بیت طیما

بیت طیما
بیت طیما
Beit Tima
Batima
ریشه‌شناسی: خانه طیما
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی از منطقه پیرامون بیت طیما (دکمه‌ها را بفشارید)
بیت طیما در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
بیت طیما
بیت طیما
مختصات: ۳۱°۳۷′۲۴″ شمالی ۳۴°۳۸′۲۱″ شرقی / ۳۱٫۶۲۳۳۳°شمالی ۳۴٫۶۳۹۱۷°شرقی / 31.62333; 34.63917
شبکه فلسطین۱۱۵/۱۱۴
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشغزه
تاریخ تخلیه جمعیت۱۸–۱۹ اکتبر ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۱۱٬۰۳۲ دونوم (۱۱٫۰۳۲ کیلومتر مربع یا ۴٫۲۵۹ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۱۰۶۰
علت تخلیه جمعیتحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیهیچ شهرکی بر زمین‌های روستا ساخته نشده

بیت طیما (بیت طیما) روستایی عربی فلسطینی در بخش غزه بود که در حدود ۲۱ کیلومتری شمال‌شرق غزه و نزدیک به ۱۲ کیلومتری ساحل دریا قرار داشت. این روستا بر زمینی هموار در جنوب دشت ساحلی سرزمین فلسطین واقع شده بود. بیت طیما در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد و جمعیت آن در سال ۱۹۴۵ به ۱٬۰۶۰ نفر می‌رسید.

منطقه بیت طیما از نظر باستان‌شناسی غنی بود و بازمانده‌هایی از دوران روم باستان، بیزانس و صلیبیون در آن یافت شده بود. مسجدی از سده چهاردهم میلادی متعلق به دوره مملوکی در روستا وجود داشت. ساکنان روستا همگی مسلمان بودند و بیشتر آنها به کشاورزی دیم می‌پرداختند.

پیشینه

باستان‌شناسی

در دوره قیمومت بریتانیا، اداره آثار باستانی فلسطین روستا را بررسی کرد و شماری از بازمانده‌های کهن را به‌همراه دو کتیبه عربی در مسجد شناسایی نمود.[۱] در گورستان جنوب روستا، کف‌سازی موزاییکی فرسوده‌ای یافت شده که نشان‌دهنده حضور رومی یا بیزانسی در این مکان است.[۲] بازمانده‌هایی از دوره جنگ‌های صلیبی نیز در سرزمین‌های روستا وجود داشت.[۳]

مسجدی مملوکی از سده چهاردهم میلادی در روستا وجود داشت که به پیامبر یا ولی محلی به نام «نبی طیما» اختصاص یافته بود. در حیاط مسجد و نزدیکی آن تقلیدهایی از سرستون‌های کورینتی و ستون‌هایی از سنگ خاکستری قرار داشت. بقیه ساختمان از سنگ کورکار (kurkar) محلی ساخته شده بود. در منابع عربی کهن ذکری از بیت طیما نیامده و کتیبه مسجد تنها نشانه پیوند مملوکی با این مکان است.[۴]

دوره عثمانی

بیت طیما در آغاز سده شانزدهم میلادی به قلمرو امپراتوری عثمانی پیوست. بر پایه دفتر مالیاتی سال ۱۵۹۶، این روستا زیر اداره ناحیه غزه از لوای غزه قرار داشت و جمعیت آن ۱۲۶ خانوار مسلمان (تخمیناً ۶۹۳ نفر) بود. ساکنان مالیاتی ثابت به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فرآورده‌هایی چون گندم، جو، میوه، بادام، کنجد، کندوی زنبور عسل و بز می‌پرداختند که جمعاً ۲۱٬۲۰۰ آقچه بود.[۵]

ماروم و تاکسل نشان داده‌اند که در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی، فشارهای اقتصادی و امنیتی عشایر کوچ‌نشین سبب رها شدن روستاهای اطراف مجدل عسقلان و به‌طور کلی جنوب دشت ساحلی شد. ساکنان روستاهای متروک به‌آبادی‌های همسایه کوچ کردند اما زمین‌های آنها همچنان کشت می‌شد. بدین ترتیب بیت طیما زمین‌های روستاهای سامه، بیت سمعان و ایرزا را که در دفترهای مالیاتی عثمانی سده شانزدهم به‌عنوان آبادی‌های مسکونی ثبت شده بودند، جذب کرد.[۶]

در سال ۱۸۳۸ بیت طیما به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در منطقه غزه ثبت شد.[۷] عثمانیان افزوده‌هایی به مسجد ساختند و مصریان به فرمان محمدعلی پاشا در دهه ۱۸۳۰ آن را بازسازی کردند.[۴]

در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن، کاوشگر فرانسوی، از بیت طیما دیدن کرد و جمعیت آن را ۴۰۰ نفر برآورد نمود و از مسجد مملوکی یاد کرد.[۸]

فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰، ۴۹ خانه و ۱۵۹ نفر جمعیت (تنها مردان) ثبت کرده‌است.[۹][۱۰]

در سال ۱۸۸۳، پیمایش صندوق اکتشاف فلسطین بیت طیما را روستایی با اندازه متوسط توصیف کرد که دارای دو آبگیر، چند زیارتگاه و دو تکه باغ کوچک بود.[۱۱]

دوره قیمومت بریتانیا

نقشه بیت طیما در سال ۱۹۳۱ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
نقشه بیت طیما در سال ۱۹۴۵ با مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا انجام شد، جمعیت بیت طیما ۶۰۶ نفر و همگی مسلمان بودند.[۱۲] این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۷۶۲ نفر رسید که همچنان همگی مسلمان بودند و در ۱۵۷ خانه زندگی می‌کردند.[۱۳]

