ایل شوهان

ایل شوهان یکی از ایلات ساکن استان ایلام است.[۱] دانشنامه ایرانیکا در مقالهٔ استان ایلام از ایل شوهان به عنوان یکی از ایلات اصلی استان نام برده است[۲] ایل شوهان از طوایف فلک، کلیوند، سادات، قیطول، صفرلکی، کاوری، بلوچ، شرف و کرهر تشکیل شده است.

لغت‌نامهٔ دهخدا مدخل شوهان را چنین تعریف کرده است: «(اِخ) یکی از طوایف پشت کوه از ایلات کرد ایران. ییلاق ایل مزبور در تهته و خوشول و قشلاقش در بلوطسان است. (یادداشت مؤلف). ایل کرد از طوایف پشتکوه. (جغرافیای سیاسی کیهان ص ۷۰).»[۳][۴]

سکونتگاه‌ها

محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب بخش مرکزی شهرستان ملکشاهی است و مسیر حرکت عشایر آن از مسیرهای میدان زیتون، چالاب، و چنگوله تا نزدیکی‌ها مرزهای عراق حرکت می‌کنند و در موسم پنجه به ارتفاعات کبیرکوه بازمی‌گردند. بر این اساس نواحی مرزی مهران و دهلران، گرمسیر و آبادی‌های شوهان، مناطق سردسیر ایل شوهان محسوب می‌شوند.[۵][۶] ایل شوهان به صورت تقریبی دارای چهل هزار نفر جمعیت می‌باشد و منطقه مرکزی آن‌ها، بخش چالاب است و سپس در شهرهای مهران و چنگوله و روستاهاهای خوشادول، چشمه پهن، نادرآباد، بلوطستان و گنبد سید ناصرالدین سکونت دارند.[۷] شهر ایلام از چهار منطقه و ۱۴ ناحیه تشکیل شده است که هر ناحیه شامل چند محله می‌باشد و محلات معمولاً به غالب به قوم خاصی تعلق دارد؛ مثلاً بانبور بیشتر ایل خزل و شوهان در آن مستقر است.[۸]در کتاب ایل‌ها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران آمده است: «ییلاق این ایل در بلوطستان و قشلاقشان پشتکوه است.»[۹]

گویش‌شناسی

لری در نواحی مرکزی شهرستان ملکشاهی (دهستان شوهان در بخش مرکزی) و شهرستان مهران، در شهر مهران و روستای چنگوله صحبت می‌شود.[۱۰] اطلس زبان‌های ایران گویش بخشی از مردم مهران و ساکنان روستاهای چنگوله، چالاب، منارعبدول کریم، توتخوشادول، دول کبود خوشادول، نادر آباد، چشمن پهن را شوهانی طبقه‌بندی کرده است.[۱۱] همچنین ایران اطلس گویش شوهانی را ذیل زبان‌های ایرانی جنوب غربی و جزء لری طبقه‌بندی کرده است.[۱۲] گویش لری شوهانی با گویش‌های لری دهلرانی، لری آبدانانی، لری دره شهری استان ایلام و لری پلدختری، لری اندیمشکی، لری خرم‌آبادی و بخش‌هایی از شهرستان دورود در استان لرستان شباهت‌های بسیار زیادی دارد. هرکدام از این گویشها دارای لهجه‌های مختص به خود می‌باشد و می‌توان همه آنها را به پیکره زبانی استان لرستان منتسب کرد.[۱۳][۱۴]

تبار

دانشنامه ایرانیکا در مقاله عشایر ایران، ایل شوهان را مانند ایل ارکوازی، ملکشاهی، گچی، خزل، بیژنوند، هندمینی، علیشیروان و میشخاص جزئی از ایلات کردی-لری می‌داند.[۱۵][۱۶] همچنین در مقالهٔ طوایف کُرد آن را به عنوان یکی از ایل‌های کُرد منطقهٔ کرکوک عراق معرفی می‌کند.[۱۷]

منابع

  1. ↑ «ایلام برای همه ایلامیان». ۲۰۲۰-۰۷-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۱.
  2. ↑ "ILĀM i. GEOGRAPHY". دانشنامه ایرانیکا (به انگلیسی).
  3. ↑ «معنی شوهان». موسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۳.
  4. ↑ «معنی شوهان | لغت‌نامه دهخدا». واژه یاب. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۳.
  5. ↑ طلایی، حسن (۱۳۹۳). قوم باستانشناسی کوچنشینی و ایل راه‌های زاگرس مرکزی (PDF). جامعه‌شناسی تاریخی. ص. ۱۷۷. دریافت‌شده در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹.
  6. ↑ «معرفی شهرستان مهران». اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام.
  7. ↑ «مبارزانی از ایل شوهان». کبنانیوز. ۲۰۱۷-۰۷-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۱.
  8. ↑ فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، سال هفتم شماره بیستم و سوم، پاییز ۱۳۹۴، شهروند مشارکت‌جو و نقش آن در مدیریت شهری (نمونه موردی: ایلام)، ص۳۷
  9. ↑ ایل‌ها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران، ایرج افشار سیستانی، ص۳۲۳
  10. ↑ Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik. "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies (به انگلیسی). 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423. ISSN 0021-0862.
  11. ↑ Geomatics and Cartographic Research Centre, Carleton University. "پراکنش زبانی ایلام". iranatlas.net (به انگلیسی). Retrieved 2025-05-01.
  12. ↑ Geomatics and Cartographic Research Centre, Carleton University. "طبقه‌بندی زبان‌های ایرانی". iranatlas.net (به انگلیسی). Retrieved 2025-05-01.
  13. ↑ افشار, طاهره; روحی, علی (2020-12-21). "بررسی ویژگی‌های معنایی دوگان ساخت‌های گویش لری دهلرانی بر اساس نظریه تصویرگونگی". زبانشناسی و گویش‌های خراسان. 12 (2): 1–32. doi:10.22067/jlkd.2021.68325.1007. ISSN 2008-7233.
  14. ↑ افشار, طاهره; روحی, علی (2021-02-19). "بررسی صوری دوگان‌ساخت‌ها درگویش لری دهلرانی". زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی. 5 (2): 29–55. doi:10.22099/jill.2021.38266.1214. ISSN 2538-3574.
  15. ↑ «AŠĀYER». iranicaonline (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۱۲-۱۵. The principal mixed Kurdish-Lorī tribes are the Arkawāzī, Malekšāhī, Gačī, Šūhān, Ḵezel, Bīǰanvand, Hendomīnī, ʿAlīšīrvān, and Mīšḵāṣ, and there are some others.
  16. ↑ «دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مکتبة مدرسة الفقاهة». ar.lib.eshia.ir (به عربی). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۱۲-۲۶.
  17. ↑ "KURDISH TRIBES". دانشنامه ایرانیکا (به انگلیسی).
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.