ایشتاران
| ایشتاران | |
|---|---|
خدای عدالت | |
 خدای مار نیراه، نماد (یا پیامآور) ایشتاران، بر گوشه بالایی کودورو. نماد مار اغلب بر لبه کودورو یافت میشود که سند سنگی را «محصور» میکند. | |
| مرکز فرهنگی غالب | دِر |
| نماد | مار (نیراه) |
| اطلاعات شخصی | |
| شریک زندگی | شارات-دِری یا منزات |
| فرزندان |
|
ایشتاران (سومری: 𒀭𒅗𒁲) خدای بینالنهرینی بود که خدای حامی شهر در، دولت شهری واقع در شرق دجله، در مجاورت مرزهای عیلام، بود. مشخص است که او یک قاضی الهی بود، و به احتمال زیاد موقعیت بالایی در پانتئون بینالنهرین داشت، اما بسیاری از جنبههای شخصیت او نامشخص است. او با مارها، به ویژه با خدای مار، نیرا، ارتباط داشت و ممکن است که او را به صورت نیمه یا کاملاً مارپیچ به تصویر کشیده باشند. او برای اولین بار در دوره دودمان نخستین در کتیبههای پادشاهی و نامهای تئوفوری گواهی شده است. او در منابع مربوط به حکمرانی بسیاری از سلسلههای بعدی نیز آمده است. هنگامی که دِر پس از دوره اور سوم به استقلال رسید، حاکمان محلی نمایندگان ایشتاران در نظر گرفته شدند. در دورههای بعد، او موقعیت خود را در دِر حفظ کرد و بارها مجسمهاش توسط آشوریها برای تأمین وفاداری مردم شهر منتقل شد.
نام
نام ایشتاران در خط میخی میتواند به صورت dKA.DI or dMUŠ نوشته شده باشد.[۱]
معمولاً فرض بر این است که نام ایشتاران از زبانی سامی سرچشمه گرفته است.[۲] گفته شده است که این نام از نظر ریشهشناختی با ایشتار مرتبط بوده است.[۳]
ایشتاران را میتوان Anu Rabû یا AN.GAL نیز نامید، «آنوی بزرگ».[۱] در منابع عیلامی علائم AN.GAL در مقابل خدای ناپیریشا را نشان میدهند که در گذشته به اشتباه تصور میشد که همان خدای هومبان است.[۴] ووتر هنکلمن بر اساس این شباهت و همچنین قرابت مشترک آنها با مارها و این واقعیت که دِر در نزدیکی عیلام قرار داشت، ارتباط بین این دو خدایی را پیشنهاد میکند.[۵]
شخصیت و شمایلنگاری
شخصیت ایشتاران بسیار کم شناخته شده است،[۶] با وجود آنکه «در پانتئون بینالنهرین جایگاه بسیار بالایی داشت».[۷] این موضوع مشخص است که در اصل او قاضی الهی دانسته میشد.[۸]
بر اساس قرار گرفتن ایشتاران در مجاورت ارشکیگال در فهرست خدای آن = آنوم، احتمال داده شده است که او با دنیای زیرین مرتبط بوده باشد.[۹]
به گفته ویلفرد جی. لمبرت، صورت ایشتاران را زیبا تلقی میکردند.[۷] مرثیهای از او به عنوان «چشم روشن» یاد میکند.[۱۰] او همچنین با مارها در ارتباط بود.[۶]
پرستش
ایشتاران خدای حامی دِر بود.[۱۱]
پانویس
- 1 2 Lambert 2013, p. 238.
- ↑ Such-Gutiérrez 2005, p. 21.
- ↑ Wiggermann 1997, p. 44.
- ↑ Henkelman 2008, pp. 354-355.
- ↑ Henkelman 2017, p. 324.
- 1 2 Wiggermann 1997, p. 42.
- 1 2 Lambert 1980, p. 211.
- ↑ Woods 2004, p. 72.
- ↑ Wiggermann 1997, p. 34.
- ↑ George 1993, p. 103.
- ↑ Peterson 2009, p. 103.
منابع
- Balkan, Kemal (1954). Kassitenstudien 1. Die Sprache der Kassiten. New Haven, Connecticut: American Oriental Society.
- Bartelmus, Alexa (2017). "Die Götter der Kassitenzeit. Eine Analyse ihres Vorkommens in zeitgenössischen Textquellen". Karduniaš. Babylonia under the Kassites. De Gruyter. pp. 245–312. doi:10.1515/9781501503566-011. ISBN 9781501503566.
