بیت ثول
بیت ثول
بیت ثول | |
|---|---|
روستا | |
| ریشه‌شناسی: خانه ثول (به معنای «درازا») | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون بیت ثول (دکمه‌ها را بزنید) | |
  بیت ثول جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۴۹′۲۱″ شمالی ۳۵°۰۴′۲۶″ شرقی / ۳۱٫۸۲۲۵۰°شمالی ۳۵٫۰۷۳۸۹°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۵۷/۱۳۶ |
| واحد جغرافیای سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | اورشلیم |
| تاریخ تخلیه | ۱ آوریل ۱۹۴۸ |
| مساحت | |
| • کل | ۴٬۶۲۹ دونوم (۴٫۶۲۹ کیلومتر مربع یا ۱٫۷۸۷ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۲۶۰ |
| شهرک‌های کنونی | نتاف، نوه ایلان |
بیت ثول (بیت ثول) روستایی فلسطینی در بخش اورشلیم بود که در جریان عملیات نخشون در ۱ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۱۵٫۵ کیلومتری باختر اورشلیم واقع بود و از موقعیت خود بر فراز قله‌ای در دامنه غربی تپه‌های اورشلیم به دریای مدیترانه مشرف بود.
بیت ثول میان دو دره ژرف جای داشت و به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شد. در مرکز روستا مسجد، دکان‌ها و مقامی مقدس قرار داشت. بیشتر ساکنان به کشاورزی اشتغال داشتند و غلات، سبزیجات، زیتون و میوه پرورش می‌دادند. برابر آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۶۰ تن (همگی مسلمان) و مساحت زمین‌های آن ۴٬۶۲۹ دونوم بود.
نام
در سال ۱۸۷۴ میلادی، شارل سیمون کلرمون-گانو شباهت نام «بیت ثول» را با بتولیای یادشده در کتاب جودیت متذکر شد.[۱] او همچنین نوشت که به گفته فلاحین محلی، مسیحیان پیش‌تر این شهرک را «قلعة فرتین» (دژ فرتین) می‌نامیدند. فرتین نام پادشاهی مسیحی یا بت‌پرست بود که زمانی بر سراسر منطقه فرمان می‌راند و سرانجام در طوفانی مهیب که از تنور ابوشوشه سرچشمه گرفت غرق شد و تمام ناحیه را زیر آب برد.[۲]
بیشتر مورخان بر آن‌اند که نام روستا از واژه آرامی «تولا» به معنای تل یا سایه گرفته شده‌است.[۳]
تاریخ
دوره عثمانی
بیت ثول همچون دیگر نقاط سرزمین فلسطین در سال ۱۵۱۷ میلادی به امپراتوری عثمانی پیوست. در سرشماری سال‌های ۱۵۳۸–۱۵۳۹ میلادی، بیت ثول در ناحیه قدس از لوای قدس ثبت شده بود.[۴] در سرشماری سال ۱۵۹۶ میلادی جمعیت روستا ۷ خانوار بود که همگی مسلمان بودند. روستاییان مالیات ثابتی به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فراورده‌های کشاورزی گوناگون مانند گندم، جو و درختان زیتون می‌پرداختند؛ مجموع مالیات ۱٬۸۶۰ آقچه بود.[۵]
در سال ۱۸۳۸ میلادی بیت ثول به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌مالک در باختر اورشلیم شناسایی شد.[۶]
در اوایل دهه ۱۸۷۰ کلرمون-گانو روستا را آباد یافت و از پذیرایی گرم ساکنان سخن گفت. او نوشت که روستا دو ولی (مقام) دارد: یکی زیارتگاه «شیخ انجیم» و دیگری «بدریه». در برابر مقام بدریه بازمانده‌های آبراهه‌ای کوچک از بناهای سنگی و دو تنه بزرگ ستون‌های باستانی دیده می‌شد. بر پایه روایت محلی، بدریه خواهر شیخ انجیم بود. کلرمون-گانو از یافته‌هایش نتیجه گرفت که ساختمان مهم مسیحی از دوره بیزانسی زمانی در آنجا برپا بوده‌است.[۷]
در سال ۱۸۸۳ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین «پی‌ها و یک مقام» را در روستا ثبت کرد.[۸]
خاندان‌های روستا
بر پایه منابع شفاهی، در سده هجدهم میلادی دو خاندان در بیت ثول ساکن بودند: خاندان علقم و خاندان شیخ‌علی که در حدود سال ۱۷۵۰ به آنجا آمدند. شیخ ابو غوش که در آن دوره بر نزدیک به سی روستای منطقه فرمان می‌راند، زمین‌هایی را به خاندان‌های تازه‌وارد واگذار می‌کرد. به نظر می‌رسد روستا در طول سده هجدهم خالی از سکنه شده بود تا آنکه شیخ ابو غوش این دو خاندان را در آنجا اسکان داد. خاندان علقم بنا بر روایت خانوادگی پس از رویداد قتلی در روستای اصلی‌شان نزدیک رام‌الله به ابو غوش پناه بردند. خاستگاه خاندان شیخ‌علی کمتر روشن است؛ برخی روایات آنان را از ام‌الفحم می‌دانند.[۹]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، ۱۳۳ تن (همگی مسلمان) در روستا زندگی می‌کردند.[۱۰] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت روستا به ۱۸۲ تن در ۴۳ خانه مسکونی رسید.[۱۱]
بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۶۰ مسلمان بود[۱۲] و مساحت کل زمین‌ها ۴٬۶۲۹ دونوم بود.[۱۳] از این مقدار ۵۵ دونوم زمین آبی و باغ، ۷۸۷ دونوم زمین غلات[۱۴] و ۱۳ دونوم زمین ساخته‌شده شهری بود.[۱۵]
بیت ثول ۱۹۴۳ — مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰ (سمت راست مرکز)
