تئاتر مارسلوس

تئاتر مارسلوس

منظره از خیابان مونتانارا
برای مشاهده تمام صفحه روی نقشه کلیک کنید
مکان	منطقه نهم سیرکوس فلامینیوس
گونه	تئاتر رومی
تاریخ
سازنده	ژولیوس سزار آگوستوس / مارسلوس
ساخته‌شده	۱۳ قبل از میلاد

تئاتر مارسلوس (انگلیسی: Theatre of Marcellus) یک تئاتر روباز باستانی در رم، ایتالیا بود که در سال‌های پایانی جمهوری روم ساخته شد. این تئاتر در ریون مدرن سنت آنجلو واقع شده است. در قرن شانزدهم، به یک کاخ تبدیل شد.

ساخت و ساز و کاربری دوره رومی

فضای این تئاتر توسط ژولیوس سزار، که قبل از شروع ساخت آن به قتل رسید، خالی شد. این تئاتر تا سال ۱۷ قبل از میلاد به اندازه‌ای پیشرفت کرده بود که بخشی از جشن بازی‌های غیرمذهبی در داخل تئاتر برگزار می‌شد. این تئاتر در سال ۱۳ قبل از میلاد تکمیل شد و رسماً در سال ۱۲ قبل از میلاد توسط آگوستوس، که به نام برادرزاده‌اش مارکوس کلودیوس مارسلوس که در سال ۲۳ قبل از میلاد درگذشته بود، نامگذاری شده بود، افتتاح شد.

جزئیاتی از ماکت کوچک ژیسموندی از روم باستان در موزه تمدن روم، که تئاتر مارسلوس را بین سیرکوس فلامینیوس و فوروم اولیتوریوم، بازار سبزیجات رومی، نشان می‌دهد. پلی که آن را به جزیره تیبر متصل می‌کند، پل فابریسیوس است. این تئاتر ۱۱۱ متر قطر داشت و بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تئاتر در روم باستان بود؛ در ابتدا می‌توانست بین ۱۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ تماشاگر را در خود جای دهد. کاتالوگی که در پایان قرن چهارم گردآوری شده، ظرفیت صندلی‌های تئاتر را ۱۷۵۸۰ نفر ثبت کرده است. این بنا نمونه‌ای چشمگیر از چیزی بود که قرار بود به یکی از فراگیرترین اشکال معماری شهری در جهان روم تبدیل شود. این تئاتر عمدتاً از توف و بتن با سنگ‌هایی با الگویی به نام اوپوس رتیکولاتوم ساخته شده بود که کاملاً با تراورتن سفید پوشیده شده بودند. با این حال، این بنا همچنین اولین ساختمان قابل تاریخ‌گذاری در روم است که از آجر پخته رومی استفاده کرده است، که در آن زمان معرفی جدیدی از جهان یونان بود.

شبکه طاق‌ها، راهروها، تونل‌ها و رمپ‌هایی که دسترسی به فضای داخلی چنین تئاترهای رومی را فراهم می‌کردند، معمولاً با پرده‌ای از ستون‌های محصور به سبک یونانی تزئین می‌شدند: دوریک در پایه، ایونیک در وسط. اعتقاد بر این است که از ستون‌های قرنتی برای طبقه بالا استفاده شده است، اما این موضوع قطعی نیست زیرا این تئاتر در قرون وسطی بازسازی شده و ردیف بالای صندلی‌ها و ستون‌ها حذف شده‌اند.

مانند سایر تئاترهای رومی در مکان‌های مناسب، این تئاتر دارای دهانه‌هایی بود که از طریق آنها می‌توانستیم محیط طبیعی را ببینیم، در این مورد جزیره تیبر در جنوب غربی. صحنه نمایش دائمی، صحنه نمایش، نیز مانند سایر تئاترهای رومی به بالای غار صعود می‌کرد.

دوران باستان

اهمیت لودی اسکاینچی در طول مبارزات انتخاباتی در اواخر جمهوری به خوبی شناخته شده است و توسط تئاتر پمپی (۵۵ پیش از میلاد)، آمفی تئاتر موقت استاتیلیوس توروس (۲۹ پیش از میلاد)، تئاتر بالبوس (۱۳ پیش از میلاد) و در واقع تئاتر مارسلوس مستند شده است.

