تاریخچه آسیب‌شناسی

تاریخچهٔ آسیب‌شناسی را می‌توان تا نخستین کاربرد روش علمی در زمینهٔ پزشکی دنبال کرد؛ تحولی که در خاورمیانه طی دوران طلایی اسلام و در اروپای غربی در دورهٔ رنسانس ایتالیا رخ داد.

کالبدشکافی‌های نظام‌مندِ اولیهٔ انسان توسط پزشکان یونان باستان، هروفیلوس خلقیدونی و اراسیستراتوس خیوسی، در آغاز سدهٔ سوم پیش از میلاد انجام شد.[۱] نخستین پزشکی که شناخته شده کالبدشکافی پس از مرگ انجام داده، پزشک عرب ابن زهر (Avenzoar) (۱۰۹۱–۱۱۶۱) بود. رودولف ویرشو (۱۸۲۱–۱۹۰۲) به‌طور کلی به‌عنوان پدر آسیب‌شناسی میکروسکوپی شناخته می‌شود. بیشتر آسیب‌شناسان اولیه، خود نیز پزشک یا جراح بودند.

خاستگاه‌های آسیب‌شناسی

درک اولیه از منشأ بیماری‌ها، نخستین کاربرد روش علمی در زمینهٔ پزشکی را تشکیل می‌دهد؛ تحولی که در خاورمیانه طی دوران طلایی اسلام[۲] و در اروپای غربی در دورهٔ رنسانس ایتالیا رخ داد.[۳]

پزشک یونانی بقراط، بنیان‌گذار پزشکی علمی، نخستین کسی بود که به کالبدشناسی و آسیب‌شناسی ستون فقرات انسان پرداخت.[۴] جالینوس از طریق مطالعاتش بر روی هروفیلوس و اراسیستراتوس به کالبدشناسی علاقه‌مند شد.[۵] مفهوم مطالعهٔ بیماری از طریق کالبدشکافی و بررسی روشمند بدن‌ها، اندام‌ها و بافت‌های بیمار، امروزه ممکن است بدیهی به نظر برسد، اما نمونه‌های ثبت‌شدهٔ بسیار کمی، اگر وجود داشته باشد، از کالبدگشایی واقعی پیش از هزارهٔ دوم میلادی در دست است. با آنکه آسیب‌شناسی بیماری‌های مسری از زمان ابن سینا (۹۸۰–۱۰۳۷) که آن را در قانون در طب (حدود ۱۰۲۰) توصیف کرد، برای پزشکان مسلمان شناخته‌شده بود،[۶] نخستین پزشکی که شناخته شده کالبدشکافی پس از مرگ انجام داده، پزشک عرب ابن زهر (Avenzoar) (۱۰۹۱–۱۱۶۱) بود که ثابت کرد بیماری پوستی گال توسط یک انگل ایجاد می‌شود؛ پس از او ابن نفیس (زادهٔ ۱۲۱۳) با استفاده از کالبدشکافی، گردش خون ریوی را در ۱۲۴۲ کشف کرد.[۷] در سدهٔ پانزدهم، کالبدشکافی تشریحی بارها توسط پزشک ایتالیایی آنتونیو بنی‌وینی (۱۴۴۳–۱۵۰۲) برای تعیین علت مرگ به کار گرفته شد.[۳] همچنین به آنتونیو بنی‌وینی، معرفی کالبدگشایی به عرصهٔ پزشکی نسبت داده می‌شود.[۸] شاید مشهورترین آسیب‌شناس بزرگ‌نمای اولیه، جووانی باتیستا مورگانی (۱۶۸۲–۱۷۷۱) باشد. شاهکار او، De Sedibus et Causis Morborum per Anatomem Indagatis، که در ۱۷۶۱ منتشر شد، یافته‌های حاصل از بیش از ۶۰۰ کالبدگشایی جزئی و کامل را شرح می‌دهد که به‌طور کالبدشناختی سازمان‌یافته و به‌شکل روشمند با علائم بیماران پیش از مرگشان مرتبط شده‌اند. اگرچه مطالعهٔ کالبدشناسی طبیعی در آن زمان پیشرفت زیادی کرده بود، De Sedibus یکی از نخستین رساله‌هایی بود که مشخصاً به ارتباط بین کالبدشناسی بیمارگونه و بیماری بالینی اختصاص داشت.[۹][۱۰] تا پایان دههٔ ۱۸۰۰، مجموعهٔ گسترده‌ای از متون در مورد یافته‌های کالبدشناسی بزرگ‌نمای بیماری‌های شناخته‌شده تولید شده بود. گستردگی پژوهش‌های آسیب‌شناسی بزرگ‌نما در این دوره را می‌توان با کار آسیب‌شناس وینی (اصالتاً اهل هرادتس کرالووه در جمهوری چک) کارل روکیتانسکی (۱۸۰۴–۱۸۷۸) نشان داد؛ گفته می‌شود که او در طول زندگی‌اش ۲۰٬۰۰۰ کالبدگشایی انجام داد و بر ۶۰٬۰۰۰ مورد دیگر نظارت داشت.[۳][۱۱]

