اوراق قرضه ملی
اوراق قرضه ملی اوراق قرضه دولتی بودند که در دوره دوم نخست‌وزیری دکتر مصدق چاپ شد. این برگه‌های به ارزش یک صد ریال بوده و اعتباری دوساله داشتند. سود سالیانه برای این اوراق شش درصد تعیین شد. خیلی از مردم هم بخاطر علاقه به شخصیت دکتر مصدق حاضر نشدند سود اوراق را دریافت کنند
نشر اوراق
به دنبال ادامه تحریم نفتی ایران و مشکلات به وجود آمده دولت ملی دکتر مصدق در سیزدهم مرداد ۱۳۳۰ مجلس شانزدهم «قانون اجازه انتشار دو میلیارد ریال برگ‌های وام یکصد ریالی به دولت» را تصویب کرد.[۱]
قانون اجازه انتشار اوراق قرضه ملی
در متن این قانون تک ماده ای آمده بود:
به دولت اجازه داده می‌شود برای تمامی امور مربوط به اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت در صورتی که ضرورت ایجاب کند تاحدود دومیلیارد ریال به عنوان قرضه ملی به مدت دو سال برگ‌های وام یکصد ریالی بی‌اسم و قابل انتقال با جایزه سالانه صدی شش منتشر کند. اوراق قرضه در چهار ردیف هر ردیف ۵۰۰ میلیون ریال منتشر خواهد شد و مدت انتشار هر یک از ردیف‌ها حداکثر دو ماه خواهد بود. از تاریخی که اوراق قرضه به موجب این قانون قابل پرداخت است، دارندگان آن می‌توانند اوراق مزبور را از بابت مالیات و حقوق وعوارض و سایر دیون به دولت واگذار کنند و مأموران وصول مکلف به قبول این اوراق هستند. وجوه پرداختی از بابت وام و جایزه آن از هر گونه مالیات و عوارض معاف خواهد بود»
این اوراق با امضاء نخست‌وزیر محمد مصدق و وزیر دارای محمود نریمان منتشر شد.[۳]
تاریخچه انتشار اوراق قرضه ملی
اوراق قرضه ملی در ایران برای اولین بار در سال ۱۳۲۲ شمسی (۱۹۴۳ میلادی) به‌عنوان ابزاری برای تأمین مالی کسری بودجه دولت در شرایط جنگ جهانی دوم منتشر شد. این اوراق با هدف جذب سرمایه‌های مردمی و کاهش فشار اقتصادی ناشی از اشغال متفقین طراحی شدند. این اوراق با هدف جذب سرمایه‌های مردمی و کاهش فشار اقتصادی ناشی از اشغال متفقین طراحی شدند.[۴] در دهه ۱۳۳۰، به‌ویژه در دوره تحریم نفتی بریتانیا (۱۳۳۰-۱۳۳۲)، اوراق قرضه ملی برای جبران کاهش درآمدهای نفتی منتشر شدند. این اوراق با سود سالانه ۶ درصد و سررسید دوساله عرضه شدند، اما به دلیل تحولات سیاسی، تنها بخشی از برنامه انتشار تکمیل شد.
استقبال مردم
به دنبال نشر این قانون و نطق رادیویی مصدق در خصوص فداکاری مردم و خرید این اوراق، مردم در تهران و شهرستان‌ها برای خریداین اوراق حضور یافتند. حزب توده خرید این اوراق را تحریم کرد. اما احراب ملی و و بازار با خرید این اوراق از دولت ملی حمایت کردند. محمدحسن شمشیری از رهبران شناخته شده بازار با خرید دو میلیون ریال از این اوراق و دادن وامی به ارزش سه میلیون ریال به بانک بیمه از طرح دولت حمایت کرده و محمدحسن شمشیری را به عنوان قهرمان اوراق قرضه ملی در ان دوران معرفی کرد.[۵]
انواع و ویژگی‌های اوراق قرضه ملی
اوراق قرضه ملی بر اساس مدت سررسید به سه نوع کوتاه‌مدت (کمتر از ۵ سال)، میان‌مدت (۵ تا ۱۰ سال) و بلندمدت (بیش از ۱۰ سال) تقسیم می‌شدند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ متن مذاکرات مجلس شورای ملی ۱۳ مرداد ۱۳۳۰ نشست ۱۷۷
- ↑ http://www.ghanoondaily.ir/fa/news/main/107071/انتشار-اوراق-قرضه-ملی-دولت-دکتر-مصدق-%5Bپیوند+مرده%5D
- ↑ http://omidesaba.com/اوراق-قرضه-ملی-در-زمان-دکتر-محمد-مصدق/
- ↑ کبودانی, بلال; فیاض, صالح (1401-09-12). "ایران پل پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم" (به Farsi).
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help); Check date values in:|date=(help)نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ سرنوشت یاران دکتر مصدق، نوشته:عبدالرضا هوشنگ مهدوی، چاپ اول، انتشارات علم، ۱۳۸۳، صفحات:۱۲۹ تا ۱۳۹