ایفیگنیا در آولیس
| ایفیگنیا در آئولیس | |
|---|---|
 | |
| نویسنده | اوریپید |
| همسرایان | زنان یونان از خالکیس |
| شخصیت‌ها | آگاممنون خادم سالخورده منلائوس (شاه اسپارت) پیام‌آور نخست کلوتایمنسترا ایفیگنیا آشیل پیام‌آور دوم |
| سبک | تراژدی |
| فضا | بندر آولیس |
اپیوس فوکیایی یا ایفیگنیا در آئولیس یا ایفیگنیا در آولیس[۱] (یونانی باستان: Ἰφιγένεια ἐν Αὐλίδι، ت. «Īphigéneia en Aulídi»؛ با عناوین گوناگون از جمله نام لاتین Iphigenia in Aulide) آخرین اثر برجامانده از اوریپید، نمایشنامه‌نویس نامدار باستان است. این تراژدی در فاصلهٔ سال‌های ۴۰۸ پیش از میلاد (پس از نمایشنامهٔ اورستس) تا ۴۰۶ پیش از میلاد (سال مرگ اوریپید) به رشتهٔ تحریر درآمد. این اثر نخستین‌بار در سال بعد،[۲] به‌همراه دو نمایشنامهٔ دیگر به نام‌های باکخای و آلکمایون در کورینت در قالب یک سه‌گانه و توسط فرزند یا برادرزاده‌اش، اوریپید جوان، روی صحنه رفت.[۳] این سه‌گانه توانست مقام نخست را در جشنوارهٔ دیونیسیای آتن به دست آورد.[۲]
داستان این نمایشنامه در آستانهٔ آغاز جنگ تروآ جریان دارد و بر مخالفت شدید کلوتایمنسترا با تصمیم همسرش، آگاممنون، تمرکز می‌کند. آگاممنون که رهبری ائتلاف یونانیان را بر عهده دارد، تصمیم می‌گیرد دختر خود، ایفیگنیا، را برای جلب خشنودی ایزدبانو آرتمیس قربانی کند. این قربانی‌سازی به ارتش یونان اجازه می‌دهد تا با وزش باد موافق، بادبان‌های خود را به‌سوی تروآ بکشند؛ هجومی که سرانجام به غارت تروآ (شهر)، کشتار مردان و به بردگی گرفتن زنان آن سامان به دست سپاهیان آگاممنون می‌انجامد.[۴] پیامدهای ناگوار این رویداد، دستمایه و محور اصلی چندین تراژدی یونانی دیگر از جمله هکوبه و زنان تروا اثر اوریپید، و نیز سه‌گانهٔ سوگ‌نامهٔ اورستیا اثر آیسخولوس بوده است.
کشمکش اصلی در این اثر بر مقاومت اولیهٔ ایفیگنیا در برابر مرگ، پیوند عاطفی او با پدرش و نقش شخصیت آشیل جوان استوار است که ناخواسته از سوی آگاممنون به این مکر کشانده می‌شود. تماشاگران باستان آتنی هنگام تماشای این نمایش آگاه بودند که آگاممنون به سبب این جنایت، پس از بازگشت از جنگ به دست همسرش کلوتایمنسترا به قتل خواهد رسید، و کلوتایمنسترا نیز بعدها به دست پسرش، اورستس، به خون‌خواهی پدر کشته خواهد شد؛ سرنوشت شومی که سایهٔ سنگین آن بر سرتاسر داستان ایفیگنیا در آولیس سنگینی می‌کند.[۴]
پیش‌زمینه
ناوگان یونانی در بندر آولیس، واقع در منطقهٔ بوئوتیا، گردهم آمده و کشتی‌ها آمادهٔ حرکت به‌سوی تروآ هستند؛ اما به‌دلیل سکون عجیب و مداوم باد، توان حرکت ندارند. رهبران یونانی پس از مشورت با کالخاس (غیب‌گوی سپاه)، درمی‌یابند که این وضعیت صرفاً یک پدیدهٔ جوی ساده نیست، بلکه برخاسته از خواست و خشم ایزدبانو آرتمیس است. آرتمیس بادها را از حرکت بازداشته است، زیرا آگاممنون و مردانش با کشتن یک گوزن مقدس در بیشه‌زار او، مایۀ آزار این ایزدبانو شده بودند.
