المنصوره (طبریه)

المنصوره
المنصورة
روستا
ریشه‌شناسی: ساختمان[۱]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی پیرامون المنصوره (دکمه‌ها را بفشارید)
المنصوره در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
المنصوره
المنصوره
مختصات: ۳۲°۵۳′۲۹″ شمالی ۳۵°۲۵′۰۱″ شرقی / ۳۲٫۸۹۱۳۹°شمالی ۳۵٫۴۱۶۹۴°شرقی / 32.89139; 35.41694
شبکه فلسطین۱۸۹/۲۵۵
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
ناحیهناحیه طبریه
تاریخ تخلیه جمعیت۱۰ مه ۱۹۴۸
جمعیت
 • کل۲۱۴۰ (همراه با المغار)[۲]
شهرک‌های کنونیحازون، تفاشوت، کلانیت، راوید[۳]

المنصوره (المنصورة) روستایی عربی فلسطینی در ناحیه طبریه بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ۱۰ مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۶ کیلومتری شمال باختری طبریه قرار داشت.

المنصوره بر دامنه‌های جنوبی کوه حَزور در ارتفاع ۲۲۵ تا ۳۰۰ متری از سطح دریا ساخته شده بود. وادی سلامه از باختر آن می‌گذشت و روستا بر درّه‌ای مشرف بود که سرشاخه‌ای از وادی الربادیه را تشکیل می‌داد و به دریاچه طبریه می‌ریخت. راه‌های فرعی آن را به طبریه، صفد و ناصره پیوند می‌داد. المنصوره در آغاز دهکده‌ای وابسته به روستای مجاور مُغار بود و در سرشماری‌ها معمولاً همراه با آن شمرده می‌شد.

مساحت زمین‌های المنصوره و مُغار روی‌هم ۵۵٬۵۸۳ دونوم (نزدیک به ۵۵٫۶ کیلومتر مربع) بود. ساکنان به کشاورزی و به‌ویژه پرورش زیتون می‌پرداختند و مدرّج‌های کشاورزی (تراس) بر دامنه‌های پرشیب ساخته بودند. جمعیت روستا و مغار در آمار سال ۱۹۴۵ به ۲٬۱۴۰ تن می‌رسید.

جغرافیا

روستای المنصوره بر شیب تپه‌ای سنگی بنا شده بود و کوه حَزور در شمال آن سر برمی‌افراشت.[۴] در جنوب روستا دره‌ای قرار داشت که سرشاخه‌ای از وادی الربادیه از آن عبور کرده و به دریاچه طبریه (دریای جلیل) می‌ریخت.[۴] راه‌های فرعی روستا را به طبریه، صفد و ناصره متصل می‌ساخت.[۴]

مساحت زمین‌های المنصوره و مُغار در مجموع ۵۵٬۵۸۳ دونوم بود که از این میان تنها یک دونوم متعلق به یهودیان و ۹٬۹۹۲ دونوم زمین عمومی و بقیه متعلق به عرب‌ها بود.[۴] سطح زیر کشت ۲۶٬۲۱۷ دونوم بود؛ ۷٬۸۶۴ دونوم باغ و زمین آبی و ۱۸٬۳۵۲ دونوم زمین غلات.[۳][۵] شیب تند زمین ساکنان را از دیرباز به ساخت مدرّج‌های کشاورزی واداشته بود.[۴] مساحت زمین ساخت‌وسازشده ۵۵ دونوم بود.[۶]

پیشینه

دوره عثمانی

المنصوره مانند سراسر فلسطین در سال ۱۵۱۷ به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. بر پایه دفتر (ثبت مالیاتی) سال ۱۵۹۶، این روستا در ناحیه (نَحیه) طَبَریه از سنجق صفد جای داشت و ۱۶ خانوار داشت که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی از جمله گندم، جو، برنج، بز و کندوی عسل و نیز درآمدهای پراکنده می‌پرداختند؛ جمع مالیات ۵۳۰ آقچه بود.[۷][۸]

در سال ۱۸۳۸، المنصوره به‌عنوان روستایی درزی در ناحیه «اِش‌شَغور» میان صفد، عکا و طبریه ثبت شد.[۹]

