القبیبه
القبیبه
القبیبة | |
|---|---|
روستا | |
 بقایای خانه‌ای در القبیبه که پیش از ۱۹۴۸ ساخته شده بود | |
| ریشه‌شناسی: گنبد کوچک | |
  القبیبه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۵۳′۴۱″ شمالی ۳۴°۴۶′۱۷″ شرقی / ۳۱٫۸۹۴۷۲°شمالی ۳۴٫۷۷۱۳۹°شرقی | |
| شبکه مختصات فلسطین | ۱۲۸/۱۴۴ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | بخش رمله |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۲۷–۲۸ مه ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۱۰۷۳۷ دونوم (۱۰٫۷۳۷ کیلومتر مربع یا ۴٫۱۴۶ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱۷۲۰ |
| دلیل تخلیه | اخراج توسط نیروهای یه‌شو |
| سکونتگاه‌های کنونی | گئالیا؛ کفار گویرول |
القبیبه (القبیبة) روستایی عرب فلسطینی در بخش رمله از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. نام این روستا به معنای «گنبد کوچک» است. القبیبه در ۱۰٫۵ کیلومتری جنوب شرقی رمله و در نزدیکی رود روبین (وادی الصرار) قرار داشت که آب آشامیدنی و آبیاری کشاورزی روستا را تأمین می‌کرد.
این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۷ مه ۱۹۴۸ توسط تیپ ۸۴ گیواتی و در چارچوب مرحلهٔ دوم عملیات باراک از ساکنانش تخلیه شد. بخش بزرگی از روستا ویران گردید و تنها چند خانه بر جای ماند. پس از آن، شهرک کفار گویرول در محل روستا بنا شد که اکنون محله‌ای در غرب شهر رخووت است.
پیشینه
دوران عثمانی
در اواخر دوران عثمانی، پیر ژاکوتن روستا را به‌صورت بی‌نام در نقشهٔ خود از سال ۱۷۹۹ ثبت کرد.[۱]
بر پایهٔ منبع عبری، در سدهٔ سیزدهم میلادی قبایل بدوی از شبه‌جزیره عربستان این روستا را بنیاد نهادند. نام آن از آرامگاه شیخ جنده گرفته شده بود که گنبدی سنگی داشت.[۲]
در ۱۸۶۳، ویکتور گِرَن روستا را بازدید کرد و جمعیت آن را چهارصد و پنجاه نفر گزارش نمود. خانه‌ها بر فراز تپه‌ای گرد هم آمده بودند و باغ‌هایی با درختان انجیر، زیتون، خیار و تنباکو آن‌ها را احاطه کرده بود.[۳]
فهرست روستایی عثمانی در حدود ۱۸۷۰ جمعیت «کوبِبه» را ۴۹۹ نفر (تنها مردان) در ۲۱۰ خانه ثبت کرده بود.[۴][۵]
در ۱۸۸۲، پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین «کوبیبه» را چنین وصف کرد: «روستایی نسبتاً بزرگ که عمدتاً از خشت ساخته شده، با پرچین‌های کاکتوس پیرامون باغ‌ها و بر زمینی مرتفع. چاهی در باغ‌های شرقی و چاهی دیگر در جنوب روستا وجود دارد.»[۶]
دوران قیمومت بریتانیا
در ۱۹۱۷ نبرد عیون قارا بر روی زمین‌های این روستا درگرفت.[۷]
در سال ۱۹۲۹ مدرسهٔ ابتدایی پسرانه در روستا تأسیس شد و تا سال ۱۹۴۵ شمار دانش‌آموزان آن به ۳۴۴ نفر رسیده بود.[۸] روستا همچنین دارای بازارچه‌ای کوچک و مسجدی بود.[۹]
بر پایهٔ سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، القبیبه دارای ۷۹۹ ساکن مسلمان در ۱۶۰ خانه بود.[۱۰]
در سال ۱۹۳۷ ساکنان القبیبه یادداشتی به کمیسر عالی بریتانیا فرستادند و از بدهی‌های سنگین و فروش بخش بزرگی از زمین‌هایشان (حدود ۱۷٬۰۰۰ دونم از مجموع ۲۴٬۰۰۰ دونم) به یهودیان شکایت کردند.[۱۱]
بر پایهٔ آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱٬۷۲۰ نفر (همگی مسلمان) بود و مساحت کل زمین‌ها ۱۰٬۷۳۷ دونم بود.[۱۲] از این میزان، ۴٬۶۳۹ دونم به مرکبات و موز، ۱٬۱۴۳ دونم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۲٬۹۷۲ دونم به غلات و ۴۳ دونم به مناطق ساخته‌شده اختصاص داشت.[۱۳][۱۴] همچنین ۱٬۳۹۷ دونم از زمین‌ها در مالکیت یهودیان و ۴۵۱ دونم در اختیار دولت بود.[۱۵]
تخلیه و ویرانی
القبیبه در ۲۷ مه ۱۹۴۸ همزمان با روستای مجاور زرنوقه توسط تیپ ۸۴ گیواتی در چارچوب مرحلهٔ دوم عملیات باراک تصرف شد.[۱۶] بیشتر ساکنان پیش از حمله یا در جریان آن گریختند و تعداد اندک باقی‌مانده ظاهراً اخراج شدند.[۱۷] در ۲۴ تا ۲۸ اوت همان سال، سربازان تیپ گیواتی آوارگان عرب روستاهای القبیبه، زرنوقه و یبنا را که در غرب یبنا گرد آمده بودند، تخلیه کردند.[۱۸]