- Cooley, Jeffrey L. (2008). ""I Want to Dim the Brilliance of Šulpae!" Mesopotamian Celestial Divination and the Poem of "Erra and Išum"". Iraq. British Institute for the Study of Iraq, Cambridge University Press. 70: 179–188. doi:10.1017/S0021088900000930. ISSN 0021-0889. JSTOR 25608665. S2CID 192184827. Retrieved 2022-04-17.
- Dalley, Stephanie (1998). Myths from Mesopotamia: creation, the flood, Gilgamesh, and others. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-283589-0. OCLC 47780554.
- De Graef, Katrien (2022). "The Middle East after the Fall of Ur: From Ešnunna and the Zagros to Susa". The Oxford History of the Ancient Near East: Volume II. New York: Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780190687571.003.0016. ISBN 978-0-19-068757-1.
- Frahm, Eckhart (2009). "Assurbanipal at Der". In Luukko, Mikko; Svärd, Saana; Mattila, Raija (eds.). Of god(s), trees, kings, and scholars: Neo-Assyrian and related studies in honour of Simo Parpola. Helsinki. ISBN 978-951-9380-72-8. OCLC 434869052.
- Frayne, Douglas (1990). Old Babylonian Period (2003-1595 B.C.). University of Toronto Press. doi:10.3138/9781442678033. ISBN 978-1-4426-7803-3.
- Frayne, Douglas (1993). Sargonic and Gutian Periods (2234-2113 BC). University of Toronto Press. doi:10.3138/9781442658578. ISBN 978-1-4426-5857-8.
- George, Andrew R. (1993). House most high: the temples of ancient Mesopotamia. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 0-931464-80-3. OCLC 27813103.
- George, Andrew; Krebernik, Manfred (2022). "Two Remarkable Vocabularies: Amorite-Akkadian Bilinguals!". Revue d'assyriologie et d'archéologie orientale. CAIRN. 116 (1): 113–166. doi:10.3917/assy.116.0113. ISSN 0373-6032. S2CID 255918382.
- George, Andrew R.; Taniguchi, Junko; Geller, M. J. (2010). "The Dogs of Ninkilim, part two: Babylonian rituals to counter field pests". Iraq. Cambridge University Press. 72: 79–148. doi:10.1017/s0021088900000607. ISSN 0021-0889. S2CID 190713244.
- Grayson, A. Kirk (1987). Assyrian rulers of the third and second millennia BC (to 1115 BC). Toronto. ISBN 978-1-4426-7106-5. OCLC 654676388.
- Henkelman, Wouter F. M. (2008). The other gods who are: studies in Elamite-Iranian acculturation based on the Persepolis fortification texts. Leiden: Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten. ISBN 978-90-6258-414-7.
- Henkelman, Wouter F. M. (2017). "Humban and Auramazdā: royal gods in a Persian landscape". Persian religion in the Achaemenid period. Wiesbaden. ISBN 978-3-447-19556-0. OCLC 1086094005.
- Katz, Dina (2003). The Image of the Netherworld in the Sumerian Sources. Bethesda, MD: CDL Press. ISBN 1-883053-77-3. OCLC 51770219.
- Koppen, Frans van; Lacambre, Denis (2020). "Sippar and the Frontier between Ešnunna and Babylon. New Sources for the History of Ešnunna in the Old Babylonian Period". Jaarbericht van het Vooraziatisch-Egyptisch Genootschap Ex Oriente Lux. 41. Retrieved 2022-04-17.
- Krebernik, Manfted (1992). "Mesopotamian Myths at Ebla: ARET 5, 6 and ARET 5, 7". Literature and literary language at Ebla. Quaderni di semitistica. Dipartimento di linguistica, Università di Firenze. doi:10.11588/propylaeumdok.00002790. Retrieved 2022-04-17.
- Krebernik, Manfred (2008), "Richtergott(heiten)", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-04-17
- Krebernik, Manfred (2016), "Zīzānu", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-04-17
- Krul, Julia (2018). The revival of the Anu cult and the nocturnal fire ceremony at late Babylonian Uruk. Leiden Boston, MA: Brill. ISBN 978-90-04-36494-3. OCLC 1043913862.
- Lambert, Wilfred G. (1969). "The Reading of the God Name dKA.Di". Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie. De Gruyter. 59 (1). doi:10.1515/zava.1969.59.1.100. ISSN 0084-5299. S2CID 162341026.
- Lambert, Wilfred G. (1980), "Ištarān", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-04-17
- Lambert, Wilfred G. (2013). Babylonian creation myths. Winona Lake, Indiana: Eisenbrauns. ISBN 978-1-57506-861-9. OCLC 861537250.
