الجماسین الشرقی
الجماسین الشرقی
الجمّاسین الشرقی | |
|---|---|
روستا | |
| ریشه‌شناسی: پرورش‌دهندگان شرقی گاومیش[۱] | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعه نقشه‌های تاریخی ناحیه پیرامون الجماسین الشرقی (دکمه‌ها را بزنید) | |
  الجماسین الشرقی جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۰۵′۵۴″ شمالی ۳۴°۴۹′۴۴″ شرقی / ۳۲٫۰۹۸۳۳°شمالی ۳۴٫۸۲۸۸۹°شرقی | |
| Palestine grid | ۱۳۴/۱۶۶ |
| واحد سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| زیربخش | یافا |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۱۷ مارس ۱۹۴۸[۲] |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۷۳۰[۳][۴] |
| علت تخلیه | ترس از گرفتار شدن در درگیری‌ها |
الجماسین الشرقی (الجمّاسین الشرقی) روستایی عرب‌نشین فلسطینی در زیربخش یافا بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۹ کیلومتری شمال شرقی یافا و در ۵ کیلومتری ساحل دریای مدیترانه در جلگه ساحلی میانی قرار داشت.
نام «جماسین» برگرفته از واژه عربی «جمّاس» به معنای پرورش‌دهنده گاومیش است و «الشرقی» به بخش شرقی محل سکونت این قبیله اشاره دارد. ساکنان این روستا همگی مسلمان و از تبار بادیه‌نشینانی بودند که از دره اردن مهاجرت کرده بودند. روستای مجاوری به نام الجماسین الغربی (غربی) نیز وجود داشت.
ریشه‌شناسی نام
نام روستا از قبیله جماسین گرفته شده‌است. واژه «جماسین» شکل جمع واژه عربی «جمّاس» به معنای پرورش‌دهنده گاومیش است.[۵] «الشرقی» نیز صفتی است به معنای «شرقی» که به بخش شرقی محل سکونت قبیله اشاره می‌کند.[۱]
پیشینه
ساکنان الجماسین از تبار بادیه‌نشینانی از دره اردن شناخته می‌شدند.[۱] نخستین یادکرد از قبیله جماسین در سندی وقفی از دوره سلطان بیبرس در نیمه دوم سده سیزدهم میلادی آمده‌است.[۶]
در سرشماری عثمانی سال ۱۵۹۶ میلادی، قبیله‌ای به نام «جماسین (مزرعه حسنه)» در ناحیه بنی‌صعب از لوای نابلس ثبت شده و مالیاتی بر بُز، کندوهای عسل و گاومیش پرداخت می‌کرده‌است. ولید خالدی بر این باور است که با توجه به نبود مالیات بر محصولات کشاورزی، این مزرعه احتمالاً به دامداری کوتاه‌برد و کارهای نیمه‌کوچ‌نشینی اختصاص داشته‌است.[۷] قبیله جماسین تا سده هجدهم میلادی در این ناحیه اسکان یافته بود.[۱]
مسکن ویژه ساکنان روستا که به «خوص» معروف بود، کلبه‌ای مخروطی یا هرمی‌شکل از تنه و شاخه‌های درخت بود و برخی خانه‌ها نیز از آجر ساخته شده بودند.[۸]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، ناحیه قبیله‌ای جماسین ۲۰۰ نفر جمعیت مسلمان داشت.[۹] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت «جماسین الشرقیه» به ۳۹۵ نفر مسلمان رسید.[۱۰]
بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت الجماسین الشرقی ۷۳۰ نفر مسلمان بود[۳] و مساحت زمین‌های روستا ۳۵۸ دونوم بود.[۴] از این زمین‌ها ۵۳ دونوم به مرکبات و موز، ۱۹۳ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۴۰ دونوم به غلات اختصاص داشت[۱۱] و ۱۸ دونوم نیز غیرقابل کشت بود.[۱۲]
پرورش گاومیش منبع درآمد اصلی روستا بود؛ ساکنان گوشت و شیر گاومیش را در یافا می‌فروختند و از این حیوانات برای کشیدن گاری نیز بهره می‌بردند.[۸] برخی از ساکنان در باغ‌های مرکبات بیرون روستا به‌ویژه باغ‌های متعلق به آلمانی‌ها در سارونا کار می‌کردند.[۸] کودکان روستا نیز به مدرسه روستای الشیخ مونس می‌رفتند.[۱]
۱۹۴۸ و پس از آن
در دسامبر ۱۹۴۷، عوامل یهودی گزارش دادند که عرب‌ها در حال ترک روستاهای الجماسین هستند.[۱۳] در دسامبر ۱۹۴۷ و ژانویه ۱۹۴۸، رهبران روستاهای الشیخ مونس، المسعودیه، الجماسین الشرقی و الجماسین الغربی و مختاران اجلیل القبلیه، اجلیل الشمالیه و ابوکشک با نمایندگان هاگانا در پتخ تیکوا دیدار کردند. این روستاها خواهان صلح بودند و تعهد دادند که اجازه استقرار ارتش آزادی‌بخش عرب یا شبه‌نظامیان محلی عرب را ندهند و در صورت ناتوانی از جلوگیری از ورود آن‌ها، از هاگانا کمک بخواهند.[۱۴] روستاهای جماسین به همراه ابوکشک همچنین با یک افسر پلیس یهودی در رمت گن تماس گرفتند.[۱۵]
روستا احتمالاً پیش از پایان قیمومت بریتانیا در ۱۵ مه ۱۹۴۸ به دست نیروهای صهیونیست افتاد؛ در آن زمان این نیروها بر کل منطقه ساحلی میان حیفا و تل‌آویو تسلط داشتند.[۸]
روستا در زمان حاضر
گسترش شهری تل‌آویو کل محل روستا را دربرگرفته و تنها چند تکه زمین با آوار و ویرانه باقی مانده‌است. درختان سرو، انجیر و کرچک در این اراضی می‌رویند. چند خانه عربی که هنوز پابرجاست در شبکه خیابان‌های تل‌آویو در کنار ساختمان‌های مسکونی و تجاری جدید ادغام شده‌اند.[۸] بر پایه منابع عبری، محله «تل گیبوریم» در شهر بنی‌براق بر روی بخشی از زمین‌های این روستا ساخته شده‌است.[۱۶]
منابع
- 1 2 3 4 5 Khalidi, 1992, p. 245
- ↑ Morris, 2004, p. xviii, village #204.
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 27
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 52
- ↑ Marom, Roy; Zadok, Ran (2023). "Early-Ottoman Palestinian Toponymy: A Linguistic Analysis of the (Micro-)Toponyms in Haseki Sultan's Endowment Deed (1552)". Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins (in English). 139 (2).
- ↑ Roy Marom (۲۰۲۳). «Al-Sheikh Muwannis: Transformations in the Arab Countryside between the Mountainous Interior and the City of Jaffa, ۱۷۵۰-۱۸۴۸». קתדרה: ۱۵-۱۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۴۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «الجمّاسین الشرقی». ذاکرات. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۲۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۱۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۹۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۴۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۶۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۹۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۹۲, ۱۴۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «ג'מאסין א-שרקי». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Jammasin al-Sharqi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الجماسین الشرقی». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- «Category:Al-Jammasin al-Sharqi». ویکی‌انبار. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «ג'מאסין א-שרקי». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- الجماسین الشرقی در وبگاه فلسطین در خاطره
- الجماسین الشرقی در وبگاه ذاکرات
الگو:روستاهای عربی فلسطینی تخلیه‌شده در جنگ ۱۹۴۸
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین