تاتارهای چات

تاتارهای چات
Cattyr, Цаттыр
	زن تاتاری چات. تصویر از کتابی که در سال ۱۷۹۹ منتشر شده است.
مناطق با جمعیت چشمگیر
روسیه	۲۱۰۰ استان تومسک; استان نووسیبیرسک;
زبان‌ها
	گویش توم از زبان تاتاری سیبری، زبان روسی
دین
	اسلام، شمن‌گرایی
قومیت‌های وابسته
	بقیۀ تاتارهای سیبری

تاتارهای چات (به تاتاری: чат татарлары)^[۱] یکی از سه زیرگروه تاتارهای توم از گروه تاتارهای سیبری هستند. مناطق سکونت سنتی آن‌ها در رودخانه‌های رود اب، چیک، اوئن و چائوس در شهرستان کوژونیکوفسکی، استان تومسک، و در شهرستان‌های کولیوانسکی و موشکوفسکی در استان نووسیبیرسک از قرن هشتم بوده است؛ بعدها همچنین در قلمرو امروزی شهرستان‌های شگارسکی، تومسکی، کوچنیوفسکی، بولوتنینسکی، نووسیبیرسکی، توگوچینسکی، ایسکیتیمسکی، اوردینسکی و در شهرهای تومسک، نووسیبیرسک و بردسک ساکن شدند. آن‌ها از جمله در روستاهای چرنایا رچکا و تاختامیشفو زندگی می‌کنند.

تاتارهای چات به دو زیرگروه تقسیم می‌شوند: توم (استان تومسک) و اُب (استان نووسیبیرسک).^[۲]

تاتارهای چات (همراه با سایر گروه‌های مرتبط تاتارهای سیبری) مسلمان سنی هستند.^[۳]

ژنتیک

بر پایه پژوهش والیخووا ال.وی. و همکاران (۲۰۲۲)، در روستاهای چات‌نشینِ چرنایا رچکا و تاختامیشفو، هاپلوگروه‌های Y-DNA اوراسیای شرقی N1a1a1a3a2-Z35326، C2a1a2a-M86 و R1a1a1b2a2b-Z2122 و همچنین R1b1a1a2a2c1-CTS1843 (در روستای تاختامیشفو) که در غیر این صورت در منطقه ولگا-اورال گسترده است، غالب هستند. تاتارهای چات دارای مؤلفه قوی مغولی، اما همچنین یک مؤلفه ترک سیبریایی هستند.^[۴]

منابع

↑ https://tomskmuseum.ru/about_mus/blog/btt/ Tom Tatars
↑ Ethnic processes within the Turkic population of the West Siberian plain (sixteenth-twentieth centuries)
↑ Akiner, Shirin (1986). Islamic Peoples of the Soviet Union (به انگلیسی). Routledge. p. 94. ISBN 978-1-136-14274-1.
↑ Valikhova L.V. , Kharkov V.N. , Volkov V.G. , Khitrinskaya I.Yu. , Stepanov V.A. , "The structure of the gene pool of Tomsk Tatars according to Y-chromosome markers." Medical genetics [Medicinskaya genetika] 2022; 21(12): 33-35. (In Russ.)

برای مطالعه بیشتر

Forsyth, James (8 September 1994). A History of the Peoples of Siberia: Russia's North Asian Colony. Cambridge University Press. p. 25. ISBN 978-0-521-47771-0.

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chat Tatars». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۵.

[1] ttps://tomskmuseum.ru/about_mus/blog/btt/ Tom Tatars

[2] Ethnic processes within the Turkic population of the West Siberian plain (sixteenth-twentieth centuries)

[3] Akiner, Shirin (1986). Islamic Peoples of the Soviet Union (به انگلیسی). Routledge. p. 94. ISBN 978-1-136-14274-1.

[Valikhova2022-4] Valikhova L.V. , Kharkov V.N. , Volkov V.G. , Khitrinskaya I.Yu. , Stepanov V.A. , "The structure of the gene pool of Tomsk Tatars according to Y-chromosome markers." Medical genetics [Medicinskaya genetika] 2022; 21(12): 33-35. (In Russ.)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]