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گِرَن جمعیت روستا را ۲۰۰ تن درزی برآورد کرد و باغ‌های انجیر، لیمو و انار و نیز چشمه مهم عین‌المنصوره را توصیف نمود.[۱۰] در سال ۱۸۸۱ در بررسی فلسطین باختری صندوق اکتشاف فلسطین، المنصوره چنین وصف شد: «روستایی سنگی بر شیب تپه با نزدیک به ۱۵۰ مسلمان؛ باغ‌های گسترده زیتون در جنوب؛ آب از چشمه‌ها و آب‌انبارها.»[۱۱]

دوره قیمومت بریتانیا

نقشه المنصوره و مغار در مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰ (دهه ۱۹۴۰)

پس از نبردهای جنگ جهانی اول در فلسطین، بریتانیا فلسطین را تصرف کرد و از ۱۹۲۳ بر پایه قیمومت جامعه ملل اداره نمود.

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات بریتانیا انجام دادند، مُغار و منصوره با هم جمعیتی برابر با ۱٬۳۷۷ تن داشتند: ۲۶۵ مسلمان، ۶۷۶ درزی و ۴۳۶ مسیحی.[۱۲] همه مسیحیان کاتولیک رومی بودند.[۱۳]

در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت المنصوره و مغار روی‌هم ۱٬۷۳۳ تن در ۳۷۳ خانه مسکونی بود: ۳۰۷ مسلمان، ۵۴۹ مسیحی و ۸۷۷ درزی.[۱۴]

در آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت المنصوره و مغار ۲٬۱۴۰ تن بود:[۲] ۹۰ مسلمان، ۸۰۰ مسیحی و ۱٬۲۵۰ نفر از دیگر گروه‌ها (عمدتاً درزی).[۱۵]

جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن

تاریخ و شرایط دقیق تصرف روستا و آوارگی ساکنانش به‌درستی دانسته نیست. بر پایه گزارش عارف العارف، سقوط المنصوره پیامد تضعیف‌کننده‌ای بر مردم صفد داشت که در ۱۰ مه ۱۹۴۸ سقوط کرد؛ بنابراین المنصوره احتمالاً چند روز پیش از آن افتاده بود.[۴] به گفته بنی موریس، روستای درزی مغار نزدیک به ۲۹ تا ۳۱ اکتبر سقوط کرد و ساکنان المنصوره احتمالاً در همان زمان گریختند.[۴]

زمین‌های روستا دیرهنگام شهرک‌سازی شد: حازون (هازون) در ۱۹۶۹ در باختر، تفاشوت در ۱۹۸۰ در جنوب و کلانیت و راوید در ۱۹۸۱ بنیان‌گذاری شدند.[۳]

در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی آنچه از روستا بر جای مانده بود را چنین وصف کرد: «محوطه پوشیده از آوار و کاکتوس و درختان زیتون و علف‌های بلند است. بقایای دیوارها پیداست؛ یکی از آن‌ها دری سنگی با طاق قوسی دارد. دیوار دیگری سوراخ شده و میلگردهای درونش نمایان است که نشان از تخریب با دینامیت دارد.»[۳]

منابع

  1. ↑ Palmer, 1881, pp. 9, 130
  2. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 72
  3. 1 2 3 4 Khalidi, 1992, p. 533
  4. 1 2 3 4 5 6 7 «al-Mansura — المَنْصُورَة». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ «Village Statistics, April, 1945, Table II». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ «Village Statistics, April, 1945, Table III». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ Hütteroth، W. -D.؛ Abdulfattah، K. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۹۰. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Rhode, 1979, p. 6 یادآوری می‌کند که دفتر بررسی‌شده از سنجق صفد نه مربوط به ۱۵۹۵/۶ بلکه مربوط به ۱۵۴۸/۹ است.
  9. ↑ Robinson، E.؛ Smith، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۳۳, ۲۳۹–۲۴۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Guérin، V. (۱۸۶۸). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۱. L'Imprimerie Nationale. ص. ۴۵۸–۴۵۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Conder، C.R.؛ Kitchener، H.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine. ج. ۱. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۳۶۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۳۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۵۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۸۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ «Village Statistics, 1945, p. 12». Government of Palestine, Department of Statistics. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

کتاب‌شناسی

  • Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Conder، C.R.؛ Kitchener، H.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۱. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Guérin، V. (۱۸۶۸). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۱. L'Imprimerie Nationale.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hütteroth، W. -D.؛ Abdulfattah، K. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Palmer، E.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Robinson، E.؛ Smith، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.