بریجید کیلدر
قدیس بریجید کیلدر | |
|---|---|
 بریجید ایرلند در شیشه‌رنگی کلیسای سنت مری آو د روزری در کُنگ، ایرلند | |
| دوشیزه؛ راهبهٔ بزرگ | |
| زادهٔ | حدود ۴۵۱ میلادی فاوارت، ایرلند گالی |
| درگذشتۀ | حدود ۵۲۵ میلادی کیلدر، پادشاهی لینستر، ایرلند |
| تکریم‌شده در | کلیسای کاتولیک؛ کلیسای آنگلیکان؛ کلیسای ارتدکس شرقی |
| بارگاه اصلی | کیلدر، ایرلند |
| بزرگداشت | ۱ فوریه |
| قدیس حامی | ایرلند؛ کیلدر؛ شاعران؛ درمانگران؛ آهنگران؛ دامداران و کارکنان صنایع لبنی |
بریجید کیلدر یا بریجید ایرلند (حدود ۴۵۱ – حدود ۵۲۵ میلادی) راهبهٔ بزرگ و قدیس مسیحی ایرلندی است که همراه با پاتریک قدیس و کولومبا از سه قدیس حامی ملی ایرلند به‌شمار می‌رود. بنا بر قدیس‌نامه‌های ایرلندی سده‌های میانه، او بنیان‌گذار صومعهٔ مهم کیلدر و چندین جامعهٔ مذهبی دیگر بود و نقشی برجسته در گسترش زندگی رهبانی زنان در ایرلند داشت. با این حال، اطلاعات تاریخی قطعی دربارهٔ زندگی او اندک است و بخش بزرگی از روایت‌های مربوط به او شامل داستان‌های معجزه‌آسا و عناصر برگرفته از فرهنگ عامهٔ پیشامسیحی ایرلند است.[۱]
زندگی و روایت‌های اولیه
سال تولد بریجید معمولاً حدود ۴۵۱ یا ۴۵۲ میلادی ذکر می‌شود. بر پایهٔ یکی از سنت‌های رایج، او در فاوارت در شمال داندالک زاده شد. منابع قدیمی مادرش را برویکش، زنی مسیحی و برده، و پدرش را دوبتاخ، یکی از رؤسای محلی لینستر، معرفی می‌کنند. در برخی روایت‌ها، مادر او به خانهٔ یک دروئید فروخته شد و بریجید نیز در شرایط بردگی متولد شد.[۲]
قدیس‌نامه‌ها از دوران کودکی او به‌عنوان دوره‌ای سرشار از بخشندگی و معجزه یاد می‌کنند. گفته می‌شود بریجید مواد غذایی و دارایی‌های خانواده را به نیازمندان می‌بخشید و همین رفتار موجب خشم پدرش می‌شد. در یکی از داستان‌های مشهور، او شمشیر جواهرنشان پدرش را به فقیری بخشید تا برای خانواده‌اش غذا تهیه کند. پادشاه لینستر که شاهد ماجرا بود، بنا بر روایت، از رفتار او تأثیر پذیرفت و پدرش را متقاعد کرد که آزادی بریجید را بپذیرد.[۳]
زندگی مذهبی و کیلدر
بر اساس سنت کلیسایی، بریجید به‌عنوان دوشیزه‌ای وقف‌شده وارد زندگی مذهبی شد. گفته شده است که او در حدود سال ۴۸۰ میلادی صومعه‌ای در کیلدر تأسیس کرد. نام ایرلندی کیلدر، Cill Dara، به معنای «کلیسای بلوط» است. این مرکز بعدها به یکی از مهم‌ترین مراکز مذهبی و آموزشی ایرلند تبدیل شد.[۴]
در سنت‌های مربوط به او آمده است که بریجید با گروهی از هفت زن زندگی جمعی مذهبی را سازمان داد و سپس صومعه‌هایی برای زنان و مردان بنیاد نهاد. او نخستین راهبهٔ بزرگ کیلدر شناخته می‌شود و کنلت، زاهد محلی، را برای همکاری در ادارهٔ امور کلیسایی دعوت کرد. در سده‌های بعد، کیلدر به‌صورت مرکز مذهبی دوگانه‌ای با جوامع زنان و مردان اداره می‌شد و مقام راهبهٔ بزرگ آن جایگاه قابل‌توجهی داشت.[۵]
برخی منابع همچنین بریجید را با گسترش آموزش، فلزکاری و تذهیب نسخه‌های خطی در کیلدر مرتبط می‌دانند. کتابی که بعدها با نام «کتاب کیلدر» شناخته شد، در سده‌های میانه به سبب آرایه‌های تصویری‌اش شهرت داشت، هرچند این اثر باقی نمانده است.