ژولیوس سزار ساخت تئاتری را برنامه‌ریزی کرد که قرار بود با تئاتری که پمپی در کمپس مارتیوس ساخته بود، رقابت کند. برای این منظور، منطقه وسیعی مصادره شد، از جمله تخریب چندین ساختمان مقدس، مانند معبدی که به الهه پیتاس اختصاص داده شده بود و معبدی که شاید با معبد دیانا شناخته می‌شد. با این حال، در زمان مرگ دیکتاتور، فقط پایه‌ها گذاشته شده بود و کار توسط آگوستوس از سر گرفته شد، که با پول خود منطقه حتی بزرگتری را خریداری کرد. این گسترش احتمالاً شامل اشغال بخش منحنی سیرکوس فلامینیوس بود که از آن زمان به بعد به یک میدان ساده تبدیل شد و جابجایی و بازسازی بناهای مقدس اطراف، مانند معبد باستانی آپولو و معبد بلونا را نیز شامل می‌شد.

اولین استفاده از ساختمان جدید برای سرگرمی به سال ۱۷ قبل از میلاد، در طول «بازی‌های سکولار» برمی‌گردد. در سال ۱۳ قبل از میلاد، ساختمان جدید رسماً با بازی‌های مجلل افتتاح شد و به مارکوس کلودیوس مارسلوس، برادرزاده امپراتور، پسر خواهرش اکتاویا، که آگوستوس او را به عنوان وارث تعیین کرده بود و دخترش جولیا را به ازدواج او درآورده بود، اما زودرس فوت کرده بود، تقدیم شد. سوتونیوس نقل می‌کند که در طول مراسم افتتاحیه، صندلی کورول آگوستوس فرو ریخت و او به پشت افتاد. در این مراسم، چهار ستون از سنگ مرمر آفریقایی، که از خانه مارکوس امیلیوس اسکاوروس در پالاتین گرفته شده بود، و یک مجسمه برنزی طلاکاری شده از مارسلوس روی صحنه تئاتر قرار داده شد.

این صحنه ابتدا در زمان وسپاسیان مرمت شد و مرمت‌های بیشتر در زمان الکساندر سوروس انجام شد. با وجود احتمال استفاده مجدد از برخی بلوک‌های تراورتن از نما در مرمت پل سستیوس در سال ۳۷۰، به نظر می‌رسد که این تئاتر همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفته است و در سال ۴۲۱ مجسمه‌های قرار داده شده در ساختمان توسط پترونیوس ماکسیموس، معمار برجسته شهری، مرمت شدند.

عصر قرون وسطی

در قرون وسطی، به تدریج ساختمان‌های کوچکی در آن ساخته شد و به قلعه‌ای مستحکم تبدیل شد که در ابتدا متعلق به خانواده فافو یا فابی، معروف به پِشِریا (قرن دوازدهم)، سپس به خانواده پیرلئونی (قرن چهاردهم) و سپس از نیمه دوم قرن چهاردهم به خانواده ساولی رسید که کاخ موجود (پالازو ساولی اورسینی) را توسط بالداساره پروزی در بالای طاق‌های نما بازسازی کردند. در قرن هجدهم، این بنا به مالکیت دوک‌های اورسینی گراوینا درآمد، تا زمان مصادره‌های دهه ۱۹۳۰ و اقدامات آزادسازی بعدی (۱۹۲۶–۱۹۳۲)، که با آن مغازه‌ها و خانه‌های متعددی که طاق‌ها و فضای اطراف را اشغال کرده بودند، از بین رفتند. در همان زمان، طاق‌ها، که در آن زمان حدود ۴ متر ارتفاع داشتند، از خاک بیرون آورده شدند. مرمت‌ها شامل تثبیت بخشی از طاق‌های داخلی، با استفاده از تیرهای آجری، و بازسازی بخشی از نما، با از سرگیری طرح معماری طاق‌های سنگی بود.

استفاده‌های بعدی

این تئاتر در اوایل قرن چهارم میلادی از رده خارج شد و این سازه به عنوان معدن سنگ مورد استفاده قرار گرفت، به عنوان مثال، برای پونز سستیوس در سال ۳۷۰ میلادی. با این حال، مجسمه‌های داخل ساختمان توسط پترونیوس ماکسیموس در سال ۴۲۱ میلادی مرمت شدند و سازه باقی مانده هنوز ساختمان‌های مسکونی کوچکی را در خود جای داده بود. در اوایل قرون وسطی، این تئاتر به عنوان قلعه خانواده رومی فافو یا فابی (که «از پشریا» نامیده می‌شدند) مورد استفاده قرار می‌گرفت و سپس در پایان قرن یازدهم (زمانی که به عنوان تمپلوم مارسلی شناخته می‌شد)، توسط پیر لئونی و بعدها وارثانش (پیر لئونی‌ها) مورد استفاده قرار گرفت. این امر این مجموعه را از تخریب بیشتر نجات داد. ساولی‌ها آن را در قرن سیزدهم در اختیار داشتند. بعدها، در قرن شانزدهم، اقامتگاه اورسینی‌ها، که توسط بالداساره پروزی طراحی شده بود، بر روی ویرانه‌های تئاتر باستانی ساخته شد. تا قرن نوزدهم، افزایش ارتفاع در سطح خیابان به این معنی بود که تقریباً نیمی از طبقه همکف در زیر آن قرار دارد.

