بهرام مرادی

‌بهرام مرادی‌ (زادهٔ ۴ مهر ۱۳۳۹) نویسنده ایرانی است که از سالِ ۱۹۸۸ در برلین، آلمان زندگی می‌کند. کانونِ مرکزی آثارِ او زندگی انسانِ ایرانی پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران و مهاجرت است. برای آگاهی بیش‌تر به این سایت بروید:

https://bahrammoradi.com

کودکی بهرام مرادی در بروجرد، شهری در غربِ مرکزی ایران، گذشت. اوایلِ دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی خانواده به مشهد مهاجرت کرد. او در نوجوانی فعالیتِ تئاتری خود را آغاز کرد. در هنگامهٔ انقلابِ ۱۳۵۷ به فعالیتِ سیاسی/ تشکیلاتی در یکی از سازمان‌های چپِ آن‌زمان پرداخت و هم‌چنان به بازیگری، نمایش‌نامه‌نویسی وکارگردانی صحنه‌ای و خیابانی ادامه داد. وی در سالِ ۱۳۶۴ از ایران خارج شد و در کنارِ به صحنه بردنِ نمایش‌نامه، آغاز به نوشتنِ داستان کوتاه کرد.

«پدر، پسر،‌ روح‌القُدُس» مجموعه‌داستان دیگری از بهرام مرادی است که در سالِ ۱۴۰۴ از سوی نشر نوگام در لندن منتشر شده است. درونمایه‌های ده داستانِ این کتاب حقیت و خیال، عشق و انکار و خشونت و لطافت است. برخی از این داستان‌ها در ایران و برخی دیگر در فضای مهاجرت و تبعید می‌گذرد.

سنگینی دیگران رُمانِ دومِ بهرام مرادی است که در سالِ ۲۰۲۱ از سوی نشرِ القصه در کالیفرنیا و ترجمه‌ی آلمانی آن در اکتبر ۲۰۲۵ از سوی Wallstein Verlag در گوتینگن منتشر شد. این رُمان زندگی مردی است که در سالِ ۱۳۶۰ خورشیدی، زمانی که تنها چهارده سال داشته، به‌جای برادرِ بزرگ‌ترش که فعالیتِ تشکیلاتی در یکی از سازمان‌های چپِ مخالفِ رژیم داشته دستگیر می‌شود به ده سال زندان محکوم می‌شود. این شخصیت با موضعی بی‌طرف راوی زندگی انسان‌هایی است که با شور و شوق در انقلاب شرکت کردند و بعدها توسطِ حکومتِ جدید دستگیر، محاکم، زندان و اعدام شدند.

پنجمین کتابِ بهرام مرادی، رُمانِ خودسَر، با موضوعی متفاوت نسبت به آثارِ پیشینِ او در سالِ ۲۰۱۹ در انگلیس منتشر شد. این رُمان به زندگی مردی می‌پردازد که پس از انقلابِ ۵۷ به باندهای اقتصادی حکومتِ جدید می‌پیوندد، ثروتی به‌هم می‌زند و سرانجام در جنگِ باندهای گوناگون ناچار می/ شود از ایران به آلمان برود؛ اما روابطش را با همکارانِ سابق حفظ می‌کند و برای آزادشدنِ اموالش در ایران نقشی کوچک در ترورِ رستورانِ میکونوس برلین بازی می‌کند و به خبرچینی از ایرانیانِ تبعیدی برای حکومتِ ایران روی می‌آورد.^[۱]

دو کتابِ بعدی او خنده در خانهٔ تنهایی (نشرِ اختران/ ۱۳۸۱) و مردی آن‌ورِ خیابان، زیرِ درخت (نشرِ کاروان/ ۱۳۸۴) در تهران منتشر شد. داستان‌های این دو مجموعه‌داستان به زندگی مهاجرینِ ایرانی می‌پردازد چشم‌به‌راه تحولاتِ سیاسی در ایران و بازگشت هستند. این دو کتاب موردِ توجه منتقدین و خواننده‌ها قرار گرفت و کاندید و برنده‌ی جوایزی در ایران شد.^[۲]

مجموعه‌داستانِ دومِ او یک بغل رُز برای اسبِ کَهر در سالِ ۲۰۰۰ به‌زبانِ فارسی در سوئد منتشر شد. بیشترینهٔ داستان‌های این کتاب به زندگی مهاجرینِ ایرانی در آلمان می‌پردازد.^[۳]

در شکارِ لحظه‌ها اولین مجموعه‌داستان بهرام مرادی است که در سالِ ۱۹۹۳ میلادی به‌زبانِ فارسی در آلمان منتشر شد. صحنهٔ بیشترینهٔ داستان‌های این مجموعه در ایران می‌گذرد و به تأثیراتِ انقلاب در زندگی مردمانِ ساده و طبقاتِ فقیر و متوسطِ شهری می‌پردازد. تنها سه داستان از این کتاب به زیستِ مهاجرِ ایرانی و حاشیه‌های آن در آلمان می‌گذرد.^[۴]