- Litke, Richard L. (1998). A reconstruction of the Assyro-Babylonian god lists, AN:dA-nu-um and AN:Anu šá Ameli (PDF). New Haven: Yale Babylonian Collection. ISBN 978-0-9667495-0-2. OCLC 470337605.
- Peterson, Jeremiah (2009). God lists from Old Babylonian Nippur in the University Museum, Philadelphia. Münster: Ugarit Verlag. ISBN 978-3-86835-019-7. OCLC 460044951.
- Peterson, Jeremiah (2015). "An Adab Composition of Nergal/Meslamtaea at Lagaš and Ĝirsu for Šulgi". Journal of Cuneiform Studies. University of Chicago Press. 67 (1): 45–63. doi:10.5615/jcunestud.67.2015.0045. ISSN 0022-0256. S2CID 164471894.
- Pongratz-Leisten, Beate (2012). "Comments on the Translatability of Divinity: Cultic and Theological Responses to the Presence of the Other in the Ancient near East". In Bonnet, Corinne (ed.). Les représentations des dieux des autres. Caltanissetta: Sciascia. ISBN 978-88-8241-388-0. OCLC 850438175.
- Pongratz-Leisten, Beate (2015). Religion and Ideology in Assyria. Studies in Ancient Near Eastern Records (SANER). De Gruyter. ISBN 978-1-61451-426-8. Retrieved 2022-04-17.
- Sasson, Jack M. (2015). From the Mari Archives. Penn State University Press. doi:10.1515/9781575063768. ISBN 978-1-57506-376-8. S2CID 247876965.
- Sharlach, Tonia (2017). An Ox of One's Own: Royal Wives and Religion at the Court of the Third Dynasty of Ur. Studies in Ancient Near Eastern Records. De Gruyter. doi:10.1515/9781501505263. ISBN 978-1-5015-0526-3.
- Sibbing-Plantholt, Irene (2022). The Image of Mesopotamian Divine Healers. Healing Goddesses and the Legitimization of Professional Asûs in the Mesopotamian Medical Marketplace. Boston: Brill. ISBN 978-90-04-51241-2. OCLC 1312171937.
- Simons, Frank (2017). "A New Join to the Hurro-Akkadian Version of the Weidner God List from Emar (Msk 74.108a + Msk 74.158k)". Altorientalische Forschungen. De Gruyter. 44 (1). doi:10.1515/aofo-2017-0009. ISSN 2196-6761. S2CID 164771112.
- Stol, Martin (2014), "Tišpak", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-04-17
- Streck, Michael P. (2001), "Ninurta/Ninĝirsu A. I. In Mesopotamien", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-08-05
- Such-Gutiérrez, Marcos (2005). "Untersuchungen zum Pantheon von Adab im 3. Jt". Archiv für Orientforschung (به آلمانی). Archiv für Orientforschung (AfO)/Institut für Orientalistik. 51: 1–44. ISSN 0066-6440. JSTOR 41670228. Retrieved 2022-04-17.
- Wagensonner, Klaus (2022). "The Middle East after the Fall of Ur: Isin and Larsa". The Oxford History of the Ancient Near East: Volume II. New York: Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780190687571.003.0014. ISBN 978-0-19-068757-1.
- Wang, Xianhua (2011). The metamorphosis of Enlil in early Mesopotamia. Münster. ISBN 978-3-86835-052-4. OCLC 712921671.
- Wiggermann, Frans A. M. (1997). "Transtigridian Snake Gods". In Finkel, I. L.; Geller, M. J. (eds.). Sumerian Gods and their Representations. STYX Publications. ISBN 978-90-56-93005-9.
- Wisnom, Selena (2021). "Implications of Intertextuality: Erra and Išum and the Lamentation Over the Destruction of Sumer and Ur". Ur in the Twenty-First Century CE. Penn State University Press. pp. 503–524. doi:10.1515/9781646021512-035. ISBN 9781646021512.
- Woods, Christopher E. (2004). "The Sun-God Tablet of Nabû-apla-iddina Revisited". Journal of Cuneiform Studies. American Schools of Oriental Research. 56: 23–103. doi:10.2307/3515920. ISSN 0022-0256. JSTOR 3515920. S2CID 163512399. Retrieved 2022-04-17.
- Zadok, Ran (2014). "On Population Groups in the Documents from the Time of the First Sealand Dynasty". Tel Aviv. Maney Publishing. 41 (2): 222–237. doi:10.1179/0334435514z.00000000036. ISSN 0334-4355. S2CID 161962886.