اکنون طبقات فوقانی به چندین کلوپ تقسیم شده‌اند و اطراف آن به عنوان محلی برای کنسرت‌های کوچک تابستانی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ رواق اوتاویا در شمال غربی منتهی به گتوی رومی و تیبر در جنوب غربی قرار دارد. سفارت نظام سلطنتی مالت در واتیکان در محوطه کازا لیتا - پالازو اورسینی، در تئاترو مارچلو واقع شده است.

ساختار

تئاتر مارسلوس یکی از قدیمی‌ترین بناهای تئاتر رومی باقی‌مانده است که در آن طرح تئاتر رومی کاملاً مشخص به نظر می‌رسد، با "غار" نیم‌دایره‌ای که توسط زیرساخت‌های پیچیده‌ای پشتیبانی می‌شود. دیوارهای شعاعی، که توسط طاق‌های بشکه‌ای شیب‌دار در زیر پله‌های غار به هم متصل شده‌اند، توسط دو راهروی متحدالمرکز، یکی خارجی، با دهانه قوسی و دیگری داخلی ("آمبولاکروم شوالیه‌ها") قطع می‌شوند.

ساختار طاق‌ها در گروه‌های شش‌تایی تکرار می‌شود: یکی با یک رمپ کمی صعودی به داخلی‌ترین راهرو منتهی می‌شود، دو راهروی مجاور رمپ‌هایی را برای بالا و پایین رفتن از طبقات بالا در خود جای داده‌اند، در حالی که سه راهروی دیگر به هم متصل هستند. فراتر از راهروی داخلی، طاق‌ها با اتاق‌های بلند، باریک و کم‌ارتفاع ادامه می‌یابند. بیرونی‌ترین اتاق‌ها که توسط دیوارهای بنایی از هم جدا شده‌اند و احتمالاً قدمت آنها به دوره ژولیو-کلودیان برمی‌گردد، احتمالاً از ابتدا به عنوان مغازه مورد استفاده قرار می‌گرفتند. یک اتاق مرکزی دارای تزئینات گچبری سفید روی طاق است که به صورت دایره و هشت ضلعی با چهره‌های رپرتوار چیده شده است که احتمالاً در نیمه دوم قرن دوم خلق شده‌اند.

این تئاتر می‌توانست تقریباً ۱۵۰۰۰ تماشاگر و در اوج ظرفیت تا ۲۰۰۰۰ نفر را در خود جای دهد، تخمینی که با آنچه در کاتالوگ‌های منطقه‌ای گزارش شده است، مطابقت دارد.

نمای ساختمان

نمای تراورتن دارای سه ردیف طاق است، دو ردیف پایینی با طاق‌هایی که توسط ردیفی از نیم ستون‌های دوریک (با سرستون‌های توسکانی و بدون پایه) در طبقه همکف و نیم ستون‌های ایونیک در طبقه بالا قاب شده‌اند. در ابتدا، ۴۱ طاق و ۴۲ نیم ستون وجود داشت. این دو ردیف با نواری با برآمدگی‌های مربوط به نیم ستون‌ها از هم جدا شده‌اند که به عنوان یک ردیف زهی عمل می‌کند. اتاق زیر شیروانی در طبقه سوم، که آثار کمی از آن باقی مانده است، دارای یک دیوار پیوسته بود و با ستون‌های قرنتی تزئین شده بود. سنگ‌های تاج با ماسک‌های تئاتری مرمر سفید بزرگ تزئین شده بودند که برخی از آنها در حین کاوش‌ها کشف شدند. ارتفاع اصلی باید تقریباً به ۳۲٫۶۰ متر رسیده باشد (امروزه بخش باقی مانده تقریباً ۲۰ متر است). استفاده از ردیف‌های معماری مختلف در یک ساختمان واحد از معماری دوران سولان (به عنوان مثال، تابولاریوم) الهام گرفته شده است.

