اقرارنامه آوگسبورگ
اقرارنامه آوگسبورگ (به آلمانی: Augsburger Bekenntnis) که با نام لاتینی کنفسیو آوگوستانا (به لاتین: Confessio Augustana) نیز شناخته می‌شود نخستین اعتقادنامه رسمی کلیسای لوتری و یکی از مهم‌ترین اسناد اصلاحات پروتستانی است. این سند به دو زبان آلمانی و لاتین نگاشته شد و در ۲۵ ژوئن ۱۵۳۰ از سوی شماری از شاهزادگان و شهرهای آزاد آلمانی در مجلس آوگسبورگ به کارل پنجم، امپراتور مقدس روم، تقدیم گردید.
کارل پنجم شاهزادگان و سرزمین‌های آزاد امپراتوری مقدس روم را فراخوانده بود تا باورهای دینی خود را شرح دهند و بدین ترتیب وحدت دینی و سیاسی امپراتوری بازیابد و پشتیبانی آنان را در برابر تهدید عثمانی و محاصره وین (۱۵۲۹) جلب کند. فیلیپ ملانشتن نویسنده اصلی این سند بود و مارتین لوتر که به دلیل حکم تبعید مجلس ورمس نمی‌توانست در آوگسبورگ حاضر شود، از کوبورگ متن را تأیید کرد. اقرارنامه آوگسبورگ چهارمین سند گنجانده‌شده در کتاب وفاق لوتری است.
پیشینه
مقدمات و نوشتارهای پیشین
فیلیپ ملانشتن، مارتین لوتر و یوستوس یوناس پیش‌تر در سال ۱۵۲۹ خلاصه‌ای از دیدگاه‌های کلامی خود را در «مواد شوابخ» تدوین کرده بودند.[۱] در ۲۱ ژانویه ۱۵۳۰، کارل پنجم از بولونیا نامه‌هایی صادر کرد و مجلس امپراتوری را برای ۸ آوریل به آوگسبورگ فراخواند تا دربارهٔ مسائل گوناگون مهم گفت‌وگو شود.[۲] هرچند متن فراخوان به زبانی صلح‌جویانه نوشته شده بود، برخی پروتستان‌ها آن را با سوءظن نگریستند. لاندگراف فیلیپ یکم هسن در حضور در مجلس تردید داشت، اما انتخابگر یوهان ساکسونی که فراخوان را در ۱۱ مارس دریافت کرد، در ۱۴ مارس به مارتین لوتر، یوستوس یوناس، یوهان بوگنهاگن و فیلیپ ملانشتن دستور داد تا در تورگاو خلاصه‌ای از ایمان لوتری تهیه کنند.[۲]
مواد تورگاو
این خلاصه به «مواد تورگاو» شهرت یافت. در ۳ آوریل، انتخابگر و اصلاحگران از تورگاو حرکت کردند و در ۲۳ آوریل به کوبورگ رسیدند. در آنجا لوتر باقی ماند زیرا بر اساس حکم مجلس ورمس تبعیدی بود. بقیه هیئت در ۲ مه به آوگسبورگ رسیدند.[۲] در طول سفر، ملانشتن بر پایه مواد تورگاو پیش‌نویس گسترده‌تری تهیه کرد و آن را در ۱۱ مه برای لوتر در کوبورگ فرستاد و لوتر آن را تأیید کرد.[۲] اصلاحاتی نیز در نشست‌های ملانشتن با یوناس، صدراعظم ساکسونی کریستیان بایر، کریستوف فون اشتادیون اسقف آوگسبورگ و آلفونسو د والدس دبیر امپراتوری پیشنهاد شد.[۲]
منابع آلمانی نشان می‌دهند که تعیین دقیق سندی واحد به نام «مواد تورگاو» دشوار است. کارل ادوارد فورشتمان در ۱۸۳۳ اسنادی را منتشر کرد که به مشاوره‌های تورگاو نسبت داد، اما برخی مورخان کلیسایی تأکید کرده‌اند که «هیچ سندی وجود ندارد که بتوان آن را به‌طور قطعی مواد تورگاو شناسایی کرد».[۳]
نقش لوتر
لوتر در سال ۱۵۳۰ همراه هیئت انتخابگر ساکسونی تا کوبورگ آمد اما چون تبعیدی بود، شهر آزاد نورنبرگ که نزدیک‌تر به آوگسبورگ بود جرأت پذیرایی او را نداشت. لوتر در دژ کوبورگ ماند و از آنجا با نوشته‌های تبلیغاتی از کار ملانشتن در آوگسبورگ پشتیبانی کرد.[۴] گونتر ونتس، پژوهشگر الهیات، تأکید می‌کند که نمی‌توان «سهم مستقیم لوتر در صورت‌بندی‌های خاص اعتقادنامه» را در متن نشان داد، بلکه باید از «تأثیر» کلی لوتر بر بنیان فکری سند سخن گفت.[۴]
