الابنیه عن حقایق الادویه
الأبنیه عن حقایقِ الأدویه، کهنترین کتاب زبان فارسی در زمینهٔ داروشناسی و یکی از کهنترین آثار به نثر فارسی است که به دست ابومنصور موفق هروی، داروشناس ایرانی سدهٔ چهارم هجری، نوشته شده است.
نسخهها
از این کتاب دو نسخهٔ خطی در دست است: یک نسخه از سال ۴۴۷ ه.ق به خط اسدی توسی، شاعر نامدار، محفوظ در کتابخانهٔ ملی اتریش در وین (این نسخه قدیمیترین نسخهٔ خطیِ تاریخدار به زبان و خط فارسی است) و نسخهٔ دیگر از سدهٔ ششم هجری و محفوظ در کتابخانهٔ مجلس شورای ملی در تهران.
مشخصات
به نوشتهٔ گوستاو فلوگل (۱۸۰۲–۱۸۷۰)، خاورشناس آلمانی، مجموع مفردات طبیای که در این کتاب عنوان شده، ۵۴۷ مورد است که بر حسب حروف تَهَجّی مرتب شده (ولی فقط بر حسب حروف اول، و ترتیبِ حروف دوم و بعدتر در آن رعایت نشده است). این کتاب را نخستین بار فرانسیسکو رومئو زلیگمان (۱۸۰۸–۱۸۹۲) در سال ۱۸۵۹ در وین به چاپ رساند و ترجمهٔ آلمانی آن به دست عبدالخالق آخوندف، بدون تاریخ، در شهر هالهٔ آلمان چاپ شد. متن تصحیحشدهٔ این کتاب به کوشش احمد بهمنیار و حسین محبوبی اردکانی در سال ۱۳۴۶ ه.خ در تهران به چاپ رسیده است. چاپ عکسی نسخهٔ خطی وین در سال ۱۳۸۹ از سوی مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده است.
منابع
- دایرةالمعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب، جلد اول، تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۵.