انسانانگاری
انسانانگاری[۱]، انسانوارگی، انساندیسی یا آنتروپومورفیسم (به انگلیسی: Anthropomorphism) به معنای تعبیر انسانگونه از هر گونه مفهوم یا چیزی است که لزوماً خصلت یا شکل انسانی نداشته باشد.[۲]
بهطور مثال، در معماری، برخی مفاهیم ریشهٔ انسانانگارانه دارند.[۳][۴] نسبت دادن خواص انسانی (مثل دست و پا و غیره) به خدا یا موجودات فضایی نیز نوعی انسانانگاری است.
در ادیان
اصطلاح آنتروپومورفیسم به انسانوار دیدن اشیاء اشاره دارد و بهطور خاص در فلسفه و دینشناسی، به معنای توصیف موجودات غیرمادی و در رأس آنها خدا، در شکل و صورت انسانی است. در تصویرسازیهایی که در طول تاریخ از ساحت هستی صورت گرفته است، به وضوح میتوان گرایش به ارائهٔ تصویری انسانی از خدا را مشاهده کرد که گاه شکل و شمایل فیزیکی به خود میگیرد و گاه در ابعاد عاطفی و ادراکی بروز پیدا میکند.[۵] بهطور کل، انسانوار انگاری عناصر اسطورهای و نقد آن، تاریخی بسیار طولانی دارد.[۶] گزنوفانس روایت میکند که اهالی اتیوپی، خدا را موجودی سیاه تصور میکنند، اهالی تراکیا او را چشم آبی و مو قرمز میدانند و سپس میافزاید: «اگر گاوها و اسبها دست داشتند و نقاشی میکردند، خدا را به شکل اسب و گاو میکشیدند.»[۷] وی همچنین به شدّت هسیود و هومر را به دلیل صفات زشت اخلاقیای که به خدایان نسبت میدادند، مورد انتقاد قرار میدهد.
در دین اسلام و آیات قرآن نیز صحبت از جسم بودن خدا شده است[۸] و اینکه مانند انسان میخندد، میگرید، دست[۹] و پا و چشم دارد و روز قیامت پای خود را داخل آتش جهنم میکند.[۱۰] با این حال، فلاسفه اسلامی اعتقاد دارند که خدا تعریفپذیر نیست؛ چون به حد و رسم شناخته نمیشود و ماهیت ندارد، یعنی خدا را نمیتوان دید و نمیتوان آن را وصف کرد.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ «انسانانگاری» [باستانشناسی] همارزِ «anthropomorphism»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر ششم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۸۵-۶ (ذیل سرواژهٔ انسانانگاری)
- ↑ anthropomorphism - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary
- ↑ Marco Frascari, Monsters of Architecture: Anthropomorphism in Architectural Theoryو Journal of Architectural Education (1984-), Vol. 46, No. 1 (Sep. , 1992), pp. 58-60
- ↑ A Note on Anthropomorphic Architecture - Nas and Brakus 7 (3): 260 - Space and Culture
- ↑ Jevons, 1908: 573-578.
- ↑ Scholem, 2007: 188-191; Van Ess, 2000: 341-344.
- ↑ خراسانی، 1387: 162- 163 و 165- 168.
- ↑ Wesley Williams. Aspect Of The Creed Of Imam Ahamd Ibn Hanbal: A Study Of Anthropomorphism In Early Islamic Discourse. Int. J. Middle East Stud. 34 (2002), 441–463.
- ↑ بهطور نمونه با استناد بر آیاتی از قرآن همانند «یوم یکشف عن ساق» یا «یدالله فوق ایدیهم» (دست خدا بالاتر از دست آنهاست)
- ↑ «Volume 6, Book 60, Number 371». بایگانیشده از اصلی در ۷ ژانویه ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۹.
منابع
