اوتل پارتیکولیه

اوتل پارتیکولیه (Hôtel particulier؛ فرانسوی: [otɛl paʁtikylje] )[۱] اصطلاح فرانسوی برای یک عمارت شهری بزرگ است که با تاونهاوس بریتانیایی قابل مقایسه است. در حالی که یک خانههای معمولی (مِزون) معمولاً در امتداد یک ردیف ساخته میشدند و با خانههای دو طرف دیوار مشترک داشتند و مستقیماً رو به خیابان بودند، دیوارهای مشترک با خانههای دو طرف داشت و مستقیماً رو به خیابان قرار میگرفت، یک هتل پارتیکولیه اغلب بهصورت مستقل ساخته میشد و تا قرن هجدهم، همواره بهصورت «اَنتره کور ا ژاردن» ــ یعنی میان حیاط ورودی تشریفاتی و باغی که در پشت آن قرار داشت ــ واقع میشد.[۲] اوتل پارتیکولیه در بسیاری از شهرهای بزرگ فرانسه وجود دارند.
ریشهشناسی و معنا
واژهٔ اوتل برگرفته از واژهٔ فرانسوی کهن اوستل است که از واژهٔ لاتینی هوسپیتالیس بهمعنای «مربوط به مهمانان» میآید و خود از اوسْـپِس بهمعنای بیگانه، و در نتیجه مهمان، گرفته شده است.[۳] صفتِ پارتیکولیه بهمعنای «شخصی» یا «خصوصی» است.
واژهٔ انگلیسی «هتل» بهتدریج معنای خاصتری پیدا کرد و به ساختمانی تجاری برای اسکان مسافران اطلاق شد؛ در فرانسوی امروزی نیز اوتل در همین معنا بهکار میرود. برای مثال، اوتل دو کریون در میدان کنکورد بهعنوان یک اوتل پارتیکولیه ساخته شد اما امروزه یک هتل عمومی است.
در زبان فرانسوی، «اوتل دو ویل» یا «مِری» بهمعنای ساختمان شهرداری است و اوتل بهشمار نمیآید؛ همین موضوع دربارهٔ پاسگاه پلیس نیز صادق است که میتواند «اوتل دو پلیس» نامیده شود. نهادهای رسمی دیگر نیز ممکن است نام خود را به ساختمانی بدهند که مقر آنها بوده است: افزون بر پاریس، چندین شهر دیگر فرانسه اوتل دو کلونی دارند که توسط صومعهٔ کلونی اداره میشد. اوتل دو سَنس بهعنوان اقامتگاه پاریسی اسقف اعظم سَنس ساخته شد. اوتل دو بورگونی در پاریس یک تئاتر بود که نام خود را از اقامتگاه پیشین دوکهای بورگونی در همان محل گرفت. اوتل دو لا مارین که اکنون یک موزه است، زمانی که ساختمان وزارت نیروی دریایی بود، این نام را به خود گرفت.
اوتل-دیو («مهمانخانهٔ خدا») نام کهنی است که به بیمارستان اصلی شهرهای فرانسه (و نیز شهرهای استان کبک) داده میشد، مانند اوتل-دیو دو بون. لزنولید در پاریس همچنان معنای اولیهٔ خود را بهعنوان بیمارستانی برای مجروحان جنگی حفظ کرده است.
تعریف
اوتل پارتیکولیه پیش از هر چیز بهعنوان یک اقامتگاه شهری شناخته میشود که در اصل به یک مالک واحد تعلق داشته و محل سکونت همان شخص بوده است. این دو، تنها ویژگیهای دقیق و قابل سنجش آن بهشمار میآیند. از همین رو، اوتل پارتیکولیه در بافت شهری از اوتل دو راپورت متمایز میشود؛ ساختمانی شهری که معمولاً مجلل است، اما آپارتمانهای آن به چندین فرد مختلف اجاره داده میشود یا به فروش میرسد؛ همچنین از کاخی که محل سکونت شاهزادهای از خاندان سلطنتی است ــ هرچند نمونههای نقض فراواناند ــ و نیز از خانهٔ بورژوایی که بهنوبهٔ خود فاقد اعتبار و شکوه سه نوع پیشین است. این اقامتگاه شهریِ یک شخصیت مهم، بههمراه خانواده و خدمهاش (خانوادهای که میتوانست شامل چندین ده نفر باشد)، بهواسطهٔ مقیاس خود (کوچکتر از کاخ)، مصالح بهکاررفته یا تزییناتش، از بناهای پیرامون متمایز میشود.[۴]