مسجد روستا پس از تصرف به کنیسه تبدیل شد که در دههٔ ۱۹۸۰ فروریخت.[۱۹]
سکونتگاه‌های اسرائیلی
نخستین ساکنان جدید، مهاجران یهودی از بلغارستان بودند که پس از مدت کوتاهی روستا را ترک کردند. در ۱۹۴۹ مهاجران یمنی (در چارچوب عملیات بال عقاب) به خانه‌های متروک منتقل شدند اما مالکیت خانه‌ها به آنان واگذار نشد.[۲۰]
بر روی زمین‌های روستا، شهرک کفار گویرول ساخته شد.[۲۱] در ۱۹۵۳ گزارش شد که ۷۵ تا ۱۰۰ خانواده در خانه‌های متروک زندگی می‌کردند و با احتساب آلونک‌های تازه‌ساز، مجموع جمعیت به حدود ۲۷۰ خانوار می‌رسید.[۲۲] در ۱۹۵۵ این شهرک به شهر رخووت ملحق شد و بعدها به محلهٔ «ابن گویرول» در غرب رخووت تبدیل گردید.[۲۳]
موشاو گئالیا نیز بر روی زمین‌های روستا بنا شد.[۲۴]
وضعیت کنونی
در ۱۹۹۲ وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «دیوارها و آوار خانه‌های فروریخته با ساختمان‌های شهرک‌های اسرائیلی درهم آمیخته‌اند. حوض آب سابق به زباله‌دانی تبدیل شده‌است. برخی خانه‌ها هنوز پابرجاست؛ یکی از آن‌ها که ساکنان یهودی دارد، خانه‌ای کوچک و سنگی با سقف تخت است. خانهٔ دیگری از روستا اکنون به رستوران تبدیل شده‌است. بخشی از ساختمان مدرسه با درگاه مستطیلی و پنجره‌هایش هنوز برپاست. پرچین‌های کاکتوس و درختان چنار و نخل در حاشیهٔ جنوبی محل رشد می‌کنند.»[۲۵]
دو خانهٔ باشکوه بر فراز تپه‌ای که از جادهٔ ۴۱۱ دیده می‌شوند از بقایای بارز روستا هستند. این خانه‌ها در دههٔ ۱۹۲۰ توسط برادران موسی و رفعت شاهین از خاندان‌های سرشناس منطقه ساخته شده بودند و به عنوان بنای تاریخی برای حفاظت ثبت شده‌اند.[۲۶]
گورستان روستا در نزدیکی خیابان دولو در کفار گویرول قرار دارد و میان سده‌های سیزدهم تا شانزدهم میلادی بهره‌برداری می‌شده‌است.[۲۷]
منابع
- ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳–۴): ۱۷۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۵۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۷.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۳۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۴۰۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۰۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «القبیبة (الرملة)». ویکی‌پدیای عربی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۶۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of April ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۱۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of April ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۶۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. xix. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Achia Kohn-Tavor, Rona S. Avissar Lewis, Ron Kehati (۲۰۲۲). «Tell Musa Shahin — al-Kubeibeh: a ۱۹th-۲۰th Century Village». NGSBA Archaeology. ۶: ۲۳۰–۲۴۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۰۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Achia Kohn-Tavor؛ و دیگران (۲۰۲۲). «Tell Musa Shahin — al-Kubeibeh: a ۱۹th-۲۰th Century Village». NGSBA Archaeology. ۶: ۲۳۰–۲۴۵.
{{cite journal}}: کاربرد آشکار «و دیگران» (et al.) در|نویسنده=(کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۰۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۰۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «אל-קובייבה (רמלה)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Qubayba, Ramle». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «القبیبة (الرملة)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Category:Al-Qubayba, Ramle». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای commons، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «אל-קובייבה (רמלה)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین