورزی معیشتی امرار معاش می‌کردند.[۲۵] ۹۴ درصد از صید ماهی داخلی از اقیانوس، به ویژه شیلات ساحلی، حاصل می‌شود.[۲۶] : ۱۷ ۶۶٪ از خانواده‌ها تا حدودی از طریق این فعالیت‌های معیشتی امرار معاش می‌کنند، با این حال، کشور به‌طور کلی غذای کافی برای خودکفایی تولید نمی‌کند و بنابراین به واردات متکی است[۲۶]قهوه، برنج، ذرت، نارگیل، کاساوا، سویا، موز، انبه و سیب‌زمینی شیرین در اینجا کشت می‌شوند. این کشور با تولید ۵۰۱۴ تن در سال ۲۰۱۹، در بین سایر کشورها در رتبه ۴۲ تولید آووکادو قرار گرفت.[۲۵]

داده‌ها

سال تولید ناخالص داخلی (

(در میلیارد دلار آمریکا) PPP)

 تولید ناخالص داخلی (در میلیارد دلار آمریکا) تولید ناخالص داخلی در هر نفر (در دلار آمریکا) رشد تولید ناخالص داخلی (واقع) رشد تولید ناخالص داخلی در هر نفر (واقع) نرخ تورم (در %) بدهی دولتی (در % از تولید ناخالص داخلی)
۱۹۹۳ ۰٫۳۶ ۴۸۰
۱۹۹۴ ۰٫۴۳ ۵۶۱
۱۹۹۵ ۰٫۵۰ ۶۵۸
۱۹۹۶ ۰٫۶۱ ۸۰۱
۱۹۹۷ ۰٫۷۱ ۹۲۶
۱۹۹۸ ۰٫۲۵ ۳۲۸
۱۹۹۹ ۰٫۲۵ ۳۲۸
۲۰۰۰ ۱٫۱ ۰٫۳۷ ۴۱۵
۲۰۰۱ ۱٫۳ ۰٫۴۸ ۵۳۰
۲۰۰۲ ۱٫۲ ۰٫۴۷ ۵۰۸
۲۰۰۳ ۱٫۲ ۰٫۴۹ ۵۱۷
۲۰۰۴ ۱٫۳ ۰٫۴۴ ۴۵۳
۲۰۰۵ ۱٫۴ ۰٫۴۶ ۴۶۴
۲۰۰۶ ۱٫۳ ۰٫۴۵ ۴۴۶
۲۰۰۷ ۱٫۵ ۰٫۵۴ ۵۲۳
۲۰۰۸ ۱٫۷ ۰٫۶۵ ۶۱۴
۲۰۰۹ ۱٫۹ ۰٫۷۳ ۶۷۶
۲۰۱۰ ۲٫۱ ۰٫۸۸ ۸۰۶
۲۰۱۱ ۲٫۳ ۱٫۰۴ ۹۳۶
۲۰۱۲ ۲٫۷ ۱٫۱۶ ۱٬۰۲۴
۲۰۱۳ ۲٫۹ ۱٫۴۰ ۱٬۲۱۰
۲۰۱۴ ۳٫۲ ۱٫۴۵ ۱٬۲۳۲
۲۰۱۵ ۳٫۵ ۱٫۵۹ ۱٬۳۳۲
۲۰۱۶ ۳٫۸ ۱٫۶۵ ۱٬۳۵۳
۲۰۱۷ ۳٫۹ ۱٫۶۲ ۱٬۲۹۹
۲۰۱۸ ۴٫۰ ۱٫۵۸ ۱٬۲۴۹
۲۰۱۹ ۵٫۰ ۲٫۰۵ ۱٬۵۸۳
۲۰۲۰ ۶٫۷ ۱٫۹۰ ۱٬۴۴۲
۲۰۲۱ ۷٫۳ ۱٫۹۰ ۱٬۴۴۲
۲۰۲۲ ۹٫۴ ۲٫۴۵ ۱٬۷۹۳
۲۰۲۳ ۵٫۱ ۱٫۹۹ ۱٬۴۲۵