بر پایه آمار روستایی سال ۱۹۴۵، جمعیت بیت طیما ۱٬۰۶۰ نفر و همگی مسلمان بود.[۱۴] مساحت کل زمین‌های روستا ۱۱٬۰۳۲ دونوم بود[۱۵] که از آن میان ۱۹۷ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شده، ۱۰٬۴۴۴ دونوم به زراعت غلات و ۶۰ دونوم به بافت مسکونی اختصاص داشت.[۱۶][۱۷]

در دوره قیمومت بریتانیا، بیت طیما دارای مغازه‌های خاص خود و مسجد سده‌چهاردهمی بود و در سال ۱۹۴۶ مدرسه ابتدایی‌ای ساخته شد که با روستاهای نزدیک حلیقات و کوکبا مشترک بود. خانه‌های خشتی روستا—که شمار آنها به ۱۵۷ می‌رسید—به‌صورت بلوک‌هایی در کنار هم قرار داشتند که خیابان‌ها یا فضاهای باز آنها را از هم جدا می‌ساخت؛ بزرگ‌ترین بلوک در مرکز روستا واقع بود. بیشتر ساکنان به کشاورزی دیم می‌پرداختند و غلات، سبزیجات و میوه‌هایی به‌ویژه انجیر، زردآلو و بادام می‌کاشتند.[۲]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

به گزارش روزنامه «فلسطین» (فلسطین) مستقر در یافا، نخستین تلاش صهیونیستی برای نفوذ به بیت طیما در فوریه ۱۹۴۸، پیش از آغاز رسمی جنگ، رخ داد. نیروهای مهاجم زیر باران گلوله نیروهای شبه‌نظامی محلی که نیم ساعت ادامه یافت عقب رانده شدند.[۱۸]

در ۳۰ تا ۳۱ مه ۱۹۴۸، تیپ ۱۲ نگب گزارش داد که بیت طیما را تصرف کرده و نزدیک به ۲۰ عرب را کشته و چاه آب و انبار غله روستا را ویران ساخته‌است.[۱۹] بنی موریس یادآور می‌شود که روستا پس از آن دوباره به دست ارتش مصر افتاد و سرانجام در اکتبر به تصرف اسرائیلی‌ها درآمد.[۲۰]

منابع اسرائیلی به آسوشیتد پرس گفته بودند که بیت طیما را در آغاز ژوئن اشغال کرده‌اند و ادعا می‌کردند که روستا را در ۱ ژوئن هنگام «شکافتن پشت سر نوک پیکان ساحلی مصری‌ها» تصرف کرده‌اند. اما این اشغال کوتاه‌مدت بود. به نوشته محمد عبدالمنعم، نویسنده مصری، در پایان آتش‌بس نخست در آغاز ژوئیه، روستا در دست رزمندگان فلسطینی بود و نیروهای اسرائیلی تپه‌های مشرف بر آن را اشغال کردند. مدافعان روستا با یک گروهان از نیروی زمینی عربستان سعودی که در جبهه جنوبی می‌جنگید تقویت شدند و بیت طیما ظاهراً تا اکتبر در دست عرب‌ها باقی ماند.[۲]

بمباران هوایی و توپخانه‌ای در اواسط اکتبر ۱۹۴۸ موجب فرار شمار زیادی از آوارگان از بیت طیما شد. روستا در ۱۸ تا ۱۹ اکتبر در مراحل آغازین عملیات یوآو به دست تیپ ۸۴ گیواتی اشغال شد. نیویورک تایمز در ۲۰ اکتبر به نقل از بیانیه‌ای اسرائیلی گزارش داد که بیت طیما به‌همراه حلیقات و کوکبا سقوط کرده‌است.[۲][۲۱]

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل ضمیمه شد اما زمین‌های روستا توسعه نیافت. به گفته مورخ فلسطینی ولید خالدی، «درختان چنار و خرنوب در میان آوار روستا می‌رویند و زمین‌ها برای کشاورزی بهره‌برداری می‌شود.» هیچ شهرکی بر زمین‌های روستا ساخته نشده‌است.[۲]

شخصیت‌های برجسته

منابع

  1. ↑ Petersen, 2001, p. 126 بایگانی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine, with illustrations of the inscriptions.
  2. 1 2 3 4 5 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 89.
  3. ↑ «Bayt Tima». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. 1 2 Sharon، M. (۱۹۹۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, B-C. BRILL. شابک ۹۰-۰۴-۱۱۰۸۳-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 157–158.
  5. ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 142. Quoted in Khalidi, 1992, p. 89.
  6. ↑ Marom, Roy; Taxel, Itamar (۲۰۲۳). «Ḥamāma: The historical geography of settlement continuity and change in Majdal 'Asqalan's hinterland, ۱۲۷۰–۱۷۵۰ CE». Journal of Historical Geography. ۸۲: ۴۹–۶۵.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
  7. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. Crocker & Brewster.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) vol. 3, Appendix 2, p. 118.
  8. ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. Paris, L'Imprimerie Imp.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) pp. 127–128.
  9. ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۳۵–۱۶۳.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr ۱۲۸۸ der Flucht (۱۸۷۱)». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۰۲–۱۴۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p. 259. Cited in Khalidi, 1992, p. 89.
  12. ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) Table V, p. 8.
  13. ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 2.
  14. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 31.
  15. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 45.
  16. ↑ Hadawi, 1970, p. 86.
  17. ↑ Hadawi, 1970, p. 136.
  18. ↑ Filastin, 11 مارس 1948, cited in Khalidi, 1992, p. 89.
  19. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) p. 258, note #784.
  20. ↑ Morris, 2004, p. 306, note #784.
  21. ↑ Morris, 2004, pp. 462, 466.
  22. ↑ «بیت طیما — موسوعة القری الفلسطینیة». palqura.com. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.