معجزات و افسانه‌ها
بخش بزرگی از شهرت بریجید به روایت‌های معجزه‌آمیز مربوط می‌شود. داستان‌های او معمولاً با کمک به فقرا، درمان بیماران، افزایش غذا، حفاظت از دام‌ها و کنترل عناصر طبیعی ارتباط دارند. در یکی از مشهورترین افسانه‌ها، بریجید از پادشاه لینستر زمینی برای ساخت صومعه درخواست می‌کند و می‌گوید تنها به اندازه‌ای زمین نیاز دارد که شنلش بپوشاند. هنگامی که پادشاه موافقت می‌کند، همراهان بریجید چهار گوشهٔ شنل را می‌گیرند و شنل به شکلی معجزه‌آسا گسترش می‌یابد تا مساحت بزرگی را بپوشاند.[۶]
روایت‌هایی دیگر او را در حال تبدیل آب به آبجو، افزایش کره و شیر، درمان نابینایی و حمایت از افراد آسیب‌پذیر نشان می‌دهند. پژوهشگران خاطرنشان کرده‌اند که برخی از این ویژگی‌ها شباهت زیادی به خصوصیات الههٔ سلتی بریجید دارند؛ الهه‌ای مرتبط با شعر، درمان، آهنگری، دام‌ها و آتش.
تاریخی بودن
تاریخی بودن بریجید موضوع بحث پژوهشگران است. نخستین متون دربارهٔ او چند نسل پس از زمان فرضی زندگی‌اش نوشته شده‌اند و زندگی‌نامه‌های اولیه بیشتر در قالب قدیس‌نامه و داستان‌های معجزه‌آسا هستند. شباهت نام، جشن‌ها و ویژگی‌های بریجید قدیس با الههٔ پیشامسیحی بریجید سبب شده برخی پژوهشگران او را نتیجهٔ مسیحی‌سازی یک شخصیت یا آیین کهن بدانند.[۷]
دیدگاه دیگری احتمال می‌دهد که شخصیتی تاریخی با این نام وجود داشته، اما در طول سده‌ها عناصر اسطوره‌ای الههٔ بریجید به زندگی و آیین بزرگداشت او افزوده شده است. با وجود این اختلاف‌نظرها، وجود یک مرکز رهبانی مهم در کیلدر از سده‌های نخست مسیحیت ایرلند و ارتباط سنتی آن با بریجید به‌خوبی مستند شده است.
مرگ و بزرگداشت
طبق سنت، بریجید در ۱ فوریه و احتمالاً در سال ۵۲۴ یا ۵۲۵ میلادی در کیلدر درگذشت. پس از مرگ او، شاگرد و همراهش دارلوگدا جانشینش به‌عنوان راهبهٔ بزرگ کیلدر شد. روز ۱ فوریه به جشن بریجید اختصاص یافت و با جشن گالیِ ایمبولک، که آغاز بهار را نشان می‌داد، هم‌زمان شد.[۸]
یکی از مشهورترین نمادهای این روز «صلیب بریجید» است که معمولاً از ساقهٔ گیاهان بافته می‌شود و برای حفاظت از خانه‌ها در برابر آتش، بیماری و بداقبالی بر در یا پنجره آویخته می‌شود. در کیلدر نیز برای قرن‌ها آتشی دائمی به افتخار او نگهداری می‌شد. سنت‌های دیگری از چاه‌های مقدس، زیارتگاه‌ها و آیین‌های محلی مرتبط با بریجید در نقاط مختلف ایرلند حکایت دارند.
بریجید امروزه همچنان یکی از برجسته‌ترین چهره‌های دینی و فرهنگی ایرلند است. روز او از سال ۲۰۲۳ در جمهوری ایرلند با تعطیلات عمومی مرتبط شده و نام و نمادهایش همچنان در فرهنگ عامه، هنر، کلیساها و آیین‌های سنتی ایرلندی حضور دارند.
منابع
- ↑ Farmer, David (2011). The Oxford Dictionary of Saints (in English). Oxford University Press.
- ↑ "Saint Brigid of Ireland" (in English). Encyclopaedia Britannica.
- ↑ "Bethu Brigte" (in English). CELT, University College Cork.
- ↑ "History of Kildare Town" (in English). Kildare Local History.
- ↑ Jestice, Phyllis G. (2004). Holy People of the World: A Cross-Cultural Encyclopedia (in English). ABC-CLIO. ISBN 9781576073551.
- ↑ Ó hÓgáin, Dáithí (1991). Myth, Legend & Romance: An Encyclopaedia of the Irish Folk Tradition (in English). Prentice-Hall Press.
- ↑ Berger, Pamela (1985). The Goddess Obscured: Transformation of the Grain Protectress from Goddess to Saint (in English). Beacon Press. ISBN 9780807067239.
- ↑ Hutton, Ronald (1996). Stations of the Sun: A History of the Ritual Year in Britain (in English). Oxford University Press.
- درگذشتگان دهه ۵۲۰ (میلادی)
- راهبههای مسیحی
- زادگان دهه ۴۵۰ (میلادی)
- قدیسان زن مسیحی باستان
- قدیسان مسیحی در سده ۵ (میلادی)
- قدیسان کلیسای آنگلیکان
- اهالی شهرستان لوث