الخیریه

الخیریه
الخیْریّة
el-Kheiriyah, Kheiriya
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی پیرامون الخیریه (دکمه‌ها را بزنید)
الخیریه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
الخیریه
الخیریه
مختصات: ۳۲°۲′۱۴″ شمالی ۳۴°۴۹′۴۱″ شرقی / ۳۲٫۰۳۷۲۲°شمالی ۳۴٫۸۲۸۰۶°شرقی / 32.03722; 34.82806
شبکه فلسطین۱۳۳/۱۶۰
Geopolitical entityقیمومت بریتانیا بر فلسطین
زیربخشزیربخش یافا
تاریخ تخلیه جمعیت۲۵ آوریل ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۱۳٬۶۷۲ دونوم (۱۳٫۶۷۲ کیلومتر مربع یا ۵٫۲۷۹ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۱۴۲۰
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیرمت پینکاس، پارک آریل شارون، پارک ملی رمت‌گان

الخیریه (الخیْریّة) که ابن ابراق نیز نامیده می‌شد، روستایی عرب‌نشین فلسطینی بود که در ۷٫۵ کیلومتری خاور یافا قرار داشت. این روستا در آوریل ۱۹۴۸ در پی حمله نظامی تیپ ۳ الکساندرونی از نیروهای پیش‌دولتی اسرائیل در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تخلیه شد. زمین‌های روستا بعدها از سوی اسرائیل به عنوان محل دفن زباله حیریا به کار گرفته شد.

الخیریه در دوره‌های گوناگون تاریخی نام‌های مختلفی داشته‌است. در روزگار آشوریان «بنای برکا» و در دوران رومی «بنه‌بِراک» خوانده می‌شد. در دوره صلیبی‌ها به نام «بومبراک» شناخته بود و در دوره عثمانی «ابن ابراق» نام داشت. ساکنان روستا در دوره قیمومت بریتانیا نام آن را به الخیریه تغییر دادند تا با شهرک یهودی‌نشین تازه‌تأسیس بنی براک اشتباه گرفته نشود.

پیشینه

دوران باستان

در زمان فرمانروایی آشوریان بر سرزمین فلسطین، این مکان با نام «بنای برکا» شناخته می‌شد و در دوران حکومت روم به نام «بنه‌بِراک» خوانده می‌شد.[۱] سفالینه‌های متعلق به دوره‌های متأخر رومی و بیزانسی در این منطقه یافت شده‌است.[۲] در سال ۹۳۸/۹ میلادی آرامگاهی به فرمان قاضی دمشق در الخیریه ساخته شد.[۳] در دوره صلیبی‌ها این مکان با نام «بومبراک» شناخته می‌شد و در سال ۱۱۹۱ میلادی در کتاب ایتینراریوم رجیس ریکاردی دربارهٔ ریچارد یکم از آن یاد شده‌است.[۳][۴]

دوره عثمانی

در سال ۱۵۱۷ میلادی روستا همراه با سایر نقاط فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در ثبت مالیاتی عثمانی سال ۱۵۹۶ این روستا با نام «حیریه» در ناحیه رمله (لوای غزه) ذکر شده و جمعیت آن ۲۸ خانوار مسلمان (برآورد ۱۵۴ نفر) بوده‌است. روستاییان مالیات ثابتی به میزان ۲۵ درصد بر محصولاتی چون گندم، جو، میوه و کنجد و نیز بر دارایی‌هایی مانند بز، کندوهای عسل و تاکستان‌ها می‌پرداختند؛ جمع مالیات ۴۰۰۰ آقچه بود.[۵]

در دوره‌های بعدی عثمانی روستا «ابن ابراق» نامیده شد که نام باستانی آن را حفظ می‌کرد.[۶][۷] فهرست روستایی عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ جمعیت روستا را ۲۰۸ نفر در ۶۸ خانه ثبت کرده بود، هرچند شمارش تنها مردان را دربرمی‌گرفت.[۸][۹]

در سال ۱۸۸۲ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» متعلق به صندوق اکتشاف فلسطین این روستا را که آن زمان «ابن ابراک» نام داشت، «روستایی معمولی از گِل» توصیف کرد.[۱۰]

