تاج (پدیده نوری)

تاج (به انگلیسی: Corona)، در هواشناسی پدیده نوری است که در اثر پراش نور خورشید یا نور ماه (یا گاهی، نور ستارگان یا سیارات)^[۱] توسط قطرات کوچک آب و گاهی بلورهای یخ ریز یک ابر یا روی یک سطح شیشه‌ای مه‌آلود ایجاد می‌شود. در شکل کامل خود، یک تاج از چندین حلقه متحدالمرکز به رنگ پاستلی در اطراف جسم آسمانی و یک ناحیه روشن مرکزی به نام هاله تشکیل شده است.^[۲][۳]

هاله اغلب (به‌خصوص در مورد ماه) تنها قسمت قابل مشاهده تاج است و ظاهری شبیه به یک دیسک سفید مایل به آبی دارد که به سمت لبه به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز محو می‌شود. قطر زاویه‌ای یک تاج به اندازه قطرات آب موجود بستگی دارد. قطرات کوچکتر، تاج‌های بزرگ‌تری تولید می‌کنند. به همین دلیل، تاج زمانی که اندازه قطرات یکنواخت‌تر باشد، برجسته‌ترین است.

تاج‌ها با هاله‌ها تفاوت دارند زیرا هاله‌ها در اثر شکست (به جای پراش) از بلورهای یخ نسبتاً بزرگ به جای کوچک تشکیل می‌شوند.

الگوی شدت تاج شبیه یک دیسک ایری (Airy disk) است، زیرا الگوی پراش یک مانع گرد با الگوی پراش یک دیافراگم گرد با قطر یکسان است، به جز شدت نور پراش‌نیافته، طبق اصل بابینت (Babinets principle).^[۴]

گرده‌های معلق در هوا همچنین می‌توانند باعث پراش نور خورشید شوند که باعث ایجاد تاج می‌شود. از آنجا که دانه‌های گرده همیشه کروی نیستند، تاج‌های گرده حاصل اغلب شکل بیضوی مشخصی دارند و نقاط روشن‌تری در آنها وجود دارد. آنها را می‌توان در فصل شکوفه‌دهی که منبع قابل توجهی از گرده مانند جنگل‌ها وجود دارد، مشاهده کرد. آنها در هنگام غروب یا طلوع آفتاب به راحتی دیده می‌شوند زیرا تابش خورشید کمتر است و مسیر نور از طریق جو پر از گرده طولانی‌تر است.^[۵]

• 
  Forest Corona
• 
  Solar Corona at Golden Gate Bridge
• 
  Partial Corona at Golden Gate Bridge
• 
  Lunar aureole
• 
  Lunar corona with Altocumulus floccus
• 
  Lunar aureole as seen from Mumbai
• 
  A solar corona soon after sunrise