کالخاس به فرماندهٔ کل اعلام می‌کند که تنها راه برای خشنود کردن آرتمیس و وزش دوبارهٔ باد، قربانی کردن دختر بزرگ آگاممنون، یعنی ایفیگنیا است. آگاممنون با وجود وحشت و اندوه فراوان از این دستور، ناچار است آن را جدی بگیرد؛ زیرا ارتش بی‌قرار او که روزها در ساحل معطل مانده‌اند، در صورت ادامهٔ تأخیر ممکن است دست به شورش بزنند. از این رو، او پیکی را با پیامی فریب‌کارانه به‌سوی همسرش، کلوتایمنسترا، روانه می‌کند و از او می‌خواهد که ایفیگنیا را به آولیس بفرستد؛ با این ادعا که پیش از عزیمت سپاه، قرار است این دختر به عقد جنگجوی نامدار یونانی، آشیل، درآید.
این تصمیم شوم و پیامدهای خونین آن، سرآغاز زنجیره‌ای از ویرانی‌هاست. فدا کردن جان ایفیگنیا به سربازان یونانی اجازه داد تا سرانجام تروآ (شهر) را غارت کنند، مردانش را به خاک و خون بکشند و زنان آن سامان را به بردگی ببرند؛ رویدادهای ناگواری که دستمایهٔ تراژدی‌های دیگری از جمله هکوبه و زنان تروا اثر اوریپید، و نیز نمایشنامهٔ اورستیا اثر آیسخولوس شده است.[۴]
از سوی دیگر، تماشاگران باستان آتنی که به تماشای این مکر عاطفی میان پدر و دختر می‌نشستند، از عاقبت شوم این خاندان آگاه بودند؛ آن‌ها می‌دانستند آگاممنون پس از بازگشت از جنگ، به انتقام خون دخترش به دست کلوتایمنسترا کشته خواهد شد، و کلوتایمنسترا نیز بعدها به دست پسرش، اورستس، به خون‌خواهی پدر به قتل خواهد رسید. سایهٔ سنگین این سرنوشت محتوم، بر سرتاسر کشمکش‌های دراماتیک ایفیگنیا در آولیس سنگینی می‌کند.[۴]
اسطوره‌های وابسته
نخستین سطرهای همسرایان (زنان خالکیس) چنین است:
«من پس از سفری در میان امواج اوریپوس، به ساحل شنی اولیس در کنار دریا آمدم؛ در حالی که خالکیس را در آبراههٔ باریکش پشت سر گذاشتم؛ شهری که سیراب‌کنندهٔ آب‌های چشمهٔ پرآوازهٔ آرتوسا در نزدیکی دریاست…»[۵]
دربارهٔ اسطورهٔ آرتوسا:
«باور بر این بود که چشمه آرتوسا، پیوندی زیرزمینی با رود آلفئوس در پلوپونز دارد. به گفتهٔ پوسانیاس (جغرافی‌دان)، آلفئوس شکارچی‌ای پرشور بود که دلباختهٔ حوری‌ای به نام آرتوسا شد؛ اما آرتوسا از دست او به جزیرهٔ اورتیگیا در نزدیکی سیراکوز گریخت و خود را به یک چاه تبدیل کرد. پس از آن، آلفئوس نیز به رودی بدل شد که از پلوپونز و از زیر دریا به سوی اورتیگیا روان گشت و در آنجا آب‌های خود را با آب چاه آرتوسا درآمیخت. این داستان در نوشته‌های اووید به گونه‌ای تا حدی متفاوت روایت شده است؛ آرتوسا، حوری زیبارویی بود که روزی هنگام شنا در رود آلفئوس در آرکادیا (منطقه)، غافلگیر شد و مورد تعقیب این ایزد قرار گرفت؛ اما آرتمیس بر او ترحم کرد و او را به چاهی تبدیل ساخت که از زیر زمین به سوی جزیرهٔ اورتیگیا جریان یافت.»[۶]
تأثیر فرهنگی
این نمایشنامه الهام‌بخش تراژدی ایفیژنی (۱۶۷۴) اثر ژان راسین بود و در سده هجدهم به عنوان پایه و اساس چندین اپرا قرار گرفت. این اپراها از اپرانامه‌هایی استفاده می‌کردند که هم از نسخه اوریپید و هم از نسخه راسین برداشت شده بودند و تنوع زیادی در خط داستانی داشتند. قدیمی‌ترین اپرانامهٔ باقی‌مانده متعلق به کریستین هاینریش پوستل با عنوان «ایفیژنیِ به طرز معجزه‌آسایی نجات‌یافته» (Die wunderbar errettete Iphigenia) است که در سال ۱۶۹۹ توسط راینهارد کایزر آهنگسازی شد. محبوب‌ترین اپرانامه نیز متعلق به آپوستولو زنو با عنوان «ایفیژنی در اولیس» (۱۷۱۸) بود که توسط آنتونیو کالدارا (۱۷۱۸)، جوزپه ماریا اورلاندینی (۱۷۳۲)، جووانی پورتا (۱۷۳۸)، نیکولا پورپورا (۱۷۳۵)، جیرولامو آبوس (۱۷۵۲)، جوزپه سارتی (۱۷۷۷)، آنجلو تarchi (۱۷۸۵) و جوزپه جیوردانی (۱۷۸۶) تنظیم و آهنگسازی شد. از دیگر اپرانامه‌ها می‌توان به «ایفیژنی» اثر متئو ورازی (آهنگسازی توسط نیکولو جوملی، ۱۷۵۱)، اپرانامهٔ ویتوریو آمادئو کینیا-سانتی (آهنگسازی توسط فردیناندو برتونی، ۱۷۶۲ و کارلو فرانکی، ۱۷۶۶)، اپرانامهٔ لوئیجی سریو (آهنگسازی توسط ویسنته مارتین ای سولر، ۱۷۷۹ و آلسیو پراتی، ۱۷۸۴)، و اپرانامهٔ فردیناندو مورتی (آهنگسازی توسط نیکولو آنتونیو زینگارلی، ۱۷۸۷ و لوئیجی کروبینی، ۱۷۸۸) اشاره کرد. با این حال، شناخته‌شده‌ترین اپرا در دنیای امروز، اثر ایفیژنی در اولیس (۱۷۷۴) متعلق به کریستف ویلیبالد گلوک است.[۷]
ایفیژنی در اولیس تأثیر بسزایی بر هنر مدرن داشته است. مایکل کاکویانیس، کارگردان یونانی، فیلم خود را در سال ۱۹۷۷ با نام ایفیگنیا (فیلم) (با درخشش ایرنه پاپاس در نقش کلوتایمنسترا) بر پایهٔ متن اوریپید ساخت. این نمایشنامه همچنین مبنای رمان ترانه‌های پادشاهان (۲۰۰۳) اثر بری آنس‌ورث و کانتاتِ پی.دی. کیو. باخ با نام «ایفیژنی در بروکلین» قرار گرفت. نیل لابیت نیز در نمایشنامهٔ کوتاه خود با نام ایفیژنی در آورم (یکی از آثار مجموعهٔ بَش) به شدّت از داستان ایفیژنی الهام گرفته است.
نمایش چندرسانه‌ای «ایفیژنی در پوسته نئونی که زمانی قلبش بود سقوط می‌کند (یک افسانه ریو)» اثر کاریداد سویچ، نمایشنامه‌نویس لاتین‌تبار آمریکایی، در سال ۲۰۰۴ در مجله بین‌المللی تئاتر (TheatreForum) و همچنین در مجموعه آثار «آتش خدایی: هشت نمایشنامه معاصر الهام‌بخش از یونانیان» در سال ۲۰۰۵ توسط انتشارات BackStage Books منتشر شد. این نمایشنامه داستان ایفیژنی را در شهر سیوداد خوارس و پیرامون ماجرای قتل زنان خوارس بازسازی می‌کند.