نامه‌های لوتر در طول مجلس نشان می‌دهد که او متن اعتقادنامه را تأیید می‌کرد و خواستار پایبندی کامل به آن بود. در نامه ۲۹ ژوئن به ملانشتن نوشت: «برای من در این دفاعیه بیش از اندازه امتیاز داده شده‌است» و از هرگونه امتیاز بیشتر در مذاکرات برحذر داشت.[۵]
فولکر لپین تأکید می‌کند که انتخابگر یوهان ساکسونی نمی‌خواست دیپلماسی کورساکسونی را به لوتر بسپارد زیرا لوتر خود را پیامبری کتاب مقدسی می‌دانست و غیرقابل پیش‌بینی بود. از ژانویه ۱۵۲۹ نوشته‌های سیاسی لوتر زیر نظارت پیشین قرار گرفته بود و در آوگسبورگ انتخابگر بر ملانشتن تکیه کرد.[۶]
تصویب نهایی و قرائت
صورت نهایی متن در ۲۳ ژوئن ۱۵۳۰ در حضور انتخابگر یوهان ساکسونی، لاندگراف فیلیپ هسن، مارگراف گئورگ براندنبورگ، دوک‌های ارنست و فرانتس لونبورگ، نمایندگان نورنبرگ و رویتلینگن و شماری دیگر از مشاوران و دوازده الهی‌دان تصویب شد.[۲] سپس اعتقادنامه به امضای انتخابگر یوهان ساکسونی، مارگراف گئورگ، دوک ارنست لونبورگ، لاندگراف فیلیپ هسن، شاهزاده ولفگانگ آنهالت و نمایندگان نورنبرگ و رویتلینگن رسید.[۲]
در جریان مجلس، شهرهای وایسنبورگ در بایرن، هایلبرون، کمپتن و ویندسهایم نیز موافقت خود را با اعتقادنامه اعلام کردند.[۲] امپراتور خواسته بود که اعتقادنامه در نشست بعدی (۲۴ ژوئن) به او تسلیم شود. هنگامی که شاهزادگان پروتستان خواستار قرائت عمومی شدند، درخواستشان رد شد و تلاش شد از خوانده شدن سند جلوگیری شود، اما شاهزادگان پروتستان اعلام کردند تا زمانی که اجازه قرائت داده نشود اعتقادنامه را تحویل نخواهند داد.[۲]
سرانجام ۲۵ ژوئن برای ارائه تعیین شد. برای دور نگه داشتن مردم، به جای تالار بزرگ شهر که نشست‌های مجلس در آن برگزار می‌شد، نمازخانه کوچک کاخ اسقفی انتخاب شد. دو صدراعظم ساکسونی، کریستیان بایر و گرگور بروک، برخلاف خواست امپراتور به میانه مجمع رفتند: یکی با نسخه آلمانی و دیگری با نسخه لاتینی. قرائت نسخه آلمانی توسط کریستیان بایر دو ساعت به طول انجامید و چنان رسا بود که هر واژه‌ای در بیرون نیز شنیده می‌شد.[۲] پس از قرائت، هر دو نسخه به امپراتور تسلیم شد. او نسخه آلمانی را به صدراعظم امپراتوری (انتخابگر ماینتس) سپرد و نسخه لاتینی را خود برداشت. هیچ‌یک از این دو نسخه اصلی امروزه موجود نیست.[۲]
نخستین انتشار رسمی (به لاتین: Editio princeps) را فیلیپ ملانشتن، استاد دانشگاه ویتنبرگ و همکار نزدیک مارتین لوتر، ویرایش کرد.[۲]
جایگاه اعتقادنامه در سنت کلیسایی
اقرارنامه آوگسبورگ در پایان دهه ۱۵۲۰ نگاشته شد؛ دوره‌ای که اصلاحگران از چارچوب سازمان کلیسایی موجود خارج شده و کلیساهای مستقل خود را بنیان می‌نهادند. نخستین فرمان مجموعه قوانین ژوستینیان از همه اقوام امپراتوری روم خواسته بود از دینی پیروی کنند که حواری پطرس به رومیان آموخته بود. کلیسای رسمی این تداوم را از طریق جانشینی پاپ‌ها تضمین‌شده می‌دانست، اما اصلاحگران خود را ادامه‌دهنده آموزه‌های رسولی می‌دانستند. از همین رو اعتقادنامه می‌کوشد نشان دهد که باورمندانش سنت کلیسایی اصیل و کهن را ادامه می‌دهند.[۷]