• Das Gewicht der anderen/ Roman/ Wallstein Verlag 2025
• سنگینی دیگران رُمان/ نشرِ القصه/ آمریکا ۲۰۲۱
• خودسَر رُمان/ انتشاراتِ آمازون/ ۲۰۱۸ (چاپِ دوم: نشرِ مهری/ لندن ۲۰۱۹)
• مردی آن ورِ خیابان، زیرِ درخت، مجموعه داستان/ نشرِ کاروان/ تهران ۱۳۸۴ (چاپِ سوم: نشرِ مهری/ لندن ۲۰۱۹)
• خنده در خانه‌ی تنهایی مجموعه داستان/ نشرِ اختران/ تهران ۱۳۸۱(چاپِ دوم: نشرِ مهری/ لندن ۲۰۱۹)
• یک بغل رُز برای اسبِ کهر مجموعه داستان/ نشرِ باران/ استهکلم ۲۰۰۰
• در شکارِ لحظه‌ها مجموعه داستان/ انتشار: شخصی/ آلمان ۱۹۹۳

• بورسیه‌ی شامیسو برای انتشارِ رُمانِ «سنگینی دیگران» به زبان آلمانی/ ۲۰۲۵
• بورسیه‌ی کاری یک ساله برای نویسندگان غیرِ آلمانی‌زبانِ ساکنِ برلین/ سنای فرهنگ برلین/ ۲۰۲۲
• «به‌ترین ده مجموعه‌داستانِ دهه» برای مجموعه‌داستانِ «خنده در خانه‌ی تنهایی»/ منتقدینِ مطبوعاتی/ ۱۳۹۲
• کاندیدِ نهایی جایزه‌ی «بنیادِ هوشنگ گلشیری» برای مجموعه‌داستانِ «مردی آن‌ورِ خیابان، زیرِ درخت»/ سالِ ۱۳۸۵
• برنده‌ی جایزه‌ی «بنیادِ هوشنگ گلشیری» برای مجموعه‌داستانِ «خنده در خانه‌ی تنهایی»/ سالِ ۱۳۸۲
• برنده‌ی جایزه‌ی «منتقدانِ مطبوعاتی» برای مجموعه‌داستانِ «خنده در خانه‌ی تنهایی»/ سالِ ۱۳۸۲

. به صحنه آوردن ضد قهرمان‌ها/ نگاهی به رُمان خودسَر/ فریبا صدیقیم

. نُت‌هایی برای مفیستو ایرانی/ نگاهی به رمان خودسَر/ امیرحسین تیکنی

. نگاهی به رُمان خودسر نوشته‌ی بهرام مرادی/ فرزان مقصودی

. بهرام مرادی، نویسنده‌ی «خودسَر»/ جلال سرفراز

. حذف شود/ بهرام مرادی

· نقد و بررسی رُمانِ «خودسَر» نوشته‌ی بهرام مرادی/ راویون

· رُمانِ «خودسَر»/ گفت‌وگوی آتفه خیرآبادی با بهرام مرادی

. ولی خونهٔ کدخدا کجاست؟ / گفت‌وگویی با بهرام مرادی/ پدرام رضایی‌زاده/ روزنامهٔ شرق/ تهران/ ۲۸ خرداد ۱۳۸۵

. بهرامی دیگر در آن ور خیابان/ محمدحسن شهسواری

. جهانی در ناکجاآباد/ پیمان اسماعیلی/ روزنامهٔ شرق/ ۲ آذر ۱۳۸۲

. جایزهٔ بنیاد گلشیری/ فصل‌نامهٔ باران/ سوئد/ شماره سوم/ پاییز ۱۳۸۲

• وبگاه رسمی
• Das Gewicht der anderen/ Gabriele von Arnim
• «سنگینی دیگران» گابریله فُن آرنیم
• انقلاب و تبعید، تجلی وقاحت و جنایت در «خودسرِ» بهرام مرادی
• «ده داستانِ برترِ زمانه» به گزینشِ بیژن بیجاری
• «دستگاه سیستماتیکِ سانسور و استراتژی ادبی نویسنده‌ی ایرانی»
• «اندر کابوس‌ها و خُرده‌شادی‌های داوری»/ بهرام مرادی
• «پاره‌یی از رُمانِ خودسَر»
• ادبیات در روزگارِ ویرانی: نوعی از نگاه در آثارِ داستانی بهرام مرادی/ کلوپِ فارسی‌خوانی دانش‌گاه بریتیش کلمبیا
• انحطاط، دستاوردِ شاشیدن به ادبیات/ بهرام مرادی
• آن‌ها همیشه به ماشه‌ها و دکمه‌های خلاص فکر می‌کنند/ بهرام مرادی
• میزگردِ «سرکوب، سانسور، آفرینشِ هنری و ادبی»/ شهلا شفیق، هادی کیکاووسی، بهرام مرادی
• رُمانِ شنیداری «خودسَر»/ در ۶۶ بخش