چارلز ال. می، نمایشنامه‌نویس آمریکایی، این متن را برای تئاتر مدرن از طریق پروژه خود به نام "The Re-Making Project" بازنویسی کرد. اثر او با عنوان "Iphigenia 2.0" که از ایفیژنی در اولیس اوریپید الهام گرفته شده بود، متونی از آلن استوارت-اسمیت، جیم گریوز، جیم موریس، گابی باشان، ریچارد هولمز، ریچارد هکلر، دیو گراسمن، ویلفرد اوون و آنتونی سوافورد را در خود جای داده است. نخستین اجرای جهانی این نسخه در نیویورک توسط کمپانی تئاتر سیگنیچر در شهر نیویورک روی صحنه رفت و در نقد نیویورک تایمز به عنوان «نسخه‌ای باافتخار خیانت‌کار و تا حدی ملال‌آور از ایفیژنی در اولیس اوریپید» توصیف شد.[۸]
کتاب ایفیژنی در اسپلوت اثر گری اوون بر پایهٔ ایفیژنی در اولیس نوشته و فضای آن به اوایل سده بیست‌ویک در کاردیف منتقل شد. این اثر بعدها به صورت تک‌گویی (نمایش تک‌نفره) روی صحنه رفت و جایزه بهترین نمایشنامه جدید را در جوایز تئاتر بریتانیا در سال ۲۰۱۵ از آن خود کرد.[۹] این اثر بعدها فراتر رفت و به عنوان یک فیلم ولزی‌زبان به نام افی او بلیناو به کارگردانی مارک اوانز (کارگردان) و بازیگری لیسا گوئنلیان در نقش افی بازسازی شد.[۱۰][۱۱]
یورگوس لانتیموس، کارگردان یونانی، فیلم خود در سال ۲۰۱۷ با نام کشتن گوزن مقدس را با الهامی آزاد از داستان آگاممنون ساخت.
ایمیج کامیکس برنامه‌ای برای انتشار یک نسخهٔ رمان گرافیکی از این نمایشنامه در مه ۲۰۲۲ داشت که نویسندگی آن بر عهدهٔ ادوارد اینهورن و طراحی آن بر عهدهٔ اریک شانور بود.[۱۲]
درون‌مایه‌ها
نقش‌های جنسیتی: نقش جنسیت در ایفیژنی در اولیس با پیشرفت داستان بسیار آشکار می‌شود. فرهنگ یونان باستان شدیداً مردسالار بود و بیشتر جنگجویان و قهرمانان یونانی از این جنسیت بودند. زنان در فرهنگ یونان فاقد حقوق سیاسی یا حق مالکیت بر بدن خود بودند؛ وظیفهٔ آن‌ها فرزندآوری و فرمانبرداری از همسرانشان (یا پدرانشان، در صورت مجرد بودن) بود.[۱۳] در ایفیژنی در اولیس، خودِ ایفیژنی این تفاوت را به وضوح نشان می‌دهد. پدر ایفیژنی، آگاممنون، او را به بهانهٔ دروغینِ ازدواج با یکی از قهرمانان یعنی آشیل به اولیس فرامی‌خواند. او به عنوان یک زن، هیچ حق انتخاب واقعی برای همسر خود ندارد، چرا که انتخاب و تأیید مرد برای ازدواج، وظیفهٔ پدرش است. حتی زمانی که آشیل و آگاممنون حقیقت را فاش می‌کنند، ایفیژنی می‌داند که چاره‌ای ندارد، بنابراین ناچار می‌شود از پدرش التماس کند تا تصمیمش را تغییر دهد. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که قربانی شدنش ارزش پیشبرد جنگ را دارد. او خود اشاره می‌کند که پایان یافتن زندگی او «بهتر» از جان تمام سربازان گردآمده در آنجاست، زیرا زندگی یک زن ارزش بسیار کمتری نسبت به زندگی یک مرد دارد. او به دلیل نقش مطیعانه‌ای که انتظار می‌رود در برابر مردان زندگی‌اش داشته باشد، خود را موظف به پذیرش این تصمیم می‌داند. ایفیژنی در اولیسِ اوریپید اهمیت نقش‌های جنسیتی را هم در تصمیمی که ایفیژنی می‌گیرد و هم در نحوهٔ رفتار پدرش، آگاممنون، با او برجسته می‌کند.