میراث سنتی که اعتقادنامه به آن ارجاع می‌دهد کاملاً غربی-لاتینی است. آوگوستینوس پرارجاع‌ترین پدر کلیسا در متن است و دیگر نویسندگان کلیسای باستان که به عنوان مرجع نام برده می‌شوند عبارت‌اند از: آمبروسیوس، سیپریانوس، یوحنا زرین‌دهان، کاسیودوروس، ایرنائوس، هیرونیموس، گلاسیوس و گرگوریوس بزرگ.[۸] ملانشتن از نویسندگان مکتب اسکولاستیک (مدرسی) به عنوان مرجع نقل نمی‌کند و تنها با ذکر نام ژان ژرسون، پیوس دوم و نیکلاس کوزایی می‌خواهد نشان دهد که خواست اصلاح پیش از اصلاحگران نیز مطرح بوده‌است.[۸]
محتوا
بیست‌وهشت ماده
اقرارنامه آوگسبورگ از ۲۸ ماده تشکیل شده‌است که شاهزادگان لوتری و نمایندگان «شهرهای آزاد» آن را در مجلس آوگسبورگ ارائه کردند. این مواد شامل گزاره‌های مثبت (تزها) و منفی (آنتی‌تزها) است: ۲۱ ماده نخست «مواد اصلی ایمان» و ۷ ماده پایانی «اصلاح سوءکاربردها» را شرح می‌دهند.[۲]
مواد اصلی ایمان
| ماده | عنوان | شرح |
|---|---|---|
| ۱ | خدا | باور به خدای سه‌گانه و رد تفسیرهای غیرتثلیثی |
| ۲ | گناه نخستین | سرشت انسان گناه‌آلود است و از راه غسل تعمید و روح‌القدس رستگار می‌شود |
| ۳ | پسر خدا | تجسد، یعنی پیوند کامل انسانی و الهی در شخص عیسی مسیح |
| ۴ | پارسادانی به ایمان | انسان تنها از طریق عیسی مسیح و نه توانایی‌های خود پارسا شمرده می‌شود |
| ۵ | مقام موعظه | مسیح برای اعلام انجیل، مقام خدمت مقدس را برقرار کرده‌است |
| ۶ | اطاعت نوین | کارهای نیک میوه ایمان و رستگاری‌اند نه بهای آن‌ها |
| ۷ | کلیسا | یک کلیسای مقدس مسیحی وجود دارد که هر جا انجیل به درستی موعظه و آیین‌های مقدس بر پایه انجیل اجرا شود یافت می‌شود |
| ۸ | چیستی کلیسا | کلام و آیین‌های مقدس همواره معتبرند زیرا مسیح آن‌ها را بنیان نهاده‌است |
| ۹ | غسل تعمید | غسل تعمید ضروری است و فیض خدا از طریق آن بخشیده می‌شود؛ کودکان نیز تعمید می‌یابند |
| ۱۰ | شام خداوند | بدن و خون مسیح به‌راستی حاضرند و به شرکت‌کنندگان داده می‌شوند |
| ۱۱ | اعتراف | بخشودگی خصوصی باید در کلیسا بماند، هرچند برشمردن همه گناهان ممکن نیست |
| ۱۲ | توبه | توبه دو بخش دارد: پشیمانی بر پایه شریعت و ایمان از راه انجیل |
| ۱۳ | کاربرد آیین‌های مقدس | آیین‌های مقدس نمودهای مادی کلام خدا و پیمان او با ما هستند |
| ۱۴ | نظم کلیسایی | تنها کسانی که به‌درستی فراخوانده شده‌اند می‌توانند عمومی موعظه یا آیین‌ها را اجرا کنند |
| ۱۵ | آداب کلیسایی | جشن‌ها و تقویم‌های کلیسایی سودمندند اما رعایت آن‌ها برای رستگاری ضروری نیست |
| ۱۶ | امور مدنی | حکومت‌های دنیوی بخشی از نظم طبیعی خدا هستند و مسیحیان آزادند در آن‌ها خدمت کنند |
| ۱۷ | بازگشت مسیح | مسیح باز خواهد گشت تا مردگان را برخیزاند و جهان را داوری کند؛ هزاره‌گرایی مسیحی رد می‌شود |
| ۱۸ | اختیار | انسان در «پارسایی مدنی» تا اندازه‌ای اختیار دارد اما در رستگاری هیچ اختیاری ندارد |
| ۱۹ | سرچشمه گناه | گناه نه از خدا بلکه از اراده شریر که از خدا روی‌گردان شده سرچشمه می‌گیرد |
