اولین نیای مشترک جهانی
اولین نیای مشترک جهانی (به انگلیسی: First universal common ancestor) یا به اختصار فوکا (به انگلیسی: FUCA) بنابر برخی از فرضیات نیاشناسانه یک موجود غیر سلولی بوده که اولین موجود زنده با کد ژنتیکی قادر به ترجمهٔ بیولوژیکی مولکولهای آر ان ای به پپتیدها برای تولید پروتئینها بوده است. نوادگان آن شامل موجود یا جمعیتی به نام آخرین نیای مشترک جهانی (یا به اختصار لوکا) و هر سلول مدرنی میشوند. فوکا همچنین جد دودمانهای خواهر باستانی لوکا خواهد بود که هیچکدام از آنها نوادگان مدرنی ندارند، اما تصور میشود که برخی از ژنهای خود را به صورت افقی به ژنوم نوادگان اولیهٔ لوکا منتقل کردهاند.
تصور میشود که فوکا از پیشسازها، سیستمهای بیولوژیکی باستانی پیشنهادی که از آر ان ای برای ژنوم و خود تکثیری خود استفاده میکردند، تشکیل شده باشد. در مقایسه، لوکا متابولیسم پیچیدهای داشته و ژنوم دی ان ای آن شامل صدها ژن و خانواده ژنی بوده است.
گفته شده است که فوکا موجود یا جمعیتی از سیستمهای باز و ریبونوکلئوپروتئینهای خود تکثیر شونده بوده است. با ورود این سیستمها، دوران پیشسازها آغاز شد. این سیستمها زمانی به بلوغ رسیدند که فرآیندهای خودسازماندهی منجر به ایجاد یک کد ژنتیکی شد. این کد ژنتیکی برای اولین بار قادر به سازماندهی یک تعامل منظم بین اسیدهای نوکلئیک و پروتئینها از طریق تشکیل یک زبان بیولوژیکی بود. این امر باعث شد که سیستمهای باز پیش سلولی سپس شروع به جمعآوری اطلاعات و خودسازماندهی کنند و اولین ژنومها را با مونتاژ مسیرهای بیوشیمیایی تولید کنند، که احتمالاً در جمعیتهای پیشساز مختلف که به طور مستقل تکامل یافته بودند، ظاهر شدند.
یک جد غیر سلولی پیشنهادی برای آخرین نیای مشترک جهانی (لوکا)، اولین نیای مشترک جهانی (فوکا) است. بنابراین، فوکا جد هر جاندار و سلول مدرن و همچنین دودمانهای سلولی باستانی و اکنون منقرض شدهای است که از لوکا منشعب نشدهاند. فرض بر این است که فوکا نوادگانی غیر از لوکا نیز داشته است که هیچ یک از آنها نوادگان مدرن ندارند. تصور میشود برخی از ژنهای این دودمانهای سلولی باستانی که اکنون منقرض شدهاند، به صورت افقی به ژنوم نوادگان اولیهٔ لوکا منتقل شدهاند.
جستارهای وابسته
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «First universal common ancestor». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Last universal common ancestor». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵.