بیت شنه

بیت شنه
بیت شنّة
روستا
ریشه‌شناسی: خانه شنا[۱]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی پیرامون بیت شنه (دکمه‌ها را بزنید)
مختصات: ۳۱°۵۲′۳۹″ شمالی ۳۴°۵۹′۱۳″ شرقی / ۳۱٫۸۷۷۵۰°شمالی ۳۴٫۹۸۶۹۴°شرقی / 31.87750; 34.98694
شبکه فلسطین۱۴۸/۱۴۲
واحد جغرافیای سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشرمله
تاریخ تخلیه۱۵–۱۶ ژوئیه ۱۹۴۸[۲]
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۲۱۰[۳][۴]
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو

بیت شنه (بیت شنّة) روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش رمله از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و در مرحله دوم عملیات دانی در ۱۵ ژوئیه ۱۹۴۸ تخلیه و ویران شد. بیت شنه در ۱۱٫۵ کیلومتری جنوب شرقی رمله جای داشت.

این روستا بر فراز تپه‌ای به بلندای نزدیک به ۲۳۰ متر از سطح دریا در پایه‌های غربی بلندی‌های رام‌الله بنا شده بود. خانه‌های روستا از خشت و سنگ ساخته شده و به‌هم چسبیده بودند و نقشه کلی روستا شکل هلالی داشت. مساحت زمین‌های روستا نزدیک به ۳٬۶۱۷ دونوم بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲۱۰ تن بود که همگی مسلمان بودند.

ریشه‌شناسی نام

بیت شنّا (Bayt šannā / Bēt šanna) یک جای‌نام آرامی است که به معنای «خانه صخره» (šn') می‌باشد.[۵] در وقف‌نامه‌های سده شانزدهم میلادی، گونه‌ای کمیاب از این نام به صورت «بیت الشنّارة» (Bēt iš-šunnāra) نیز ثبت شده که معنای آن «جایگاه گربه» یا «جایگاه کبک» است.[۵]

پیشینه

دوران باستان

سفالینه‌هایی از دوره بیزانس در این مکان یافت شده‌است.[۶] دو خرابه باستانی در غرب و شمال شرقی روستا قرار داشتند که در آن‌ها پی‌های کلیسا و ساختمان‌های دیگری شناسایی شده بود.[۷]

دوره عثمانی

بیت شنه در سال ۱۵۱۷ میلادی همراه با تمامی سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد.[۸]

در سال ۱۵۵۲ میلادی، بیت شنه روستایی آباد بود. خاصگی خرم سلطان، همسر برگزیده سلیمان یکم، درآمد مالیاتی این روستا را به عمارت خاصکی سلطان در بیت‌المقدس وقف کرد. از نظر اداری، روستا به بخش رمله در ناحیه غزه تعلق داشت.[۹]

در سال ۱۵۹۶ میلادی، نام این روستا در دفترهای مالیاتی عثمانی به صورت «بیت سنّه» ثبت شده و در ناحیه (نحیه) رمله از لوای غزه جای داشت. جمعیت آن چهار خانوار بود (نزدیک به ۲۲ تن) که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات ثابتی به میزان ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، محصولات تابستانی، تاکستان‌ها، درختان میوه، بزها و کندوهای عسل می‌پرداختند. مجموع درآمد مالیاتی ۱٬۰۰۰ آقچه بود که تمام آن به وقف اختصاص می‌یافت.[۱۰][۸]

در سال ۱۸۳۸ میلادی، ادوارد رابینسون در بررسی‌هایش از این مکان با نام «بیت شنّا» یاد کرد و آن را ویرانه یا متروک توصیف نمود. این روستا در آن زمان در ناحیه «ابن حمار» از بخش رمله قرار داشت.[۱۱]

در سال ۱۸۸۳ میلادی، پیمایش غرب فلسطین وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین در محل «بیت شنّا» از «ردپای ویرانه‌ها و سنگ‌های تراشیده» گزارش داد.[۱۲]

در آغاز سده بیستم، ساکنانی از روستای بیت سوریک در این مکان اسکان یافتند و بیت شنه را به‌عنوان روستایی وابسته به زادگاه خود بنیاد نهادند.[۱۳]

دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت بیت شنه ۸ تن و همگی مسلمان بودند.[۱۴] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت این روستا به همراه سلبیت مجموعاً ۴۰۶ تن بود که همه مسلمان بودند و در ۷۱ خانه زندگی می‌کردند.[۱۵]

