اگنس یوانده ساوج
اگنس یوانده ساوج | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۲۱ فوریه ۱۹۰۶ ادینبرو، اسکاتلند |
| درگذشت | ۷ سپتامبر ۱۹۶۴ (۵۸ سال) همل همپستد، انگلستان |
| ملیت | |
| محل تحصیل |
|
| پیشه | پزشک |
| شناخته‌شده برای |
|
| والدین |
|
| خویشاوندان | ریچارد گابریل آکینوانده ساوج (برادر) |
اگنس یوانده ساوج (زادهٔ ۲۱ فوریه ۱۹۰۶ – درگذشته در ۷ سپتامبر ۱۹۶۴)[۱] پزشک نیجریه‌ای-اسکاتلندی و نخستین زن اهل آفریقای غربی بود که در پزشکی آموزش دید و فارغ‌التحصیل شد.[۲][۳][۴][۵][۶]
ساوج نخستین زن اهل آفریقای غربی بود که مدرک دانشگاهی در رشته پزشکی دریافت کرد. او در سال ۱۹۲۹، در سن ۲۳ سالگی، با رتبه عالی از دانشگاه ادینبرو فارغ‌التحصیل شد.[۲][۴] در سال ۱۹۳۳، ادنا الیوت-هورتون، فعال سیاسی اهل سیرالئون و پیشگام در آموزش عالی، دومین زن اهل آفریقای غربی شد که از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و نخستین زنی بود که در رشته هنرهای آزاد مدرک کارشناسی گرفت.[۷]
زندگی‌نامه
اوایل زندگی و تحصیلات
ساوج در ۲۱ فوریه ۱۹۰۶ در ادینبرو، اسکاتلند زاده شد. پدرش، ریچارد آکینوانده ساوج، یک پزشک، ناشر روزنامه و از نوادگان کریول‌های سیرالئون بود که در سال ۱۹۰۰ از دانشگاه ادینبرو فارغ‌التحصیل شد. مادرش، مگی اس. بویی، از طبقه کارگر اسکاتلندی بود.[۲] برادرش، ریچارد گابریل آکینوانده ساوج نیز پزشک بود و در سال ۱۹۲۶ از ادینبرو فارغ‌التحصیل شد.[۲]
ساوج در سال ۱۹۱۹ در آزمون ورودی کالج سلطنتی موسیقی پذیرفته شد و بورسیه‌ای برای تحصیل در دبیرستان بانوان جرج واتسون دریافت کرد.[۲] او در آنجا جایزه‌ای برای «برتری عمومی در کار کلاسی» دریافت کرد و گواهی فارغ‌التحصیلی آموزش عالی اسکاتلند را با موفقیت کسب کرد.[۲][۳][۵]
او وارد دانشگاه ادینبرو شد و در رشته پزشکی تحصیل کرد. ساوج در سال چهارم پزشکی در تمامی دروس با رتبه ممتاز قبول شد، جایزه‌ای در «بیماری‌های پوستی» و مدالی در «پزشکی قانونی» دریافت کرد و نخستین زنی در تاریخ ادینبرو شد که به چنین موفقیتی دست می‌یافت.[۲][الف][۸][۹] او در سال ۱۹۲۹، جایزه یادبود «دوروتی گیلفیلان» را به‌عنوان برترین فارغ‌التحصیل زن دریافت کرد.[۲]
حرفه پزشکی و میراث
ساوج در حرفه خود با موانع جنسیتی و نژادی در نهادهای استعماری مواجه شد.[۲] پس از فارغ‌التحصیلی، به سرویس پزشکی استعماری در ساحل طلا (غنا) پیوست و به‌عنوان پزشک ارشد مشغول به کار شد. اگرچه صلاحیت علمی او از بسیاری از همتایان مردش بالاتر بود، اما مزایای کمتری دریافت می‌کرد.[۲][۳]
در سال ۱۹۳۱، مدیر کالج آچیموتا از او برای تدریس و طبابت دعوت کرد. به توصیه مدیر کهدالک گاردن فریزر نام داشت، دولت استعماری قرارداد بهتری به او ارائه داد. ساوج چهار سال به‌عنوان پزشک و معلم در آچیموتا کار کرد.[۲] در این دوره، او با سوزان دی گرافت-جانسون که سرپرست مدرسه دخترانه بود، همکاری داشت. جانسون که اغلب با ساوج در درمانگاه کار می‌کرد، بعدها در دانشگاه ادینبرو در رشته پزشکی تحصیل کرد و نخستین پزشک زن اهل غنا شد.[۷] یکی دیگر از پیشگامان پزشکی زنان در آفریقای غربی که در آچیموتا و دانشکده پزشکی دانشگاه ادینبرو تحصیل کرد، ماتیلدا جی. کلرک بود. او نخستین زن غنایی بود که بورسیه دانشگاهی دریافت کرد، دومین پزشک زن غنا و چهارمین زن آفریقای غربی شد که در رشته پزشکی آموزش دید.[۵][۷]