قربانی و وظیفه: در ایفیژنی در اولیس، ایفیژنی مایل است برای پیشبرد جنگ تروآ دست به فداکاری بزرگی بزند؛ جنگی که خودش هیچ نقشی در آن ندارد. جنگاوری بخش عمده‌ای از زندگی یونان باستان و منبعی برای کسب نام‌آوری بزرگ بود. بسیاری از آثار هنری برجستهٔ یونان، جنگجویان یا هنر جنگ را به تصویر می‌کشیدند (آثاری شامل بناها، تندیس‌ها، سکه‌ها و سفالینه‌ها).[۱۴] در جنگ، قربانی شدن یک تم اصلی است؛ افتخار بزرگی بود که کسی به عنوان قهرمان در نبرد سقوط کند. ایفیژنی زمانی که تصمیم می‌گیرد قربانی شود تا جنگجویان یونانی بتوانند به سوی تروآ بادبان بکشند، این موضوع را درک می‌کند. او حس وظیفه‌شناسی بزرگی نسبت به سرزمینش دارد و تصمیم می‌گیرد جان خود را نه برای خاطر خود، بلکه برای جنگ و کشورش فدا کند. او تنها می‌خواهد که نامش برای این فداکاری بزرگ در تاریخ ثبت شود، هرچند که به این خواسته نمی‌رسد. در برخی ترجمه‌ها، خدایان حس وظیفه‌شناسی و تمایل او برای یک مرگ افتخارآمیز را می‌بینند و او توسط آرتمیس نجات می‌یابد، که گوزنی را به جای او روی محراب قربانی می‌گذارد. در این نسخه‌ها، ایفیژنی به عنوان پاداشی برای این خودگذشتگی، توسط آرتمیس به تاوریس برده شده و در آنجا کاهنهٔ معبد آرتمیس می‌شود.
ترجمه‌ها
- جین لامل (۱۵۳۸–۱۵۷۸)، حدود ۱۵۵۵ (نخستین انتشار در سال ۱۹۰۹)
- رابرت پاتر، ۱۷۸۱ – منظوم، متن کامل
- تئودور آلویس باکلی، ۱۸۵۰ – منثور[۱۵]
- ادوارد فیلیپ کولریج، ۱۸۹۱ – منثور[۱۶]
- آرتور وی، ۱۹۱۲ – منظوم
- فلورنس استاول، ۱۹۲۹ – منظوم
- موزس هاداس و جان مک‌لین، ۱۹۳۶ – منثور[۱۷]
- چارلز آر. واکر، ۱۹۵۸[۱۸]
- دبلیو. اس. مروین و جورج ای. دیموک جونیور، ۱۹۷۸ – منظوم
- پل روش، ۱۹۹۸ – منظوم (اوریپید: ده نمایشنامه (سیگنت)) (Euripides: Ten Plays (Signet))
- مری کی گامل، ۱۹۹۹ – منثور
- جیمز موروود، ۲۰۰۲ – منظوم
- دان تیلور، ۲۰۰۴
- جان دیوی، ۲۰۰۵ – منثور
- جورج تئودوریدیس، ۲۰۰۷[۱۹]
- ادوارد اینهورن, 2013[۲۰]
- آن لیل، ۲۰۱۳ – به زبان استونیایی، برندهٔ جایزهٔ الکساندر کورتنا[۲۱]
- نیکولاس بیلون و راجر بک، ۲۰۱۰
- کریستوفر کولارد و جیمز موروود، ۲۰۱۷ – منظوم
- اندی هیندز، به همراه مارتین کایپرس، ۲۰۱۷[۲۲]
- برایان وینرو، ۲۰۱۸ – منظوم مقفی (موزون و قافیه‌دار)[۲۳]
- ریچل هاداس، ۲۰۱۸ – منظوم[۲۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Coleridge, Edward P. (1891). The Plays of Euripides. Vol. 2. London: George Bell & Sons, York Street. Covent Garden. p. 389. ark:/13960/t3mw3gr3d.
- 1 2 هانس کریستیان گونتر، Euripides. Iphigenia Aulidensis، لایپزیگ، توبنر، ۱۹۸۸، صفحهٔ ۱.
- ↑ نک: سودا، مدخل Εὐριπίδες.
- 1 2 3 4 Euripides (2000-01-01), "The Bacchae", in Morwood, James (ed.), Oxford World's Classics: Euripides: Iphigenia among the Taurians; Bacchae; Iphigenia at Aulis; Rhesus, Oxford University Press, p. 44, doi:10.1093/oseo/instance.00185383, ISBN 978-0-19-954052-5, retrieved 2023-02-11 خطای یادکرد: برچسب
<ref>نامعتبر؛ نام «:1» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Coleridge, Edward P. (1891). The Plays of Euripides. Vol. 2. p. 395.