دوره قیمومت بریتانیا

در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین ساکنان روستا نام آن را به الخیریه تغییر دادند تا از شهرک یهودی‌نشین تازه‌تأسیس بنی براک متمایز شود.[۱۱] جمعیت روستا عمدتاً مسلمان بود و بیست نفر مسیحی نیز در آن زندگی می‌کردند. مدرسه‌ای پسرانه در سال ۱۹۲۰ تأسیس شد که قطعه زمینی ۸ دونمی برای آموزش کشاورزی داشت. مدرسه دخترانه نیز در سال ۱۹۴۵ بنیان‌گذاری شد و تا سال ۱۹۴۶ شمار دانش‌آموزان این دو مدرسه به ۱۸۳ پسر و ۶۹ دختر رسید.[۱۱]

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت روستا ۵۴۶ نفر بود: ۵ مسیحی و بقیه مسلمان.[۱۲] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۹۱۴ نفر (۵ مسیحی و بقیه مسلمان) در ۲۱۲ خانه افزایش یافت.[۱۳]

ساکنان روستا به‌طور عمده به کشاورزی و دامداری اشتغال داشتند. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت الخیریه ۱۴۲۰ نفر (۱۴۰۰ مسلمان و ۲۰ مسیحی) و مساحت زمین‌هایش ۱۳٬۶۷۲ دونم بود.[۱۴] از این مقدار ۳۳۵۹ دونم به مرکبات و موز، ۲۳۵۵ دونم به غلات و ۱۲۷۵ دونم به باغ‌های آبی اختصاص داشت. چاه‌های آرتزین متعددی آب آبیاری روستا را تأمین می‌کردند.[۱۱][۱۵] ۲۶ دونم نیز منطقه ساخته‌شده (شهری) طبقه‌بندی شده بود.[۱۶]

شهرک یهودی‌نشین کفر عازار در سال ۱۹۳۲ بر زمین‌هایی که پیش‌تر به روستا تعلق داشت ساخته شد.[۱۱]

موقعیت جغرافیایی

روستا بر زمینی هموار در دشت ساحلی میانی نزدیک ویرانه‌ای صلیبی جای داشت. شبکه‌ای از راه‌ها دسترسی روستا به شهرهای یافا، لد و رمله را آسان می‌کرد.[۱۷] زمین‌های روستا از شمال به رود عوجا (که در بخش پایین‌دستش جریشه نامیده می‌شد) و از جوانب دیگر به زمین‌های روستاهای ساقیه، کفر عانه، سلمه، یازور و بیت‌دجن مجاور بود.[۱۸]

جنگ ۱۹۴۸ و تخلیه روستا

به گزارش روزنامه پست فلسطین، در آغاز سال ۱۹۴۸ ساکنان روستا بارها به شهرک عِفال در همسایگی حمله کردند.[۱۹] همین روزنامه گزارش داد که در ۱۶ فوریه ۱۹۴۸ هاگانا خانه‌ای دوطبقه را که تک‌تیراندازان از آن علیه عِفال بهره می‌بردند منفجر کرد.[۲۰]

روستای الخیریه در جریان عملیات حَمِتص (מבצע חמץ) هاگانا در ۲۸ تا ۳۰ آوریل ۱۹۴۸ تخلیه شد. این عملیات علیه گروهی از روستاهای خاور یافا از جمله الخیریه انجام گرفت. بر پایه دستور مقدماتی عملیات، هدف «گشودن راه [نیروهای یهودی] به‌سوی لُد» بود. هرچند اشاره صریحی به سرنوشت روستاییان نشده بود، دستور از «پاکسازی منطقه» (טיהור השטח) سخن می‌گفت.[۲۱] دستور نهایی عملیات اعلام کرد: «ساکنان غیرنظامی مناطق فتح‌شده پس از بازرسی سلاح اجازه ترک خواهند داشت.»[۲۲]