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۲۱۰ تن مسلمان بود[۳] و مساحت زمین‌هایش ۳٬۶۱۷ دونوم بود.[۴] از این میان، ۴۴ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۸۶۵ دونوم به کشت غلات[۱۶] و ۲٬۷۰۸ دونوم زمین غیرقابل کشت اختصاص داشت.[۱۷]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

بیت شنه در ۱۵ تا ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۸ در پی حمله نظامی نیروهای یه‌شو در مرحله دوم عملیات دانی تخلیه شد.[۲]

تا سال ۱۹۹۲ هیچ شهرکی اسرائیلی بر زمین‌های این روستا ساخته نشده بود. نزدیک‌ترین شهرک، شعلویم بود که بر زمین‌های روستای ویران‌شده سلبیت در سال ۱۹۵۱ بنا شده بود.[۸]

در سال ۱۹۹۲، وضعیت محل روستا چنین توصیف شد: «آوار سنگی خانه‌های پیشین سراسر محل روستا را پوشانده‌است. درختان بزرگ توت، زیتون و بادام در میان آوارها می‌رویند و بیشتر محل را پوشش گیاهی وحشی فرا گرفته‌است. کل محل حصارکشی شده و به نظر می‌رسد به‌عنوان چراگاه به کار می‌رود. در دامنه تپه در شرق روستا، اتاقی با دیوارهای سنگی هنوز برپاست و درختان میوه در اطراف آن می‌رویند.»[۸]

جغرافیا

روستای بیت شنه بر فراز تپه‌ای به ارتفاع نزدیک به ۲۳۰ متر از سطح دریا و در پایه‌های غربی بلندی‌های رام‌الله واقع بود.[۱۸] زمین‌های کشاورزی روستا بین هموار و موج‌دار متغیر بود و دیمی (وابسته به بارش) بودند. باغ‌ها و بوستان‌های درختان میوه‌دار بیشتر در جهت‌های شمال شرقی، غربی و جنوب غربی روستا گسترده بودند.[۱۹] در بخش شمالی روستا آب‌انباری برای آب آشامیدنی، مقام شیخ الشناوی و خرابه‌ای به نام «ام الصور» وجود داشت.[۲۰]

روستا از راه‌های خاکی به روستاهای عربی پیرامون مانند سلبیت، برفیلیه، الکنیسه، عنابه و عمواس ارتباط داشت و نزدیک به ۵ کیلومتر با روستای القباب که بر سر راه بیت‌المقدس–یافا قرار داشت فاصله داشت.[۲۱]

جمعیت

شمار ساکنان بیت شنه در دوره قیمومت بریتانیا اندک بود. در سرشماری ۱۹۲۲ تنها ۸ تن مسلمان در آن زندگی می‌کردند.[۲۲] در سرشماری ۱۹۳۱ جمعیت این روستا همراه با سلبیت ۴۰۶ تن بود.[۲۳] در سال ۱۹۴۵ جمعیت به ۲۱۰ تن رسید[۳] و تا سال ۱۹۴۸ به ۲۴۴ تن افزایش یافت. در سال ۱۹۹۸ شمار آوارگان فلسطینی‌ای که خانواده‌هایشان به این روستا تعلق داشتند نزدیک به ۱٬۴۹۶ تن برآورد شد.[۲۴]

منابع

  1. ↑ Palmer, 1881, p. 287
  2. 1 2 Morris, 2004, p. xix, village No. 238.
  3. 1 2 3 Department of Statistics, 1945, p. 29
  4. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 66
  5. 1 2 Roy Marom; Ran Zadok (۲۰۲۳). «Early-Ottoman Palestinian Toponymy: A Linguistic Analysis of the (Micro-)Toponyms in Haseki Sultan's Endowment Deed (۱۵۵۲)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۱۳۹ (۲).{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
  6. ↑ Dauphin، C. (۱۹۹۸). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. Archeopress. شابک ۰-۸۶۰۵۴۹-۰۵-۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «בית שנה». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
  8. 1 2 3 4 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Roy Marom (۲۰۲۲). «Jindās: A History of Lydda's Rural Hinterland in the ۱۵th to the ۲۰th Centuries CE». Lod, Lydda, Diospolis. ۱: ۸.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۳). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۳. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Roy Marom (۲۰۲۲). «Lydda Sub-District: Lydda and its countryside during the Ottoman period». Diospolis – City of God: Journal of the History, Archaeology and Heritage of Lod. ۸: ۱۲۴.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ «Village Statistics, April, 1945, Table II». Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ «Village Statistics, April, 1945, Table III». Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ «Bayt Shanna - بیت شنّة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «Bayt Shanna - بیت شنّة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ «Bayt Shanna - بیت شنّة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ «Bayt Shanna - بیت شنّة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ «Bayt Shanna - بیت شنّة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.