ماهیچه بالابرنده کتف
| ماهیچه بالابرنده کتف | |
|---|---|
 ماهیچه‌های متصل‌کننده اندام فوقانی به ستون مهره‌ها. (ماهیچه بالابرنده کتف در بالا سمت راست، در ناحیه گردن دیده می‌شود.) | |
 ماهیچه‌های گردن. (ماهیچه بالابرنده کتف در مرکز سمت چپ دیده می‌شود.) | |
| جزئیات | |
| خاستگاه | زوائد عرضی مهره‌های گردنی C1 تا C4 |
| پیوندگاه | بخش بالایی لبه داخلی کتف |
| سرخرگ‌ها | سرخرگ پشتی کتف |
| عصب‌دهی | اعصاب گردنی (C3, C4) و عصب پشتی کتف (C5) |
| حرکت | بالا بردن کتف و مایل کردن حفره گلنوئید به سمت پایین با چرخاندن کتف |
| شناسه‌ها | |
| لاتین | musculus levator scapulae |
| TA98 | A04.3.01.009 |
| TA2 | 2234 |
| FMA | 32519 |
ماهیچه بالابرنده کتف (انگلیسی: Levator scapulae muscle) یکی از ماهیچه‌های سطحی پشت است. غیر قابل لمس است و در زیر بخش نخست ماهیچه ذوزنقه‌ای قرار دارد که هم عمل‌کننده بر مفصل شانه و هم عمل‌کننده بر ستون مهره‌ها است. ماهیچه بالابرنده کتف یک ماهیچه اسکلتی باریک است که در پشت و کنار گردن قرار دارد.[۱] این ماهیچه از زائده عرضی چهار مهره بالایی گردن منشأ می‌گیرد و به بخش بالایی لبه داخلی کتف متصل می‌شود. این ماهیچه توسط عصب‌های گردنی C3-C4 و اغلب توسط عصب پشتی کتف عصب‌رسانی می‌شود. همان‌طور که از نامش پیداست، وظیفه اصلی آن بالا بردن کتف است.
خاستگاه این ماهیچه از توبرکول زوائد عرضی مهره‌های گردنی C1 تا C4 و پیوندگاه آن به لبه داخلی (vertebral) استخوان کتف بالای خار کتف است. مهمترین کارکرد این ماهیچه کشش بالایی کتف است و نقش ثابت کردن کتف و خم کردن جانبی گردن را برعهده دارد.
ماهیچه بالابرنده کتف توسط اعصاب گردنی (C3, C4) و عصب کتفی پشتی (Dorsal Scapular) از ریشه (C5) عصب دهی می‌شوند. کارکردهای این ماهیچه بالا بردن استخوان کتف، پیوند دادن ستون فقرات به گردن، و کمک به نزدیک‌کردن بازو به محور بدن هستند.
کالبدشناسی
پیوندها
این ماهیچه به صورت مورب از مبدأ خود به سمت محل اتصالش پایین می‌آید.[۱]
خاستگاه
ماهیچه بالابرنده کتف از تکمه‌های پشتی زائده عرضی مهره‌های گردنی C1 تا C4 منشأ می‌گیرد.[۲] در محل منشأ، از طریق زبانه‌های وتری (تاندونی) متصل می‌شود.[۱]
پایانگاه
این ماهیچه به لبه داخلی کتف متصل می‌شود (محل اتصال آن بین زاویه فوقانی کتف در بالا و محل تلاقی خار کتف و لبه داخلی کتف در پایین گسترش یافته است).[۲]
مجاورت‌ها
بخش بالایی ماهیچه بالابرنده کتف که یکی از ماهیچه‌های کف مثلث پشتی گردن است، توسط ماهیچه جناغی-چنبری-پستانی (استرنوکلیدوماستوئید) و بخش پایینی آن توسط ماهیچه ذوزنقه‌ای پوشیده شده است.
این ماهیچه در جلو با ماهیچه نردبانی میانی و در پشت با ماهیچه طحالی گردن محدود شده است.
عصب فرعی به صورت عرضی در بخش میانی ماهیچه عبور می‌کند و عصب پشتی کتف ممکن است در عمق آن قرار داشته باشد یا از میان آن بگذرد.[۳]
عصب‌رسانی
ماهیچه بالابرنده کتف توسط ۲ یا ۳ شاخه از اعصاب سوم و چهارم گردنی و غالباً توسط شاخه‌ای از عصب پشتی کتف عصب‌دهی می‌شود.[۲][۴]
خون‌رسانی
خون‌رسانی این ماهیچه توسط سرخرگ پشتی کتف انجام می‌شود. به طور معمول، این سرخرگ دارای شاخه کوچکی است که به سمت حفره بالاخاری کتف می‌رود و در یک‌سوم موارد، این شاخه به ماهیچه خون‌رسانی می‌کند.[۳]
کارکرد
هنگامی که ستون مهره‌ها ثابت باشد، ماهیچه بالابرنده کتف، استخوان کتف را بالا می‌برد و زاویه تحتانی کتف را به سمت داخل می‌چرخاند.[۲] این ماهیچه اغلب در ترکیب با ماهیچه‌های دیگر مانند ماهیچه‌های لوزی‌شکل و ماهیچه سینه‌ای کوچک برای چرخش رو به پایین کتف کار می‌کند.
هنگامی که شانه ثابت باشد، ماهیچه بالابرنده کتف به همان سمت می‌چرخد و ستون مهره‌های گردنی را به صورت جانبی خم می‌کند. انقباض همزمان هر دو ماهیچه بالابرنده کتف در حالی که هر دو شانه ثابت هستند، می‌تواند باعث خم شدن یا باز شدن مستقیم ستون مهره‌های گردنی شود.
در سایر جانوران
در نخستین‌سانان عالی، این ماهیچه از طریق تمرکز الیاف پروگزیمال و دیستال و کاهش تدریجی الیاف میانی، از ماهیچه دندانه‌ای قدامی جدا شده و به دو ماهیچه مجزا یعنی دندانه‌ای قدامی و بالابرنده کتف تبدیل شده است. الیافی که مربوط به جابجایی کرانیال (جمجمه‌ای) کتف بودند، به ماهیچه بالابرنده کتف تبدیل شدند.[۵]
نگاره‌ها
موقعیت ماهیچه بالابرنده کتف
یک مهره گردنی
نمای جانبی یک مهره گردنی معمولی
کتف چپ. سطح پشتی.
برش گردن در سطح تقریبی ششمین مهره گردنی
ماهیچه‌های گردن. نمای جانبی.
عصب زیرزبانی، شبکه گردنی و شاخه‌های آن‌ها
شبکه بازویی راست با شاخه‌های کوتاهش، نمای روبه‌رو
ماهیچه بالابرنده کتف
شبکه بازویی. کالبدشکافی عمیق.
شبکه بازویی. نمای قدامی‌جانبی
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 Gray's anatomy : the anatomical basis of clinical practice. Susan Standring (Forty-second ed.). [New York]. 2021. ISBN 978-0-7020-7707-4. OCLC 1201341621.
{{cite book}}: نگهداری CS1: سایر موارد (link) - 1 2 3 4 (Platzer 2004، ص. 144)
- 1 2 (Rockwood و دیگران 2009، ص. 55)
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامGray's-1918وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ (Brand 2008، صص. 540–41)
- این مقاله در بردارندهٔ بخش‌هایی از صفحه page 435 چاپ ۲۰ام آناتومی گری (۱۹۱۸) است که در مالکیت عمومی قرار دارد.
پیوند به بیرون