- ↑ Smith, William (1870). Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. Vol. 1. Boston: Little, Brown, and Company. p. 134. ark:/13960/t9s17xn41.
This article incorporates text from this source, which is in the public domain. - ↑ مسی، لوآرا (ویراستار). فرهنگنامه موسیقی و موسیقی‌دانان نیو گروو. انتشارات دانشگاه آکسفورد.
{{cite encyclopedia}}: از پارامتر ناشناخته|نویسندگان=صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) (نیازمند آبونمان) - ↑ Jason Zinoman, "Way Before Lindsay and Britney, Chaos Swirled Around Iphigenia" The New York Times, August 27, 2007.
- ↑ Owen, Gary; Jackson, Lucy. "Iphigenia in Splott". Bloomsbury. Retrieved 12 June 2026.
- ↑ Szalai, George (February 27, 2026). "Gaelic and Welsh Films Put Glasgow Fest Spotlight on Minority Languages in the U.K." هالیوود ریپورتر. Retrieved May 16, 2026.
- ↑ Billington, Alex (May 12, 2026). "Welsh-Language Film 'Effi o Blaenau' Trailer Starring Leisa Gwenllian". First Showing. Retrieved May 16, 2026.
- ↑ "Edward Einhorn & Eric Shanower Team Up For Fresh Adaptation of Trojan War Drama in Iphigenia in Aulis OGN" ایمیج کامیکس، September 20, 2021.
- ↑ "Daily Life Women's Life". www.penn.museum. Retrieved 2024-12-14.
- ↑ "98.03.09: The Warrior Role in Greek Society". teachersinstitute.yale.edu. Retrieved 2024-12-14.
- ↑ "تراژدی‌های اوریپید (Tragedies of Euripides)". Henry G. Bohn. Jan 19, 1850. Retrieved Jan 19, 2023 – via Internet Archive.
- ↑ "اوریپید: ایفیژنی در اولیس (Euripides: Iphigenia at Aulis)". Sep 10, 2005. Archived from the original on September 10, 2005. Retrieved Jan 19, 2023.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده) - ↑ Moses Hadas and John McLean (trans.), Ten Plays by Euripides (ده نمایشنامه از اوریپید) (New York: Dial Press, 1936).
- ↑ "اوریپید (Euripides)". [Chicago]: University of Chicago Press. Jan 19, 1555. Retrieved Jan 19, 2023 – via Internet Archive.
- ↑ "ایفیژنی در اولیس (Iphigeneia In Aulis Ιφιγένεια εν Αυλίδι)". Feb 25, 2011. Retrieved Jan 19, 2023.
- ↑ "دربارهٔ متن". www.iphigeniainaulis.com. Archived from the original on February 15, 2023. Retrieved Jan 19, 2023.
{{cite web}}: از متن "IPHIGENIA IN AULIS by Euripides)" صرف نظر شد (کمک); از متن "ایفیژنی در اولیس اثر اوریپید (ABOUT THE SCRIPT" صرف نظر شد (کمک) - ↑ "جایزه الکساندر کورتنا (Aleksander Kurtna nimeline auhind)" [Alexander Kurtna Award]. Tartu Linnaraamatukogu kirjandusveeb.
- ↑ "اینجا (here)". Archived from the original on October 20, 2019. Retrieved Jan 19, 2023.
- ↑ "ایفیژنی در اولیس (Iphigenia at Aulis)". pwcenter.org. 23 October 2018.
- ↑ نمایشنامه‌های ایفیژنی (Iphigenia plays) nupress.northwestern.edu بایگانی‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۳۰ توسط Wayback Machine
پیوند به بیرون
Iphigenia in Aulis متن فارسی در ویکی‌نبشته
(multiple English translations)
- Text at The Internet Classics Archive
- Text at The Perseus Digital Library, Tufts University
- کتاب صوتی در مالکیت عمومی
Iphigenia in Aulis واقع در LibriVox
- آثار انتشاریافته پس از مرگ پدیدآورنده اثر
- ادبیات جنگ تروآ
- نمایشنامه‌های ائوریپیدس
- نمایشنامه‌های مورد اقتباس در اپرا
- نمایشنامه‌های واقعشده در یونان باستان
- نمایشنامه‌های یونانی مورد اقتباس در فیلمها
- نمودهای فرهنگی آشیل