بادبانبند
در کشتیرانی، به طنابها یا تسمههای پارچهای که یک بادبان جمعشده را در حالت جمع و بسته نگاه میدارند بادبانبند گفته میشود. اصطلاح بادبانبند امروزه بیشتر در مورد کشتیهای با بادبانبندی چهارگوش بهکار میرود.
بادبانبندها بیشتر از جنس طناباند و به بالای شاهتیر خوابیده وصل میشود و در حالت رها، در پشت بادبان میآویزند. برخی از بادبانبندها بهجای طناب، از سنیت (ریسمانی بافتهشده از الیاف گیاهی) ساخته میشدند.
کاربرد و تاریخچه
در شکل تازهتر بادبانگیری مربعی که به اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم برمیگردد، بادبانهای مربعی به میلههای فلزیای به نام «میلهٔ مهار» بسته میشدند. این میلهها در بالای تیرک و کمی جدا از آن قرار داشتند تا طناب بتواند از میان شکاف عبور کند. بادبانبندها نیز به همین میلهٔ مهار متصل میشدند. هنگام بستن بادبان، بادبانبند از پشت تیرک رد شده و از طرف دیگر بالا میآمد و دورِ هم تیرک و هم بادبان جمعشده پیچیده میشد. هر بادبانبند چند بار دور تیرک و بادبان پیچیده میشد تا بخش بزرگی از پارچهٔ بادبان بسته شود. وقتی استفاده نمیشد، بادبانبندها حلقه میشدند و در جلوی بادبان آویزان میماندند. در نوع «بستهبندی بندری» که در نیروی دریایی سلطنتی بهکار میرفت، بادبانبندهای ویژهای از جنس سنت، بادبان جمعشده را فقط به میلهٔ مهار میبستند و دور تیرک نمیپیچیدند.
در شکلهای قدیمیتر بادبانگیری مربعی (پیش از حدود ۱۸۱۵) میلهٔ مهار در بالای تیرک وجود نداشت. بادبان زیر تیرک آویزان بود و با بندک یا طنابچهٔ کوتاهی که دورِ کل تیرک پیچیده میشدند، بسته میشد. هر بادبانبند به حلقهای که با میخ به تیرک وصل شده بود، متصل میگردید؛ هر میخ دو حلقه داشت. در استفاده، بادبانبند دورِ بادبان و تیرک پیچیده میشد و به حلقهٔ دوم همان میخ گره زده میشد.
بند میانبادبان برای مواقعی استفاده میشد که حجم زیادی از بادبان جمعشده در مرکز تیرک متمرکز میشد. این بندها شکلهای گوناگونی داشتند: از دو بند بلند که بهصورت ضربدری جلوی تیرک و بادبان کشیده میشدند، گرفته تا تورهای مثلثی یا تکههای برزنت که میتوانستند با قرقره بالا کشیده شوند.
در برخی موارد، بادبانبندها به طناب بالایی بادبان وصل میشدند. در این حالت اگر بادبان عوض میشد، در همان حالت بسته و کنترلشده باقی میماند و نیازی به بستهای تازه نبود، بنابراین میتوانست بهراحتی به عرشه فرستاده شود.
منابع
- Wikipedia contributors, "Gasket (sailing)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gasket_(sailing)&oldid=1286366602 (accessed August 21, 2025).