بیت ثول ۱۹۴۵ — مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین، روستا در ۱ آوریل ۱۹۴۸ در چارچوب عملیات نخشون تخلیه شد. بر پایه روایت زقنان بیت ثول، مختار روستا از اعضای کیبوتص مجاور خواست تا ساکنان را از ترک خانه‌هایشان بازدارند؛ اما پس از کشتار دیر یاسین بسیاری از ساکنان به‌آبادی‌های همسایه گریختند با این امید که پس از پایان نبردها بازگردند. با این حال شبه‌نظامیان یهودی بر زمین‌ها دست یافتند و بازگشت ممکن نشد.[۱۶]
در اواخر اکتبر ۱۹۴۸ گردان بیت‌حورون ویرانی بیت ثول را آغاز کرد.[۱۷]
بازمانده‌های بیت ثول بر تپه غربی
بازمانده‌های بیت ثول بر تپه شرقی
هنگامی که نویسندگان مجموعه‌ای از تاریخ شفاهی فلسطینی همراه یکی از ساکنان پیشین به بیت ثول بازگشتند، توصیف کردند که آن زن — ام‌علی — چگونه آغاز به چیدن گیاهان و سبزه‌ها کرد: «او آن‌قدر برگ‌ها را چید تا بوته‌ای بزرگ از سینه‌اش سر برآورد. آن ام‌علی بود یا شاید آنچه ما به یاد داریم: درختی از سبزه‌های وحشی که با وقاری شگفت‌آور بر سنگ‌های روستاهای ویران‌شده گام برمی‌داشت و دلداری و آرامش می‌بخشید و نوادگان منتظرمان را به یادمان می‌آورد.»[۱۸]
میراث باستان‌شناختی
روستای بیت ثول دربرگیرنده چندین محوطه باستانی بود. خربه مسمار در جنوب روستا شامل بازمانده‌های موزاییک و حظیره‌هایی از دوران رومی بود. خربه زبود در جنوب‌شرقی شامل ستون‌ها و بناهای باستانی رومی بود؛ نام آن احتمالاً از واژه سریانی «زبودیا» به معنای هبه گرفته شده بود. خربه جرابه (یا ذویقه) در پایین روستا بنیان‌ها و صخره‌های تراشیده رومی و آبانباری بزرگ داشت. خربه القصر در باختر روستا آبانباری تراشیده در سنگ داشت. خربه حرشه در باختر روستا غارها و چاه‌های آرتزین باستانی داشت و گفته می‌شد دهکده‌ای رومی بوده‌است.[۱۹]
منابع
- ↑ Clermont-Ganneau، C.S. (۱۸۹۶). Archaeological Researches in Palestine ۱۸۷۳-۱۸۷۴. ج. ۲. Palestine Exploration Fund. ص. ۶۴–۶۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Clermont-Ganneau، C.S. (۱۸۹۶). Archaeological Researches in Palestine ۱۸۷۳-۱۸۷۴. ج. ۲. Palestine Exploration Fund. ص. ۶۴–۶۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة عن قریة بیت ثول المهجرة». بیت ثول. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Toledano, E. (۱۹۸۴). «The Sanjaq of Jerusalem in the Sixteenth Century: Aspects of Topography and Population». Archivum Ottomanicum. ۹: ۲۷۹–۳۱۹.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۱۳. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۲۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Clermont-Ganneau، C.S. (۱۸۹۶). Archaeological Researches in Palestine ۱۸۷۳-۱۸۷۴. ج. ۲. Palestine Exploration Fund. ص. ۶۵–۶۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۳). The Survey of Western Palestine. ج. ۳. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۸۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۲۷۹–۲۸۰. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J. B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۱۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine. ص. ۳۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۲۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۵۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۰۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. Palestine Liberation Organization Research Center. ص. ۱۵۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۲۷۹–۲۸۰. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۳۴, ۴۰۰. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Davis، Rochelle A. (۲۰۱۱). Palestinian Village Histories: Geographies of the Displaced. انتشارات دانشگاه استنفورد. ص. ۱۷۳. شابک ۹۷۸-۰-۸۰۴۷-۷۳۱۲-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ محمدعلی، صدقی سلیم مصطفی (۱۹۹۹). بیت ثول .. قضاء القدس. السلطة الوطنیة الفلسطینیة، وزارة الأوقاف والشؤون الدینیة.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bayt Thul». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «بیت ثول». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «בית ת'ול». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bayt Thul». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بیت ثول در Palestine Remembered
- بیت ثول در ذاکرات
- بیت ثول در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- ولسوالی اورشلیم