البطانی شرقی
البطانی الشرقی
البطانی الشرقی | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: بطانی شرقی[۱] | |
  البطانی الشرقی جای‌نمایی در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۴۵′۰۷″ شمالی ۳۴°۴۳′۲۴″ شرقی / ۳۱٫۷۵۱۹۴°شمالی ۳۴٫۷۲۳۳۳°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۲۳/۱۲۸ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | غزه |
| تاریخ تخلیه | ۱۳ مه ۱۹۴۸[۲] |
| مساحت | |
| • کل | ۵٬۷۶۴ دونوم (۵٫۸ کیلومتر مربع یا ۲٫۲ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۶۵۰[۳] |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| سکونتگاه‌های کنونی | ندارد |
البطانی الشرقی (البطانی الشرقی) روستایی عرب فلسطینی در بخش غزه از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در فاصلهٔ نزدیک به ۳۶٫۵ کیلومتری شمال‌شرق غزه و بر زمینی هموار در جلگهٔ ساحلی جنوبی فلسطین جای داشت. جمعیت این روستا در سال ۱۹۴۵ میلادی ۶۵۰ تن بود. البطانی الشرقی در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تخلیه و ویران شد.
روستای توأمان آن، البناطی غربی، در شمال‌غربی و در فاصلهٔ کمتر از ۲ کیلومتری قرار داشت. از میان اراضی روستا وادی الماری، یکی از شاخه‌های وادی صقریر، می‌گذشت که در زمستان طغیان می‌کرد و گسترش روستا به سوی شرق را ناممکن می‌ساخت. ارتفاع میانگین روستا نزدیک به ۵۰ متر از سطح دریا بود.
پیشینه
دوران باستان و اسلامی
در این محل آثار سفالینه‌های دوران بیزانسی به همراه سکه‌هایی از دوران فرمانروایی فوکاس و کنستانتین چهارم یافت شده‌است.[۴]
کهن‌ترین اشاره به البطانی حاکی از آن است که این روستا در آغاز مزرعه‌ای بود که معاویة بن ابی‌سفیان، نخستین خلیفه اموی (۶۶۱–۶۸۰ میلادی)، در سدهٔ هشتم میلادی بنیاد نهاد.[۵]
دوران عثمانی
البطانی الشرقی همچون سراسر فلسطین در سال ۱۵۱۷ میلادی به امپراتوری عثمانی پیوست. بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶، این روستا در ناحیه (نهیه) غزه، در شرق اسدود و شمال بیت‌دراس و بخشی از سنجق غزه بود و ۳۹ تن جمعیت داشت. ساکنان همگی مسلمان بودند و بر گندم، جو، میوه، کندوهای عسل، بز و تاکستان مالیات می‌پرداختند.[۶]
روستا در نقشهٔ پیر ژاکوتن که در سال ۱۷۹۹ تنظیم شد به‌صورت روستایی بی‌نام نمایان است.[۷]
در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون از این روستا با نام el-Butaniyeh, the east به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیهٔ غزه یاد کرد.[۸]
در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن، کاوشگر فرانسوی، از روستا دیدن کرد و آن را Bathanieh Ech-Charkieh نامید. او نزدیک به ۱۰۰ خانهٔ خشتی و سنگ‌های باستانی در کنار چاهی یافت. مزارع تنباکو در باغ‌هایی محصور به پرچین‌های کاکتوس کشت می‌شد.[۹]
آلبرت سوسین با استناد به فهرست رسمی روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ گزارش کرد که البطانی الشرقی ۸۹ خانه و ۲۶۵ نفر جمعیت دارد؛ هرچند در آن شمارش تنها مردان سرشماری شده بودند.[۱۰] مارتین هارتمان نیز شمار خانه‌های روستا را ۸۵ ثبت کرد.[۱۱]
در سال ۱۸۸۲ گزارش «بررسی فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین البطانی الشرقی را روستایی در زمین پست توصیف کرد که از شرق به غرب و به شکل مستطیل گسترده شده و باغچه‌ها و چاه‌های متعددی آن را فراگرفته بود.[۱۲]
دوران قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت البطانی الشرقی ۳۰۴ تن بود که همگی مسلمان بودند.[۱۳] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۴۰۴ نفر در ۸۵ خانه رسید و همچنان همگی مسلمان بودند.[۱۴]
گسترش ساخت‌وساز به سمت غرب و در امتداد جاده‌ای بود که روستا را به البناطی غربی پیوند می‌داد، چرا که طغیان زمستانی وادی الماری مانع توسعه به شرق می‌شد. خانه‌ها از خشت با سقف‌های چوبی و نیین ساخته شده و در کنار کوچه‌های تنگ چیده شده بودند. دو روستای بطانی در یک مدرسهٔ ابتدایی شریک بودند که در سال ۱۹۴۷ گشایش یافت و در آغاز ۱۱۹ دانش‌آموز داشت. روستا یک مسجد و چند مغازهٔ کوچک داشت.[۵]