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 "IMF DataMapper: Timor-leste". صندوق بین‌المللی پول. 2025. Retrieved 31 May 2025.
  2. ↑ Timor Leste بایگانی‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine, The World Bank data
  3. ↑ "Poverty headcount ratio at $1.90 a day (2011 PPP) (% of population) – Timor Leste | Data". data.worldbank.org. Archived from the original on 28 July 2021. Retrieved 2020-10-16.
  4. ↑ "Poverty headcount ratio at $3.20 a day (2011 PPP) (% of population) – Timor Leste | Data". data.worldbank.org. Archived from the original on 28 July 2021. Retrieved 2020-10-16.
  5. ↑ "Poverty headcount ratio at $5.50 a day (2011 PPP) (% of population) – Timor Leste | Data". data.worldbank.org. Archived from the original on 28 July 2021. Retrieved 2020-10-16.
  6. ↑ "Human Development Index (HDI)". hdr.undp.org. HDRO (Human Development Report Office) برنامه عمران ملل متحد. 13 March 2024.
  7. ↑ "Human Development Index (HDI)". hdr.undp.org. HDRO (Human Development Report Office) برنامه عمران ملل متحد. Archived from the original on 15 December 2019. Retrieved 9 September 2022.
  8. ↑ "Inequality-adjusted Human Development Index (IHDI)". hdr.undp.org. HDRO (Human Development Report Office) برنامه عمران ملل متحد. Archived from the original on 12 December 2020. Retrieved 11 December 2019.
  9. ↑ "Export Partners of Timor-Leste". The Observatory of Economic Complexity. Retrieved 15 September 2024.
  10. ↑ "Import Partners of Timor-Leste". The Observatory of Economic Complexity. Retrieved 15 September 2024.
  11. 1 2 "Budget, January 2022" (PDF). www.mof.gov.tl/. تیمور شرقی. p. 74. Archived (PDF) from the original on 11 January 2022. Retrieved 11 April 2023.
  12. ↑ Timor Leste – World Bank بایگانی‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  13. 1 2 3 "- Human Development Reports" (PDF). Archived from the original on 2 April 2019. Retrieved 4 March 2015.
  14. ↑ Timor-Leste بایگانی‌شده در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
  15. ↑ Voice of America, 24.06.07, East Timor Facing Food Crisis بایگانی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine and Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries of Timor-Leste.
  16. ↑ "Highlights of the 2010 Census Main Results in Timor-Leste" (PDF). Direcção Nacional de Estatística. Archived from the original (PDF) on 28 September 2013.
  17. ↑ "TIMOR GAP TREATY between Australia and the Republic of Indonesia on the Zone of cooperation in an area between the Indonesian Province of East Timor and Northern Australia". Archived from the original on 16 June 2005.
  18. ↑ "Radio Australia". Archived from the original on 2 January 2007.
  19. ↑ Timor-Leste بایگانی‌شده در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
  20. ↑ "Timor-Leste's Economy Remains Strong, Prospects for Private Sector Development Strengthened". Asian Development Bank. Archived from the original on 2 January 2014.
  21. ↑ "Doing Business in Timor-Leste". World Bank. Archived from the original on 10 February 2013. Retrieved 13 February 2013.
  22. ↑ "Timor-Leste Country Report 2022". Bertelsmann Stiftung. 2022. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 2 May 2022.
  23. ↑ "Gazetteer – Patents". Billanderson.com.au. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 28 March 2010.
  24. ↑ "NRI Overall Ranking 2014" (PDF). World Economic Forum. Archived (PDF) from the original on 25 October 2016. Retrieved 28 June 2014.
  25. 1 2 3 4 5 "Expanding Timor – Leste's Near – Term Non – Oil Exports" (PDF). World Bank. August 2010. pp. iii. Archived from the original (PDF) on 3 March 2016. Retrieved 27 May 2022.
  26. 1 2 "Climate Risk Country Profile – Timor-Leste". Asian Development Bank, World Bank Group. 18 November 2021. Archived from the original on 23 May 2022. Retrieved 23 May 2022.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اقتصاد تیمور شرقی موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.