| ۲۰ | کارهای نیک | پارسادانی به ایمان کارهای نیک را نفی نمی‌کند بلکه ایمان خود سبب کارهای نیک می‌شود |
| ۲۱ | بزرگداشت قدیسان | قدیسان نه به عنوان واسطه نزد خدا بلکه به عنوان نمونه و الهام‌بخش ایمان بزرگ داشته می‌شوند |
اصلاح سوءکاربردها
| ماده | عنوان | شرح |
|---|---|---|
| ۲۲ | هر دو گونه در عشای ربانی | شایسته‌است هم نان و هم شراب تقدیس‌شده به شرکت‌کنندگان داده شود |
| ۲۳ | ازدواج کشیشان | روحانیان لوتری مجازند ازدواج کنند زیرا اسقفان کلیسای نخستین متأهل بودند و ازدواج نظم آفرینش خداست |
| ۲۴ | مراسم عشا | لوتری‌ها مراسم عشا را حفظ می‌کنند اما آن را «عملی» برای رستگاری یا سود مادی نمی‌دانند |
| ۲۵ | اعتراف | اعتراف و بخشودگی ضروری‌اند اما نباید مایه اضطراب مؤمن شوند |
| ۲۶ | تمایز خوراک‌ها | سنت‌هایی که روزه‌داری و محدودیت‌های غذایی را راهی برای جلب فیض خدا می‌دانند با انجیل ناسازگارند |
| ۲۷ | نذرهای رهبانی | انسان نمی‌تواند با انزوا یا نذر به کمال برسد |
| ۲۸ | قدرت کلیسایی | تنها قدرت داده‌شده به روحانیان از طریق کتاب مقدس قدرت موعظه، تعلیم و اجرای آیین‌های مقدس است |
نتیجه‌گیری
اعتقادنامه با این بیانیه پایان می‌یابد که «در آموزه و آیین‌ها چیزی برخلاف کتاب مقدس یا کلیسای جامع پذیرفته نشده‌است» و با امضای چندین رهبر دنیوی ساکسونی همراه شده‌است.[۲]
پایه‌های کلامی
اقرارنامه آوگسبورگ بر سه بنیاد استوار است: پارسادانی به ایمان، کشیشی همگانی (همه مسیحیان از راه تعمید برابر و همه کشیش‌اند) و کتاب مقدس به عنوان تنها مرجع چون خزانه وحی الهی است.[۹] تنها سه آیین مقدس (در برابر هفت آیین کلیسای کاتولیک) حفظ شده‌اند: غسل تعمید، توبه و عشای ربانی. دربارهٔ عشای ربانی، لوتری‌ها به حضور واقعی مسیح باور دارند.[۹]
پیامدها و نفوذ
.jpg)
واکنش امپراتور و واتیکان
پس از قرائت عمومی اعتقادنامه، پاسخ مورد انتظار کارل پنجم و نمایندگان واتیکان به‌سرعت ارائه نشد. در ۳ اوت ۱۵۳۰ الهی‌دانان کاتولیک پاسخی با عنوان «ردیه» یا «تکذبیه» (به لاتین: Confutatio) تهیه کردند، اما این سند چنان سست بود که هرگز به انتشار گسترده نرسید.[۱۰] کارل پنجم در ۲۲ سپتامبر از شنیدن پاسخ اصلاحگران سر باز زد و ردیه را توسط مجلس که اکثریت آن کاتولیک بود تصویب کرد.[۱۱] در سپتامبر، کارل پنجم اعلام کرد که پاسخ کافی بوده و به شاهزادگان لوتری تا ۱۵ آوریل ۱۵۳۱ مهلت داد تا به خواسته‌های ردیه پاسخ دهند.[۱۰]
دفاعیه ملانشتن
در پاسخ، فیلیپ ملانشتن نوشتاری مفصل در دفاع از اعتقادنامه و رد استدلال‌های ردیه نگاشت که به «دفاعیه اقرارنامه آوگسبورگ» (به لاتین: Apologia Confessionis Augustanae) شهرت یافت. این سند به‌زودی به آلمانی ترجمه و در سرتاسر آلمان پخش و خوانده شد.[۱۰]
اتحاد شمالکالدن
شاهزادگان لوتری حاضر در مجلس هم‌زمان بر تشکیل اتحاد نظامی در صورت اقدام کارل پنجم توافق کردند که به اتحاد شمالکالدن شهرت یافت.[۱۰] تا ۱۵۳۵ این اتحاد هر شهر یا ایالتی را که رسماً اعتقادنامه و دفاعیه آن را بپذیرد می‌پذیرفت. اعتقادنامه در ۱۵۳۶ به انگلیسی ترجمه شد و هنری هشتم پادشاه انگلستان فرصت امضای آن و پیوستن به اتحاد را یافت، اما اختلاف‌های کلامی و سیاسی مانع شد.[۱۰]