خاستگاه‌های آسیب‌شناسی میکروسکوپی

رودولف ویرشو (۱۸۲۱–۱۹۰۲) به‌طور کلی به‌عنوان پدر آسیب‌شناسی میکروسکوپی شناخته می‌شود. در حالی که میکروسکوپ مرکب حدود ۱۵۰ سال پیش از او اختراع شده بود، ویرشو یکی از نخستین پزشکان برجسته‌ای بود که بر مطالعهٔ تظاهرات بیماری‌ها که تنها در سطح سلولی قابل مشاهده بودند، تأکید کرد.[۳][۱۲] یکی از شاگردان ویرشو، یولیوس کونهایم (۱۸۳۹–۱۸۸۴)، تکنیک‌های بافت‌شناسی را با دستکاری‌های تجربی برای مطالعهٔ التهاب ترکیب کرد و بدین ترتیب به یکی از نخستین آسیب‌شناسان تجربی تبدیل شد.[۳] کونهایم همچنین استفاده از روش برش انجمادی را پیشگام کرد؛ نسخه‌ای از این تکنیک امروزه به‌طور گسترده توسط آسیب‌شناسان مدرن برای تشخیص و ارائهٔ سایر اطلاعات بالینی حین عمل جراحی به کار می‌رود.[۱۳]

آسیب‌شناسی تجربی مدرن

با توجه به اینکه تکنیک‌های پژوهشی جدید، مانند میکروسکوپ الکترونی، ایمونوهیستوشیمی و زیست‌شناسی مولکولی، ابزارهای دانشمندان زیست‌پزشکی را برای مطالعهٔ بیماری گسترش داده‌اند، تعریف و مرزهای آسیب‌شناسی تحقیقاتی کمتر متمایز شده است. در گسترده‌ترین معنا، تقریباً تمام تحقیقاتی که تظاهرات بیماری را با فرایندهای قابل شناسایی در سلول‌ها، بافت‌ها یا اندام‌ها مرتبط می‌سازد، می‌تواند آسیب‌شناسی تجربی در نظر گرفته شود.[۱۴]

دیگر موضوعات مرتبط

منابع

  1. ↑ Von Staden, H (1992). "The discovery of the body: human dissection and its cultural contexts in ancient Greece". The Yale Journal of Biology and Medicine. 65 (3): 223–41. PMC 2589595. PMID 1285450.
  2. ↑ Toby E. Huff (2003), The Rise of Early Modern Science: Islam, China, and the West, p. 54, 246-247, 216-218. Cambridge University Press, شابک ‎۰−۵۲۱−۵۲۹۹۴−۸.
  3. 1 2 3 4 5 بایگانی‌شده در ۲۰۰۸-۰۵-۲۵ توسط Wayback Machine History of Pathology, at the USC School of Dentistry
  4. ↑ Hippocrates: The Father of Spine Surgery : Spine
  5. ↑ Greek Medicine - Galen
  6. ↑ Medicine And Health, "Rise and Spread of Islam 622-1500: Science, Technology, Health", World Eras, Thomson Gale.
  7. ↑ Islamic medicine, Hutchinson Encyclopedia.
  8. ↑ Rubin's Pathology, Fifth Edition. 2008. Ed. R. Rubin and D.S. Strayer
  9. ↑ A History of Medicine from the Biblioteca Centrale dell'Area Biomedica
  10. ↑ Morgagni, GB (1903). "Founders of Modern Medicine: Giovanni Battista Morgagni. (1682-1771)". Medical Library and Historical Journal. 1 (4): 270–7. PMC 1698114. PMID 18340813.
  11. ↑ Karl von Rokitansky at Whonamedit.com
  12. ↑ Rudolf Virchow at Whonamedit.com
  13. ↑ Jewish Encyclopedia entry on Julius Cohnheim
  14. ↑ "Mission and History". Archived from the original on 2008-05-12. Retrieved 2008-04-23. Mission of the American Society for Investigative Pathology
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.