الشوکه التحتا
الشوکه التحتا
الشوکة التحتا | |
|---|---|
  الشوکه التحتا جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۳°۱۴′۱۹″ شمالی ۳۵°۳۸′۱۲″ شرقی / ۳۳٫۲۳۸۶۱°شمالی ۳۵٫۶۳۶۶۷°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۲۰۹/۲۹۳ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| قضا | قضای صفد |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۱۴ مه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۲٬۱۳۲ دونوم (۲٫۱۳۲ کیلومتر مربع یا ۵۲۷ جریب فرنگی) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۲۰۰ |
| علت تخلیه | ترس از گرفتار شدن در درگیری‌ها |
الشوکه التحتا (الشوکة التحتا) روستایی فلسطینی و عرب‌نشین در قضای صفد بود که در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین در ۳۱٫۵ کیلومتری شمال شرقی شهر صفد قرار داشت. این روستا در ۱۴ مه ۱۹۴۸ در جریان جنگ داخلی فلسطین (۱۹۴۷–۱۹۴۸) و در پی عملیات یفتاح به دست گردان نخست پالماخ از سکنه تخلیه شد.
الشوکه التحتا در کرانه غربی رود بانیاس و در بخش شمال شرقی دره حوله واقع بود. مساحت کل اراضی روستا ۲٬۱۳۲ دونوم بود و جمعیت آن بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ به ۲۰۰ نفر می‌رسید که همگی مسلمان بودند. پس از تخلیه، هیچ شهرکی بر بستر این روستا ساخته نشد و امروزه تنها ویرانه‌ها و پوشش گیاهی خودرو در محل آن دیده می‌شود.
پیشینه
در محدوده روستا دو خرابه (خربه) به نام‌های تل‌القاضی و خربةالضیعه وجود داشت.[۱]
در سال ۱۸۸۱ میلادی، پیمایش فلسطین غربی (Survey of Western Palestine) که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، مکانی به نام Khirbet Dufnah را در این ناحیه شناسایی کرد که به معنای «ویرانه دافنه (خرزهره)» بود.[۲] پژوهش‌های نوین نشان داده‌اند که الشوکه التحتا با نام جغرافیایی «دافنه» پیوند دارد؛ نامی که در منابع کلاسیک برای چشم‌اندازهای مردابی شمال دره حوله به کار رفته‌است. شواهد باستان‌شناختی و نام‌شناختی (توپونیمیک) حاکی از آن است که این نام در دوره عثمانی به‌صورت دفنه در دفترهای مالیاتی سده شانزدهم و پیمایش‌های سده نوزدهم ثبت شده و سپس در دوره مدرن جای خود را به نام «الشوکه التحتا» داده‌است.[۳]
دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت روستا ۱۳۶ نفر بود که همگی مسلمان بودند و در ۳۱ خانه زندگی می‌کردند.[۴]
بر اساس آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا به ۲۰۰ نفر مسلمان رسیده بود[۵] و مساحت کل اراضی آن ۲٬۱۳۲ دونوم بود.[۶] از این میان ۱٬۸۴۵ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۱۴۰ دونوم به کشت غلات و ۱۷ دونوم به اراضی غیرقابل‌کشت اختصاص داشت.[۷][۸]
جغرافیا
روستا در کرانه غربی رود بانیاس و در نزدیکی مرز سوریه قرار داشت. روستاهای همسایه آن السنبریه و دفنه (دان) بودند.[۹] جنگلی در سمت شمالی روستا را فرامی‌گرفت و آبراهه‌های دائمی از سوی تل‌القاضی از میان روستا عبور می‌کردند. بخش عمده زمین‌های کشاورزی آبی بودند و شامل باغ‌های میوه می‌شدند؛ بخش دیگری نیز دیم‌کاری بود.[۱۰]
تخلیه روستا
در جریان جنگ ۱۹۴۸، روستای الشوکه التحتا در ۱۴ مه ۱۹۴۸ تخلیه شد. علت اصلی تخلیه، ترس ساکنان از گرفتار شدن در درگیری‌ها پس از سقوط صفد بود.[۱۱] عملیات یفتاح که از سوی گردان نخست پالماخ هدایت می‌شد، هدف تخلیه صفد و روستاهای پیرامون آن را دنبال می‌کرد و الشوکه التحتا یکی از روستاهایی بود که در این عملیات از سکنه خالی شد.[۱۲]
وضعیت کنونی
امروزه محل روستا پوشیده از خار، علف‌های هرز و صبر (کاکتوس) است و سنگ‌های پراکنده‌ای بر جای مانده از تخریب ساختمان‌ها در آن دیده می‌شود. هیچ شهرکی بر بستر روستا ساخته نشده‌است. نزدیک‌ترین شهرک‌های یهودی‌نشین به آن، دان و دفنه هستند که ساکنانشان اراضی پیرامون روستای ویران‌شده را کشت می‌کنند.[۱۳]
منابع
- ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Palmer، E.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Marom, Roy; Kharanbeh, Saleh (۲۰۲۵). «An Analysis of Selected Toponymic Survivals in the Northern Hula Valley». Israel Exploration Journal. ۷۵ (۲): ۱۱۱–۱۱۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Village Statistics, Table II, Safad». Government of Palestine, Department of Statistics. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Village Statistics, Table III, Safad». Government of Palestine, Department of Statistics. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن الشوکة التحتا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن الشوکة التحتا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن الشوکة التحتا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن الشوکة التحتا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Shawka al-Tahta». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الشوکة التحتا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الشوکه التحتا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اردو ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- بخش صفد