مصالح و تکنیک‌های ساخت

با توجه به باتلاقی بودن زمین، که بسیار نزدیک به رودخانه است، پایه‌ها با قرار دادن شمع‌های بلوط تقویت شدند که بر روی آن یک سکوی بتنی گسترده ریخته شد، که دو ردیف اول پایه‌های بنایی قرار دارد. جایگزینی مصالح برای بلوک‌های تشکیل دهنده ستون‌ها نیز به الزامات استاتیک پاسخ داد: قوس‌های داخلی راهرو، دیوارهای شعاعی گوه‌ها و بخش اول طاق‌ها برای ده متر اول از بلوک‌های توف ساخته شده و پس از آن از سیمانی اپوس با روکش مشبک، با درج‌های تراورتن برای پایه‌ها و سنگ‌های تاج استفاده شده است. دیوارهای راهروهای داخلی از مصالح بنایی ساخته شده‌اند. طاق‌ها همگی از بتن ساخته شده‌اند. اتاق انتهای ورودی مرکزی بخشی از گچبری تزئینی روی طاق را حفظ کرده است.

غار

غار (با قطر ۱۲۹٫۸۰ متر) به یک بخش پایینی که از «آمابولاکروم شوالیه‌ها» قابل دسترسی بود، یک بخش میانی که از طبقه دوم قابل دسترسی بود و یک بخش بالایی که از طریق پله‌ها از طبقه بالا قابل دسترسی بود، تقسیم می‌شد. در نزدیکی ارکستر (با قطر ۳۷ متر)، پله‌های مرمری کوتاهی که جایگاه‌های رزرو شده را در خود جای داده بودند، دیده شده‌اند.

صحنه

صحنه که به خاطر شکوه و جلالش مورد توجه قرار گرفته و چندین بار مرمت شده است، کاملاً از بین رفته است، اما در قطعه‌ای از شکل شهر سوران، طرح مرمری روم باستان که به اوایل قرن سوم برمی‌گردد، به تصویر کشیده شده است. این صحنه مستطیل شکل بود و رواقی با شش ستون رو به بیرون داشت. در طرفین صحنه دو «سالن کارگردانی» وجود داشت، اتاق‌های رأسی که با طاق‌های متقاطع پوشیده شده بودند. در اتاق سمت چپ، یک ستون و یک ستون هنوز پابرجا هستند. پشت صحنه یک اکسدرا بزرگ قرار داشت که دو معبد بازسازی‌شدهٔ پیتاس و دیانا در آن قرار گرفته بودند.

اهمیت معماری

تئاتر مارسلوس نمونه‌ای جالب از گذار به سبک کلاسیک در اواخر عصر آگوستین است که با غنای خاصی از تزئینات (مانند کتیبه دوریک در ردیف اول) آمیخته شده است. متانت ساختار نما، آن را به الگویی مرجع برای همه تئاترها و آمفی تئاترهای رومی آینده تبدیل کرد.

با این حال، این اثر بدون ابهامات خاص خود نبود، همان‌طور که از عرض‌های متغیر طاق‌های دهانه‌ها مشهود است.

تأثیر

به گفته کریستوفر رن در طراحی خود برای تئاتر شلدونیان، آرزوی «شکوه روم باستان قابل تشخیص در تئاتر مارسلوس» را داشت، اگرچه طراحی آن «مشتق آشکاری از تئاتر نیم دایره‌ای مارسلوس نیست» و هیچ مدرکی مبنی بر الگوبرداری از آن وجود ندارد.

کپی‌ها

ماکتی با مقیاس ۱:۱۰۰ از این تئاتر در اتاق نهم موزه تمدن رومی در رم یافت می‌شود.