تنش‌های سیاسی میان اتحاد شمالکالدن و نیروهای کارل پنجم سرانجام به جنگ شمالکالدن (۱۵۴۶–۱۵۴۷) انجامید که با پیروزی قاطع کارل پنجم پایان یافت اما مسئله دینی و سیاسی را حل نکرد. هشت سال بعد، شاهزادگان لوتری و کارل پنجم بر صلح آگسبورگ توافق کردند که به لوتریانیسم جایگاه قانونی در امپراتوری مقدس روم بخشید.[۱۰]
نفوذ بر کلیسای انگلستان و اسکاندیناوی
ترجمه انگلیسی اعتقادنامه و الهی‌دانان لوتری آلمانی بر تدوین نخستین مواد ایمان انگلیکنی در دهه ۱۵۳۰ تأثیر گذاشتند که سرانجام در ۱۵۶۳ به «سی‌ونه ماده» انجامید.[۱۰] در اسکاندیناوی، پادشاه دانمارکی-نروژی کریستیان سوم در ۶ اوت ۱۵۳۶ وارد کپنهاگ شد و شش روز بعد کودتایی انجام داد که اصلاحات پروتستانی را در دانمارک و سپس نروژ برقرار کرد.[۱۰] در سوئد (و همچنین فنلاند) اعتقادنامه در ۱۵۹۳ از طریق شورای اوپسالا پذیرفته شد و در دانمارک (و نیز نروژ و ایسلند) در ۱۶۶۵ به‌طور رسمی تصویب شد.[۱۰]
پذیرش در میان اصلاحگران دیگر
اقرارنامه آوگسبورگ شناسایی گسترده‌ای در میان اصلاح‌یافتگان نیز به دست آورد. امضاکنندگان وفاق ویتنبرگ در مه ۱۵۳۶ (از جمله مارتین بوتسر و ولفگانگ کاپیتو) آن را پذیرفتند و الهی‌دانانی چون ژان کالون و تئودور بز نیز آن را تأیید کردند. کلیسای برادران موراویایی (به لاتین: Unitas Fratrum) که وارث جنبش هوسی سده پانزدهم بود، اقرارنامه آوگسبورگ ۱۵۳۰ را تنها اعتقادنامه خود می‌شمارد.[۱۲]
ویرایش واریاتا
در ۱۵۴۰، فیلیپ ملانشتن ویرایش بازنگری‌شده‌ای با عنوان «واریاتا» (به لاتین: Variata) تهیه کرد که ژان کالون آن را امضا کرد. نسخه لاتینی ۱۵۴۰/۴۲ واریاتا به فهم اصلاح‌یافته (کالوینی) از عشای ربانی نزدیک‌تر بود و به همین دلیل حاکمان اصلاح‌یافته نیز توانستند آن را بپذیرند تا از حمایت حقوقی صلح آگسبورگ بهره‌مند شوند.[۱۳] بسیاری از کلیساهای لوتری در اسناد رسمی خود تصریح می‌کنند که به «اعتقادنامه تغییرنیافته آوگسبورگ» پایبندند.[۱۰]
کتاب وفاق
اختلاف‌های کلامی درون لوتریانیسم در نیمه دوم سده شانزدهم به گردآوری مجموعه‌ای قطعی از اعتقادنامه‌های لوتری در کتاب وفاق (۱۵۸۰) انجامید. این کتاب اقرارنامه آوگسبورگ و دفاعیه آن را به عنوان اعتقادنامه‌های بنیادین ایمان لوتری دربرمی‌گیرد.[۱۰]
سال‌های پذیرش در ایالت‌ها
| ایالت / سرزمین | سال پذیرش |
|---|---|
| انتخابگرنشین زاکسن | ۱۵۳۰ |
| شهر آزاد لوبک | ۱۵۳۰ |
| وورتمبرگ | ۱۵۳۴ |
| آنهالت-کوتن | ۱۵۳۴–۱۵۳۵ |
| پومرانی | ۱۵۳۴–۱۵۳۵ |
| اسقف‌نشین لوبک | ۱۵۳۵ |
| شاهزاده‌نشین لیپه | ۱۵۳۸ (در ۱۶۰۵ به اعتقادنامه اصلاح‌یافته روی آورد) |
| مارک‌گراف‌نشین براندنبورگ | ۱۵۳۹ |
| مکلنبورگ | ۱۵۴۹ |
| شهرستان شاومبورگ | ۱۵۵۹ |
| هسن-کاسل | ۱۵۶۶ (تنها اسماً؛ در عمل اصلاح‌یافته بود و در ۱۶۰۵ رسماً اعلام شد) |
| دوک‌نشین برانشوایگ-لونبورگ | ۱۵۶۸ |
| اولدنبورگ | ۱۵۷۳ |
| برمن | ۱۵۶۶/۱۵۸۰ |
| فردن | ۱۵۶۶/۱۵۸۰ |
| سوئد (و نیز فنلاند) | ۱۵۹۳ |
| دانمارک (و نیز نروژ و ایسلند) | ۱۶۶۵ |
در موسیقی
سمفونی شماره ۵ فلیکس مندلسون (که در واقع دومین سمفونی او به ترتیب زمان آهنگسازی بود) به مناسبت سیصدمین سالگرد اقرارنامه آوگسبورگ ساخته شد و از همین رو «سمفونی اصلاحات» نام گرفت. با این حال، سمفونی برای جشن‌های رسمی سفارش داده نشد؛ به‌جای آن اثری از ادوارد گرل برای چهار صدای مردانه آکاپلا سفارش شد.[۱۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Reu، Johann Michael (۱۹۳۰). The Augsburg Confession. ص. ۲۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Kolde، T. (۱۹۱۴). Augsburg Confession And Its Apology. New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge. ص. ۳۶۱–۳۶۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Slenczka، Notger (۲۰۲۰). Theologie der reformatorischen Bekenntnisschriften. EVA. ص. ۱۵۹–۱۶۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Wenz، Gunther (۱۹۹۶). Theologie der Bekenntnisschriften der evangelisch-lutherischen Kirche. ج. ۱. De Gruyter. ص. ۵۰۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Leppin، Volker (۲۰۱۷). Martin Luther. Von Zabern (WBG). ص. ۳۰۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Leppin، Volker (۲۰۱۷). Martin Luther. Von Zabern (WBG). ص. ۲۹۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Slenczka، Notger (۲۰۲۰). Theologie der reformatorischen Bekenntnisschriften. EVA. ص. ۱۲۵–۱۲۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Dittrich، Bernhard (۱۹۸۳). Das Traditionsverständnis in der Confessio Augustana und in der Confutatio. Benno-Verlag. ص. ۳۹–۴۳. شابک ۹۷۸-۳-۷۴۶۲-۰۳۲۰-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Henri Dubief (۱۹۸۱). «Rendre au grand jour témoignage à la vérité». Bulletin de la Société de l'Histoire du Protestantisme Français. ۱۲۷: ۱۸۱–۱۸۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 «Augsburg Confession — Influence». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Confession d'Augsbourg — Présentation et rejet». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Confession d'Augsbourg — La diffusion». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Confessio Augustana». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Augsburg Confession — In music». Wikipedia. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Augsburg Confession». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Confession d'Augsbourg». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Confessio Augustana». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «إقرار أوغسبورغ». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- متن لاتینی اقرارنامه آوگسبورگ با ترجمه موازی انگلیسی در کتابخانه دیجیتال کلاسیک‌های مسیحی
- متن کامل اقرارنامه آوگسبورگ شامل مواد ۲۲ تا ۲۸
- کتاب کنکورد
- متون مسیحیت سده ۱۶ (میلادی)
- تاریخ آوگسبورگ