تاریخ معاصر ایتالیا

تاریخ معاصر ایتالیا از اتحاد این کشور در سال ۱۸۶۱ آغاز می‌شود و تا امروز ادامه دارد. این دوره سرشار از تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بوده و مسیر ملت ایتالیا را از یک کشور نوپا و پراکنده به قدرتی تأثیرگذار در اروپا و جهان تغییر داده است. از تشکیل پادشاهی ایتالیا، تجربه‌ی فاشیسم و دو جنگ جهانی گرفته تا اعلام جمهوری، رشد اقتصادی پس از جنگ و نقش این کشور در اتحادیه اروپا، همه و همه بخش‌هایی از این تاریخ پرماجرا به شمار می‌روند. این روایت نه‌تنها بازتاب‌دهنده‌ی مسیر ایتالیا در عصر جدید است، بلکه نشان‌دهنده‌ی تعامل پیچیده‌ی آن با جریان‌های بزرگ جهانی نیز می‌باشد.

در سال ۱۸۶۱، پادشاهی ایتالیا به رهبری ویکتور امانوئل دوم تأسیس شد. این اتحاد نتیجهٔ جنبش «ریسورجیمنتو» (Risorgimento) بود که به همبستگی مناطق مختلف شبه‌جزیره ایتالیا انجامید. در این فرآیند، شخصیت‌هایی چون جوزپه گاریبالدی و کائونت کامیللو کاوور نقش مهمی داشتند. رم در سال ۱۸۷۰ به ایتالیا پیوست و به پایتخت کشور تبدیل شد.

پادشاهی تازه‌تأسیس با مشکلات متعددی روبرو بود، از جمله اختلافات میان شمال صنعتی و جنوب کشاورزی، بیکاری، مهاجرت گسترده به آمریکا و بحران‌های سیاسی ناشی از ضعف دولت مرکزی. همچنین رابطهٔ دولت ایتالیا با کلیسای کاتولیک تا امضای پیمان لاتران در سال ۱۹۲۹ پرتنش باقی ماند.

دولت‌های لیبرال ایتالیا تلاش کردند سیستم سیاسی پارلمانی را تثبیت کنند. در این دوره، اصلاحات آموزشی و اقتصادی صورت گرفت اما بی‌ثباتی سیاسی و نارضایتی اجتماعی نیز وجود داشت. ایتالیا در جنگ جهانی اول به متحدین پیوست و با پیمان لندن (۱۹۱۵) وعدهٔ دریافت سرزمین‌های اتریش-مجارستان را گرفت. هرچند پس از پایان جنگ، نارضایتی از نتایج صلح ورسای سبب بروز اصطلاح «پیروزی ناقص» شد.

در سال ۱۹۲۲، بنیتو موسولینی و حزب فاشیست قدرت را در دست گرفتند. این دوران با سرکوب سیاسی، تبلیغات گسترده و توسعه‌طلبی نظامی همراه بود. سیاست‌های فاشیستی شامل کنترل رسانه‌ها، ایجاد سازمان‌های توده‌ای و سیاست‌های اقتصادی دولتی بود. ورود ایتالیا به جنگ جهانی دوم در کنار آلمان نازی و ژاپن سرانجام به سقوط رژیم فاشیستی در سال ۱۹۴۳ انجامید. موسولینی دستگیر شد، اما با کمک آلمان آزاد شد و جمهوری اجتماعی ایتالیا را در شمال کشور تشکیل داد که تا سال ۱۹۴۵ ادامه یافت.

ایتالیا در جریان جنگ خسارات سنگینی متحمل شد. بسیاری از شهرها بمباران شدند و مردم با قحطی و ویرانی مواجه شدند. در این دوره، جنبش‌های مقاومت (پارتیزان‌ها) علیه نیروهای آلمانی و فاشیست‌های وفادار به موسولینی شکل گرفت. در سال ۱۹۴۵ موسولینی دستگیر و اعدام شد و کشور رسماً به مرحلهٔ جدیدی وارد شد.

پس از پایان جنگ جهانی دوم و همه‌پرسی سال ۱۹۴۶، نظام سلطنتی لغو و جمهوری ایتالیا تأسیس شد. نخستین قانون اساسی جمهوری در سال ۱۹۴۸ به اجرا درآمد. این کشور به سرعت به یکی از اعضای بنیان‌گذار جامعه اقتصادی اروپا (که بعدها اتحادیه اروپا شد) تبدیل گردید. نقش احزاب سیاسی به ویژه حزب دموکرات مسیحی و حزب کمونیست در سیاست داخلی برجسته بود.

ایتالیا در دهه‌های پس از جنگ شاهد رشد سریع صنعتی و اقتصادی شد. این دوران که به «معجزه اقتصادی ایتالیا» معروف است، مهاجرت گسترده از جنوب به شمال و توسعه صنایع خودروسازی، لوازم خانگی و مد را در پی داشت. این رشد اقتصادی ایتالیا را به یکی از قدرت‌های صنعتی اروپا تبدیل کرد.

در این دوران، ایتالیا شاهد بحران‌های سیاسی و تروریسم داخلی بود. «سال‌های سرب» شامل درگیری میان گروه‌های افراطی چپ (مانند بریگادهای سرخ) و راست، ترورها، بمب‌گذاری‌ها و بی‌ثباتی سیاسی بود. قتل آلدو مورو نخست‌وزیر سابق توسط بریگادهای سرخ در سال ۱۹۷۸ نقطهٔ عطفی در این دوره بود.

در اوایل دهه ۱۹۹۰، رسوایی بزرگ فساد سیاسی موسوم به «تانجنتوپولی» (Mani Pulite) بسیاری از احزاب سنتی را نابود کرد. این بحران راه را برای ظهور سیاستمداران جدیدی مانند سیلویو برلوسکونی هموار کرد. اصلاحات انتخاباتی و تغییرات نهادی نیز در این دوره به وقوع پیوست.

در قرن بیست و یکم، ایتالیا با چالش‌های جدیدی مواجه شد: بحران اقتصادی جهانی ۲۰۰۸، بدهی عمومی بالا، مشکلات مهاجرتی و بحران سیاسی مکرر. با این حال، ایتالیا همچنان یکی از اقتصادهای بزرگ جهان و عضو گروه G7 باقی ماند. دولت‌های مختلفی به قدرت رسیدند و نقش ایتالیا در اتحادیه اروپا و سیاست‌های بین‌المللی همچنان پررنگ است.

• Duggan, Christopher. *A Concise History of Italy*. Cambridge University Press, 2014.
• Clark, Martin. *Modern Italy: 1871 to the Present*. Routledge, 2013.
• Lyttelton, Adrian. *The Seizure of Power: Fascism in Italy, 1919-1929*. Routledge, 2004.
• Ginsborg, Paul. *A History of Contemporary Italy: Society and Politics, 1943-1988*. Palgrave Macmillan, 1990.