انجیر وحشی افغانی
| انجیر وحشی افغانی | |
|---|---|
رده‌بندی علمی  | |
| فرمانرو: | گیاهان |
| تبارشاخه: | نهان‌دانگان |
| تبارشاخه: | دولپه‌ای‌های نو |
| راسته: | گل‌سرخ‌سانان |
| تیره: | انجیران |
| سرده: | [[انجیر (سرده)]] |
| گونه: | |
| زیرگونه: | F. j. afghanistanica |
| نام سه‌بخشی | |
| Ficus johannis afghanistanica (Warb.) Browicz | |
| مترادف | |
| |
انجیر وحشی افغانی (نام علمی: Ficus johannis subsp. afghanistanica )، زیرگونه‌ای از گیاه درختچه‌ای انجیر وحشی است که به تیره انجیران (Moraceae) و سرده Ficus تعلق دارد . این گیاه که به صورت خودرو در مناطق کوهستانی و صخره‌ای خشک می‌روید، بومی کشورهایی چون افغانستان، ایران، تاجیکستان، ترکمنستان و ترکیه است.
توصیف
این زیرگونه درختچه‌ای خودرو از گونهٔ انجیر وحشی در سردهٔ انجیر از تیرهٔ انجیران است که در ایران و افغانستان می‌روید.[۱]
مشخصات ظاهری
انجیر وحشی افغانی گیاهی به صورت درختچه یا درخت کوچک است که ارتفاع آن معمولاً بین ۳ تا ۱۰ متر متغیر است. مشخصات متمایزکننده این زیرگونه عبارتند از:
- برگ‌ها: برگ‌های این گیاه ریزش‌کننده (خزان‌دار)، نسبتاً بزرگ (به طول ۷ تا ۱۳ سانتی‌متر)، قلبی‌شکل یا بیضی‌شکل هستند که بریدگی‌های عمیقی (۳ تا ۵ لوب) دارند. سطح برگ‌ها زبر و خشن است.
- میوه: میوه‌ها (که در گیاه‌شناسی به آن‌ها انجیر یا سنکونیوم گفته می‌شود) به طول ۲ تا ۳٫۵ سانتی‌متر، گلابی‌شکل و دارای پوستی بدون کرک یا با کرک‌های متراکم هستند. این میوه‌ها منبع غذایی مهمی برای حیات وحش منطقه به‌شمار می‌روند.
پراکنش و زیستگاه
این زیرگونه به خوبی با اقلیم‌های نیمه‌بیابانی و کوهستان‌های خشک سازگار شده است. زیستگاه اصلی آنامنطقه‌ای از جنوب غربی ترکیه تا شمال شرقی ایران، افغانستان و جنوب تاجیکستان را در بر می‌گیرد . در ایران، فراوانی بالایی از این گیاه در مناطقی چون استان سیستان و بلوچستان (به ویژه شهرستان سرباز) گزارش شده است که تنوع فنوتیپی بالایی را نشان می‌دهد.
اهمیت در کشاورزی (بردهی)
این گیاه از نظر اکولوژیکی و کشاورزی اهمیت ویژه‌ای دارد. درختان انجیر وحشی افغانی به عنوان «درخت بَر» شناخته می‌شوند. میوه‌های این درختان میزبان نوعی زنبور گرده‌افشان به نام بلاستوفاگا هستند. در طب سنتی و باغبانی مناطق بومی، کشاورزان میوه‌های این انجیر وحشی را جمع‌آوری کرده و در میان شاخه‌های درختان انجیر اهلی و خوراکی آویزان می‌کنند. این کار باعث می‌شود زنبورها پس از خروج از میوه وحشی، گرده‌ها را به گل‌های انجیر خوراکی منتقل کرده و باعث باروری و باکیفیت شدن محصول باغات شوند.
ژنتیک
مطالعات زیست‌شناسی نشان داده است که این گیاه دارای شمارش کروموزومی دیپلوئید با تعداد $2n = ۲۶$ است. به دلیل تنوع فنوتیپی و ژنتیکی بالا در بخش‌هایی از ایران، این زیرگونه پتانسیل بالایی برای برنامه‌های اصلاح نژاد گیاهی و مقاومت به خشکی دارد.
جستارهای وابسته
- انجیر
- انجیر جوانیس
- بلاستوفاگا
منابع
- Kew Science. «Ficus johannis subsp. afghanistanica». Plants of the World Online. دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Trees and Shrubs Online. «Ficus johannis». Trees and Shrubs Online. دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- ↑ "Ficus johannis subsp. afghanistanica (Warb.) Browicz". Plants of the World Online (in English). باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو.
- گیاگان افغانستان
- گیاگان ایران