در ۲۸ تا ۳۰ آوریل هاگانا الخیریه را بدون نبرد تصرف کرد. سرویس اطلاعاتی هاگانا عدم مقاومت ساکنان را به شکست‌های پیشین اعراب نسبت داد و افزود که «روشن است ساکنان [...] مایلند داوطلبانه به روستاهایشان بازگردند و حمایت یهودی را بپذیرند.»[۲۳]

گردان ۳۲ تیپ ۳ الکساندرونی گزارش داد که پیکرهای چهار مرد و سه زن بزرگسال را در روستا یافته و دفن کرده و شماری مرد، زن و کودک را به‌طور موقت بازداشت نموده‌است. دو مرد بزرگسال روستا به اتهام کشتن یکی از افراد هاگانا بلافاصله اعدام شدند.[۲۴]

پس از جنگ =

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل ملحق شد. در سال‌های ۱۹۵۲ و ۱۹۶۹ شهرک‌های رمت پینکاس و رمت عفال به ترتیب بر زمین‌های روستا در شمال آن پایه‌گذاری شدند.[۱۱] هر دو اکنون بخشی از حومه گواتایم هستند.[۲۵]

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، بازمانده‌های روستا را در سال ۱۹۹۲ چنین توصیف کرد: «چند خانه و یکی از مدرسه‌ها باقی مانده‌است. خانه‌ای متروک که بوته‌ها و پوشش گیاهی وحشی آن را فراگرفته، معماری ساده‌ای دارد: دری مستطیلی، پنجره‌های کوچک جانبی و سقفی تخت. خانه‌ای دوطبقه که گفته می‌شود متعلق به احمد التیبی بوده به انبار تبدیل شده‌است. درختان سرو، انجیر، سدر و پرتقال در محل می‌رویند. بخشی از زمین‌های مجاور کشت می‌شود و بقیه را ساختمان‌ها اشغال کرده‌اند.»[۲۶]

زمین‌های روستا بعدها به عنوان محل دفن زباله‌ای به نام حیریا تعیین شد که امروزه به پارک آریل شارون تبدیل شده‌است.[۲۷]

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «Welcome to al-Khayriyya». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۱۲-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Dauphin, 1998, p. 822
  3. 1 2 Sharon, 2013, pp. 294–296
  4. ↑ Conder, 1875, p. 92
  5. ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 153. Quoted in Khalidi, 1992, p. 248.
  6. ↑ Palmer, 1881, p. 214
  7. ↑ Freedman, 2000, p. 165
  8. ↑ Socin, 1879, p. 155
  9. ↑ Hartmann, 1883, p. 136
  10. ↑ Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 251
  11. 1 2 3 4 5 Khalidi, 1992, p. 248.
  12. ↑ Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Jaffa, p. 20
  13. ↑ Mills, 1932, p. 14
  14. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 27
  15. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 96
  16. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 146
  17. ↑ «بنی بِراق (مدینة)». الموسوعة الفلسطینیة. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ «الخیریة». creativity.ps. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «Attack base raided by the Haganah». The Palestine Post. ۱۲ فوریه ۱۹۴۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ «Tel Aviv border Attack Repulsed». The Palestine Post. ۱۷ فوریه ۱۹۴۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ HGS\Operations to Alexandroni, etc. , "Orders for Operation Hametz", 26 Apr. 1948. IDFA 6647\49\\15. Cited in Morris, 2004, pp. 217, 286
  22. ↑ Operation Hametz HQ to Givati, etc. , 27 Apr. 1948, 14:00 hours, IDFA 67\51\\677. Cited in Morris, 2004, pp. 217, 286
  23. ↑ Alexandroni to brigades, etc. , 8 May 1948, IDFA 2323\49\\6. Cited in Morris, 2004, pp. 217, 286
  24. ↑ Morris, 2004, p. 217
  25. ↑ Khalidi, 1992, p. 249
  26. ↑ Khalidi, 1992, p. 249
  27. ↑ Egoz, Shelley (۲۰۰۸). «Deconstructing the Hegemony of Nationalist Narratives through Landscape Architecture». Landscape Research. ۳۳ (۱): ۳۷–۳۸, ۴۸.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.