پس از ترک آچیموتا، ساوج به سرویس پزشکی استعماری بازگشت و امتیازات بهتری دریافت کرد. او مسئول کلینیک‌های سلامت نوزادان در بیمارستان آموزشی کورله-بو در آکرا شد. هم‌زمان، به‌عنوان پزشک ارشد بخش زنان و زایمان بیمارستان و سرپرست خوابگاه پرستاران منصوب شد. ساوج بر تأسیس مدرسه آموزش پرستاری کالج آموزش پرستاری کورله-بو نظارت داشت، جایی که یکی از بخش‌های بیمارستان به نام او نام‌گذاری شد.[۲][۳]
درگذشت
ساوج در سال ۱۹۴۷، به دلیل «خستگی جسمی و روانی»، به‌طور زودهنگام بازنشسته شد و باقی عمر خود را در اسکاتلند، صرف پرورش خواهرزاده و برادرزاده‌اش کرد. او در ۷ سپتامبر ۱۹۶۴، در سن ۵۸ سالگی، بر اثر سکته مغزی، در بیمارستان سنت پل، همل همپستد در انگلستان درگذشت.[۶][۱۰]
یادداشت
- ↑ گزارشی در روزنامه از مراسم فارغ‌التحصیلی چنین نوشته بود: «در میان ۹۵ فارغ‌التحصیل پزشکی، بانویی جوان از آفریقای غربی با نام اگنس یوانده ساوج حضور داشت که پدرش نیز پزشک است. او دو جایزه‌ای را که به برجسته‌ترین دانشجوی زن سال اهدا می‌شد، دریافت کرد و موفقیت او، با توجه به استقبال پرشور هم‌دانشگاهی‌هایش، بسیار محبوب بود.»
منابع
- ↑ "Deaths". The Times. 10 September 1964. p. 1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Mitchell, Henry (November 2016). "Dr Agnes Yewande Savage – West Africa's First Woman Doctor (1906–1964)". Centre of African Studies. Archived from the original on 14 April 2019.
- 1 2 3 4 "CAS Students to Lead Seminar on University's African Alumni, Pt. IV: Agnes Yewande Savage". CAS from the Edge (به انگلیسی). 16 November 2016. Archived from the original on 14 April 2019. Retrieved 2018-05-31.
- 1 2 Tetty, Charles (1985). "Medical Practitioners of African Descent in Colonial Ghana". The International Journal of African Historical Studies. 18 (1): 139–144. doi:10.2307/217977. JSTOR 217977. PMID 11617203.
- 1 2 3 "Agnes Yewande Savage (1906 – 1964)". The University of Edinburgh (به انگلیسی). Archived from the original on 24 November 2018. Retrieved 2018-09-19.
- 1 2 Ferry, Georgina (November 2018). "Agnes Yewande Savage, Susan Ofori-Atta, and Matilda Clerk: three pioneering doctors". The Lancet (به انگلیسی). 392 (10161): 2258–2259. doi:10.1016/S0140-6736(18)32827-7. ISSN 0140-6736. S2CID 53713242.
- 1 2 3 Patton, Adell Jr. (13 April 1996). Physicians, Colonial Racism, and Diaspora in West Africa (1st ed.). Gainesville: University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-1432-6.
- ↑ "Edinburg Graduations". The Townsville Daily Bulletin. 9 September 1929. p. 7 – via Newspapers.com.
- ↑ Dee, Henry. "Agnes Yewande Savage – 1929". UncoverED (به انگلیسی). Archived from the original on 6 August 2019. Retrieved 2020-04-25.
- ↑ "Deaths". The Daily Telegraph. 10 September 1964. p. 32 – via Newspapers.com.