بر پایه آمار روستایی سال ۱۹۴۵ جمعیت البطانی الشرقی ۶۵۰ تن (همگی مسلمان) و مساحت اراضی‌اش ۵٬۷۶۴ دونوم بود.[۳][۱۵] از این مقدار، ۳۱۹ دونوم به مرکبات و موز، ۴۷۴ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده، ۴٬۷۳۳ دونوم به غلات و ۳۲ دونوم به زمین ساخته‌شده اختصاص داشت.[۱۶][۱۷]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در اوایل مه ۱۹۴۸ کمیتهٔ ملی عرب المجدل به ساکنان البطانی الشرقی و نیز روستاهای البناطی غربی، یاسور، بیت‌دراس و سه روستای صوافیر دستور داد که در جای خود بمانند.[۱۸]
روستا اندکی پس از آن در جریان «عملیات برق» (מבצע ברק) از سوی پالماخ تخلیه شد. پس از حمله به بیت‌دراس، در ۱۰ مه فرمان عملیاتی هاگانا «مطیع‌سازی» البطانی غربی و شرقی بود، «با همان ابزارهایی که در برابر عاقر، بشّیت و بیت‌دراس به کار رفت».[۱۹]
البطانی الشرقی به همراه بشّیت و برقه توسط تیپ ۸۴ گیواتی وابسته به هاگانا درست پیش از پایان دورهٔ قیمومت بریتانیا تصرف شد.[۵] به گفتهٔ مورخ اسرائیلی بنی موریس، روستا در ۱۳ مه ۱۹۴۸ در جریان عملیات بَرَق سقوط کرد؛ هنگامی که هاگانا به سوی جنوب پیش‌روی می‌کرد تا برای رویارویی با نیروهای مصری آماده شود.[۲]
با این حال کتاب «تاریخ جنگ استقلال» تصرف روستا را به ۱۰ تا ۱۱ ژوئن و به دست گردان هشتم تیپ گیواتی نسبت می‌دهد. مورخ فلسطینی ولید خالدی بر آن است که شاید روستا در جریان نبردهای اسرائیلی-مصری در جبههٔ جنوبی چند بار دست‌به‌دست شده و اسرائیلی‌ها سرانجام پیش از آغاز نخستین آتش‌بس در ۱۱ ژوئن آن را برای همیشه تصرف کرده باشند.[۵]
در اوایل ۱۹۴۹ امدادگران کوِیکر آمریکایی گزارش دادند که بسیاری از چادرنشینان اردوگاه آوارگان مغازی از ساکنان پیشین البطانی الشرقی بودند.[۲۰]
پس از جنگ، منطقه به کشور اسرائیل ملحق شد و زمین‌های روستا بدون بهره‌برداری ماند.[۲۱] در سال ۱۹۹۲ توصیف محل روستا چنین بود: «تنها یک پاسگاه پلیس فرسوده از دوران قیمومت بر جا مانده‌است. این مجموعه از سه ساختمان بتنی یک‌طبقه با سقف تخت تشکیل شده که یکی از آن‌ها اندکی بلندتر از دو ساختمان دیگر است. درها و پنجره‌ها مستطیلی‌اند. یکی از خیابان‌های روستا هنوز به‌روشنی پیداست. بوته‌های کاکتوس و درختان انجیر، اکالیپتوس و چنار در محل پراکنده‌اند. کشاورزان اسرائیلی در زمین‌های مجاور مرکبات می‌کارند.»[۲۱]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p. 267
- 1 2 Morris, 2004, p. xix, village #278.
- 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 31
- ↑ Dauphin، C. (۱۹۹۸). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. Archeopress. شابک ۰-۸۶۰۵۴۹-۰۵-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۸۴–۸۵. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۴۵. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳–۴): ۱۵۵–۱۷۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. Crocker & Brewster. ص. ۱۱۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۸۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۴۸.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۳۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۴۰۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۴۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۸۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۳۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۱۷۹. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۵۶. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Gallagher، Nancy (۲۰۰۷). Quakers in the Israeli-Palestinian Conflict: The Dilemmas of NGO Humanitarian Activism. The American University in Cairo Press. ص. ۷۵. شابک ۹۷۷-۴۱۶-۱۰۵-X.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۸۵. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Batani al-Sharqi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «البطانی الشرقی». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Batani al-Sharqi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «البطانی الشرقی». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اردو ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- البطانی الشرقی در وبگاه فلسطین در خاطره
- البطانی الشرقی در ذاکرات
- مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در سده ۸ (میلادی)
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عربها و اسرائیل