منابع

• Barron, Michael (2009). Auditorium Acoustics and Architectural Design. ابینگدن، آکسفوردشر: روتلج. ISBN 978-1-135-21925-3.
• Beacham, Richard C. (1996). The Roman Theatre and Its Audience. کمبریج (ماساچوست): انتشارات دانشگاه هاروارد. ISBN 978-0-674-77914-3.
• Boëthius, Axel; et al. (1978). Etruscan and Early Roman Architecture. نیوهیون (کنتیکت): انتشارات دانشگاه ییل. ISBN 978-0-300-05290-9.
• Dyson, Stephen L (2010). Rome: a living portrait of an ancient city. انتشارات دانشگاه جانز هاپکینز. ISBN 978-0-8018-9254-7.
• Erasmo, Mario (2010). Roman Tragedy: Theatre to Theatricality. آستین (تگزاس): انتشارات دانشگاه تگزاس. p. 83. ISBN 978-0-292-78213-6.
• Erasmo, Mario (2020). "The Theatre of Pompey: staging the self through Roman architecture". Memoirs of the American Academy in Rome. 65: 43–69. doi:10.2307/27031294. ISSN 0065-6801. JSTOR 27031294. S2CID 259889439.
• Gagarin, Michael (2009). The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome: Seven-volume set. Vol. 1. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-517072-6.
• Gagliardo, Maria; Packer, James (2006). "A New Look at Pompey's Theater: History, Documentation, and Recent Excavation". Archaeological Institute of America. 110 (1).
• Kleiner, Fred S (2010). A History of Roman Art, Enhanced Edition (1 ed.). Wadsworth Publishing. ISBN 978-0-495-90987-3.
• Kuritz, Paul (October 1987). The Making of Theatre History. آپر سدل ریور (نیوجرسی): پرنتیس هال. ISBN 978-0-13-547861-5.
• Masson, Georgina (1983). The companion guide to Rome (6th US ed.). Prentice-Hall. ISBN 0-13-154609-0. OCLC 8907584.
• Middleton, John Henry (1892). The Remains of Ancient Rome. Vol. 2. Nabu Press. ISBN 978-1-148-09793-0. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک)
• Painter, B (March 6, 2007). Mussolini's Rome: Rebuilding. لندن: پالگریو مک‌میلان. ISBN 978-1-4039-8002-1.
• Platner, Samuel Ball (1911). The Topography and Monuments of Ancient Rome. Boston, Allyn and Bacon.
• Rehak, Paul (2009). Imperium and Cosmos: Augustus and the Northern Campus Martius (1 ed.). مدیسن (ویسکانسین): انتشارات دانشگاه ویسکانسین. ISBN 978-0-299-22014-3.
• Richardson, L (1992). A new topographical dictionary of ancient Rome. Johns Hopkins University Press. pp. 383–85. ISBN 978-0-8018-4300-6.
• Sandys, John Edwin (1910). A Companion to Latin studies. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.
• Sear, Frank (2006). Roman Theatres: An Architectural Study. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-814469-4.
• Smith, William (1898). A Concise Dictionary of Greek and Roman Antiquities. Murray.
• Stamper, John W (2005). The architecture of Roman temples: the republic to the middle empire. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج. ISBN 978-0-521-81068-5.
• Taylor, Rabun (2001). Public needs & private pleasures. L'Erma di Bretscheider. ISBN 978-88-8265-100-8.
• Tomlinson, Richard Allan (October 22, 1992). From Mycenae to Constantinople: the evolution of the ancient city. ابینگدن، آکسفوردشر: روتلج. ISBN 978-0-415-05998-5.
• Vince, Ronald W (1984). Ancient and Medieval Theatre: A Historiographical Handbook. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-24107-9.
• Young, Norwood; Murray, John (1908). Handbook for Rome and the Campagna. E. Stanford.
• Barron, Michael (2009). Auditorium Acoustics and Architectural Design. ابینگدن، آکسفوردشر: روتلج. ISBN 978-1-135-21925-3.
• Beacham, Richard C. (1996). The Roman Theatre and Its Audience. کمبریج (ماساچوست): انتشارات دانشگاه هاروارد. ISBN 978-0-674-77914-3.
• Boëthius, Axel; et al. (1978). Etruscan and Early Roman Architecture. نیوهیون (کنتیکت): انتشارات دانشگاه ییل. ISBN 978-0-300-05290-9.
• Dyson, Stephen L (2010). Rome: a living portrait of an ancient city. انتشارات دانشگاه جانز هاپکینز. ISBN 978-0-8018-9254-7.
• Erasmo, Mario (2010). Roman Tragedy: Theatre to Theatricality. آستین (تگزاس): انتشارات دانشگاه تگزاس. p. 83. ISBN 978-0-292-78213-6.
• Erasmo, Mario (2020). "The Theatre of Pompey: staging the self through Roman architecture". Memoirs of the American Academy in Rome. 65: 43–69. doi:10.2307/27031294. ISSN 0065-6801. JSTOR 27031294. S2CID 259889439.
• Gagarin, Michael (2009). The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome: Seven-volume set. Vol. 1. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-517072-6.
• Gagliardo, Maria; Packer, James (2006). "A New Look at Pompey's Theater: History, Documentation, and Recent Excavation". Archaeological Institute of America. 110 (1).
• Kleiner, Fred S (2010). A History of Roman Art, Enhanced Edition (1 ed.). Wadsworth Publishing. ISBN 978-0-495-90987-3.
• Kuritz, Paul (October 1987). The Making of Theatre History. آپر سدل ریور (نیوجرسی): پرنتیس هال. ISBN 978-0-13-547861-5.

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Theatre of Marcellus». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵.